Najważniejsze informacje
Liraglutyd w porównaniu z placebo (leczeniem pozorowanym) prawdopodobnie zwiększa liczbę osób, które tracą co najmniej 5% masy ciała. Jednak jego wpływ na działania niepożądane, jakość życia oraz poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe wydaje się niewielki lub niepewny, zarówno w perspektywie średnioterminowej (od 6 do 24 miesięcy), jak i długoterminowej (powyżej 24 miesięcy).
Nasze zaufanie do danych naukowych jest ograniczone ze względu na sposób ich przeprowadzenia oraz brakujące informacje. Producenci liraglutydu brali udział w 22 spośród 24 uwzględnionych badań, co budzi wątpliwości co do wiarygodności wyników.
W przyszłych badaniach należy przeanalizować długoterminowe skutki u zróżnicowanych grup pacjentów, a badania te powinny być niezależne od producentów liraglutydu.
Co to jest otyłość?
Otyłość to przewlekła choroba, w której dana osoba posiada zbyt dużo tkanki tłuszczowej. Może ona zwiększyć ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych, takich jak cukrzyca typu 2, choroby serca i naczyń krwionośnych (choroby układu krążenia) oraz niektórych rodzajów nowotworów. Na całym świecie zwiększa się liczba osób otyłych, co stanowi poważne obciążenie dla systemów ochrony zdrowia. Leczenie otyłości zazwyczaj wiąże się ze zmianą stylu życia, jak np. wprowadzenie zdrowszej diety i zwiększenie aktywności fizycznej. Jednak wielu osobom trudno jest wytrwać w tych zmianach, dlatego lekarze mogą przepisywać leki wspomagające odchudzanie.
Czym jest liraglutyd?
Liraglutyd to lek, który pomaga szybciej osiągnąć uczucie sytości, a tym samym spożywać mniej pokarmu. Pierwotnie lek ten został opracowany w celu leczenia cukrzycy typu 2, ale w wielu krajach dopuszczono go do stosowania jako środek wspomagający odchudzanie. Podaje się go w postaci codziennego zastrzyku. U niektórych osób przyjmujących liraglutyd mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak mdłości lub wymioty, biegunka i zaparcie. Liraglutyd jest agonistą receptora GLP-1 (GLP-1RA). Do podobnych leków należą semaglutyd i tirzepatyd.
Czego chcieliśmy się dowiedzieć?
Chcieliśmy dowiedzieć się, jak dobrze liraglutyd działa u dorosłych z otyłością w perspektywie średnioterminowej (od 6 do 24 miesięcy) i długoterminowej (24 miesiące lub więcej). Zbadaliśmy jego wpływ na masę ciała, działania niepożądane, problemy zdrowotne związane z otyłością, jakość życia oraz ryzyko zgonu. Nie sprawdzaliśmy, co dzieje się po zaprzestaniu przyjmowania liraglutydu.
Co zrobiliśmy?
Przeszukaliśmy bazy danych w celu znalezienia badań dotyczących stosowania liraglutydu u dorosłych z otyłością. Badania mogły obejmować porównanie dowolnych dawek liraglutydu z placebo (leczeniem pozorowanym), niestosowaniem leczenia, zmianą stylu życia lub innym lekiem odchudzającym. Zawarliśmy badania, w których uczestnicy przyjmowali liraglutyd przez co najmniej 6 miesięcy. Porównaliśmy i przeanalizowaliśmy wyniki oraz oceniliśmy nasz stopień zaufania do danych naukowych.
Czego się dowiedzieliśmy?
Znaleźliśmy 24 badania obejmujące 9937 mężczyzn i kobiet z otyłością w wieku od 31 do 64 lat. Niektórzy cierpieli na schorzenia związane z masą ciała, takie jak cukrzyca czy choroba wątroby. W większości badań liraglutyd porównywano z placebo. Przeprowadzono je głównie w krajach o wysokim i średnim dochodzie.
Liraglutyd w porównaniu z placebo
Redukcja masy ciała: osoby przyjmujące liraglutyd częściej traciły co najmniej 5% masy ciała niż osoby przyjmujące placebo, zarówno w perspektywie średnioterminowej (18 badań, 6651 osób), jak i długoterminowej (2 badania, 1262 osoby). Nie mamy jednak pewności co do wpływu liraglutydu na całkowitą zmianę masy ciała w ujęciu procentowym od początku badania do okresu średnioterminowego (16 badań, 6050 osób). Natomiast w perspektywie długoterminowej różnica ta może być niewielka lub żadna (2 badania, 1262 osoby).
Działania niepożądane: w perspektywie średnioterminowej u osób przyjmujących liraglutyd jakiekolwiek działania niepożądane (16 badań, 8147 osób) oraz poważne działania niepożądane (20 badań, 8487 osób) mogą występować częściej niż u osób przyjmujących placebo. Nie mamy pewności co do łagodnych i umiarkowanych działań niepożądanych (17 badań, 7440 osób) ani co do tego, czy ich występowanie spowodowało, że pacjenci przerywali leczenie (19 badań, 8628 osób). W perspektywie długoterminowej (2 badania, 2640 uczestników) liraglutyd może nasilać działania niepożądane, co może zwiększać prawdopodobieństwo przerwania leczenia z tego powodu. Nie mamy pewności co do ogólnej liczby działań niepożądanych oraz łagodnych i umiarkowanych działań niepożądanych.
Jakość życia: liraglutyd prawdopodobnie ma niewielki lub żaden wpływ na jakość życia, zarówno w perspektywie średnioterminowej (6 badań, 3733 osoby), jak i długoterminowej (1 badanie, 863 osoby)
Inne wyniki: wydaje się, że liraglutyd ma niewielki lub żaden wpływ na występowanie poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych w perspektywie średnioterminowej (6 badań, 5762 osoby). Nie mamy pewności co do jego wpływu na ryzyko wystąpienia poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych w perspektywie długoterminowej oraz na liczbę zgonów w perspektywie średnio- i długoterminowej.
Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?
Jesteśmy umiarkowanie przekonani o tym, że u osób przyjmujących liraglutyd redukcja masy ciała jest większa niż u osób przyjmujących placebo. Nasze zaufanie do pozostałych danych naukowych jest jednak ograniczone ze względu na sposób przeprowadzenia badań oraz brakujące informacje. Niewiele badań dotyczyło długoterminowych skutków lub obejmowało osoby z różnych środowisk, więc wyniki te mogą nie odnosić się do każdego. Producenci liraglutydu brali udział w opracowaniu, przeprowadzeniu lub analizie 22 spośród 24 badań, co ogranicza nasze zaufanie do wyników. Potrzebne są dalsze niezależne badania.
Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?
Dane naukowe są aktualne do grudnia 2024 r.
Tłumaczenie: Julia Janas; Redakcja: Natalia Drobik, Mariusz Marczak, Karolina Moćko
