Rzeczywistość wirtualna w rehabilitacji po udarze mózgu

Najważniejsze informacje

• Rzeczywistość wirtualna może być nieco skuteczniejsza w poprawie zdolności posługiwania się ręką niż alternatywne formy terapii. Bardzo niewielka liczba osób zgłaszała występowanie skutków niepożądanych, takich jak ból, bóle głowy, uczucie osłabienia czy zawroty głowy.

• Rzeczywistość wirtualna może być lepsza niż alternatywne formy terapii pod względem nieznacznej poprawy równowagi i prawdopodobnie zmniejsza również ograniczenia sprawności.

• Bardzo niewiele badań analizowało zastosowania immersyjnej rzeczywistości wirtualnej (np. w której użytkownik doświadczał środowiska wirtualnego za pośrednictwem urządzeń zakładanych na głowę.

Jakie korzyści płyną z wykorzystania rzeczywistości wirtualnej, w porównaniu z alternatywnymi metodami terapii lub braku terapii, po udarze mózgu?

Chcieliśmy porównać wpływ rzeczywistości wirtualnej z innymi terapiami lub brakiem terapii na powrót do sprawności po udarze oceniając funkcję kończyny górnej oraz inne wyniki takie jak: szybkość chodu, funkcje poznawcze (myślenie), samodzielność oraz jakość życia po udarze.

Czym jest rzeczywistość wirtualna i dlaczego może być pomocna w rehabilitacji po udarze mózgu?

Wiele osób po udarze mózgu ma problemy z poruszaniem się, myśleniem oraz czuciem. Często powoduje to problemy z codziennymi czynnościami, takimi jak pisanie, chodzenie lub prowadzenie samochodu. Rzeczywistość wirtualna jest ogólnym terminem używanym do określenia programów komputerowych stworzonych w celu naśladowania przedmiotów i wydarzeń z prawdziwego życia. Terapia oparta na rzeczywistości wirtualnej może wykazywać przewagę nad tradycyjnymi formami leczenia, ponieważ aplikacje tego typu pozwalają na ćwiczenie codziennych czynności, których nie ćwiczy się lub nie da się ćwiczyć w szpitalu czy klinice. Dodatkowo pewne cechy programów rzeczywistości wirtualnej mogą sprawić, że pacjenci poświęcą więcej czasu na terapię – przykładowo, wykonywana czynność może być bardziej motywująca.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy wykorzystanie wirtualnej rzeczywistości w programach rehabilitacji poudarowej przynosi lepsze efekty niż tradycyjne formy terapii. Chcieliśmy poznać jej wpływ na różne punkty końcowe (takie jak poruszanie się, funkcje poznawcze oraz ograniczenie sprawności). Najbardziej interesowały nas wyniki związane ze sprawnością ręki, ponieważ na nich skupia się większość badań z tego obszaru. Chcieliśmy również ustalić, jaki sposób wykorzystanie rzeczywistości wirtualnej będzie najbardziej efektywne (jeśli chodzi o intensywność terapii lub czas jej stosowania) oraz jakie rodzaje programów rzeczywistości wirtualnej mogą być najkorzystniejsze.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, które porównywały rzeczywistość wirtualną z alternatywnymi formami terapii (na przykład z tradycyjną fizjoterapią ukierunkowaną na poprawę siły i ruchomości) lub z brakiem terapii. Uwzględniliśmy badania przeprowadzone na osobach dorosłych we wszystkich stadiach rekonwalescencji po udarze.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 190 badań obejmujących łącznie 7188 osób po udarze mózgu. W badaniach wykorzystywano szeroki zakres programów rzeczywistości wirtualnej; większość z nich ukierunkowana była na poprawę funkcji ręki lub mobilności (szybkości chodu i równowagi).

• Sześćdziesiąt siedem badań oceniało, czy zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w porównaniu z innymi terapiami ma wpływ na poprawę zdolności posługiwania się ręką i wykazało, że wykorzystanie rzeczywistości wirtualnej może skutkować niewielką poprawą sprawności.

• Osoby korzystające z rzeczywistości wirtualnej (w porównaniu z alternatywnymi formami terapii) mogą doświadczyć niewielkich korzyści w zakresie równowagi oraz prawdopodobnie odczuwają poprawę w zakresie ograniczeń aktywności, ale mogą nie doświadczyć korzyści jeśli chodzi o szybkość chodu czy jakość życia.

• Uwzględnienie rzeczywistości wirtualnej w opiece standardowej lub rehabilitacji (skutkujące zwiększeniem czasu spędzonego na terapii) prawdopodobnie zwiększa sprawność ręki pacjenta.

• Rzeczywistość wirtualna może przynieść najlepsze efekty, gdy pacjent poświęca wiele godzin na korzystanie z programu.

• Niewielka liczba osób korzystających z rzeczywistości wirtualnej zgłosiła ból, bóle głowy, uczucie osłabienia lub zawroty głowy. Nie zgłoszono żadnych ciężkich skutków niepożądanych.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Istnieje obecnie wiele badań poświęconych tej tematyce, jednak są one przeważnie małej wielkości oraz niskiej jakości. Ponadto nie każde badanie dostarczyło odpowiedzi na wszystkie interesujące nas pytania. W związku z tym nasze zaufanie do prezentowanych danych naukowych jest umiarkowane do bardzo niskiego.

Jak aktualne są te dane?

Niniejsze dane są aktualne do września 2023 roku.