ใจความสำคัญ
-
เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอก (ยาที่ไม่มีตัวยาจริง) ยา tirzepatide น่าจะช่วยให้ผู้ใหญ่ที่เป็นโรคอ้วนลดน้ำหนักได้ในระยะกลาง (สูงสุด 2 ปี) และน้ำหนักที่ลดลงนี้น่าจะสามารถรักษาระดับไว้ได้ในระยะยาว (มากกว่า 2 ปี) ยา tirzepatide อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดผลไม่พึงประสงค์ที่ไม่รุนแรงทั้งในระยะกลางและระยะยาว แต่อาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อการเกิดผลไม่พึงประสงค์ที่รุนแรง รวมถึงเหตุการณ์ที่ทำให้ผู้คนต้องหยุดรับประทานยา tirzepatide ยาอาจส่งผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อคุณภาพชีวิต เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่สำคัญทางระบบหัวใจและหลอดเลือด และอัตราการเสียชีวิต
-
บริษัทผู้ผลิตยา tirzepatide มีส่วนเกี่ยวข้องในการให้ทุนสนับสนุน การออกแบบ การดำเนินการศึกษา และการรายงานผล ของการศึกษาทั้ง 9 ฉบับที่ถูกรวบรวมไว้ในการทบทวนนี้ ประเด็นนี้ทำให้เกิดข้อกังวลเกี่ยวกับความขัดแย้งทางผลประโยชน์ที่อาจส่งผลกระทบต่อผลการศึกษา จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยที่เป็นอิสระเพิ่มเติม
โรคอ้วนคืออะไร
โรคอ้วนคือภาวะที่บุคคลมีไขมันสะสมในร่างกายมากเกินไป ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพต่าง ๆ เช่น โรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหัวใจ และโรคมะเร็งบางชนิด การจัดการกับโรคอ้วนนั้น มักเกี่ยวข้องกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพมากขึ้น และออกกำลังกายให้มากขึ้น ในบางกรณี แพทย์อาจสั่งจ่ายยาเพื่อช่วยสนับสนุนในการลดน้ำหนักร่วมด้วย
ยา tirzepatide คืออะไร
ยา tirzepatide เป็นยาที่ได้รับการพัฒนาขึ้นเพื่อรักษาผู้ที่มีภาวะโรคอ้วนหรือมีปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนักตัว ตัวยาออกฤทธิ์โดยการเลียนแบบการทำงานของฮอร์โมน 2 ชนิด ซึ่งช่วยควบคุมความอยากอาหาร การลำเลียงอาหารออกจากกระเพาะ ความรู้สึกอิ่ม ระดับน้ำตาลในเลือด และระบบเผาผลาญ ยานี้ใช้โดยวิธีการฉีดสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ผู้ที่ใช้ยา tirzepatide บางรายอาจพบกับผลไม่พึงประสงค์ เช่น อาหารไม่ย่อย อาการคลื่นไส้ ท้องเสีย และท้องผูก ยาอื่น ๆ ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน ได้แก่ ยา liraglutide และยา semaglutide
เราต้องการทราบอะไร
เราต้องการทราบว่ายา tirzepatide มีประสิทธิภาพดีเพียงใดในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคอ้วน ในระยะกลาง (ระยะเวลาสูงสุด 2 ปี) และระยะยาว (2 ปีขึ้นไป) เราได้ทำการตรวจสอบผลของยาที่มีต่อการลดน้ำหนัก ปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับโรคอ้วน ผลไม่พึงประสงค์ คุณภาพชีวิต และความเสี่ยงในการเสียชีวิต เราไม่ได้พิจารณาถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้นหลังจากที่ผู้คนหยุดใช้ยา tirzepatide
เราทำอะไรบ้าง
เราทำการค้นหาการศึกษาที่เปรียบเทียบยา tirzepatide กับยาหลอก (การรักษาหลอกหรือไม่มีตัวยาจริง) การไม่ได้รับการรักษา การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต หรือยาลดน้ำหนักชนิดอื่น ๆ เราให้ความสำคัญและเน้นไปที่การศึกษาที่เปรียบเทียบยา tirzepatide กับยาหลอกเป็นหลัก เรารวบรวมเฉพาะการศึกษาที่มีการติดตามผลผู้เข้าร่วมเป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน เราได้วิเคราะห์ผลลัพธ์และประเมินระดับความน่าเชื่อถือของหลักฐาน
เราพบอะไร
เรารวบรวม 9 การศึกษา ซึ่งครอบคลุมผู้ใหญ่ที่เป็นโรคอ้วนจำนวน 7111 คน อายุระหว่าง 36 ถึง 65 ปี โดยส่วนใหญ่มาจากกลุ่มประเทศที่มีรายได้ปานกลางและรายได้สูง 8 การศึกษาเปรียบเทียบ tirzepatide กับยาหลอก และมี 1 การศึกษาเปรียบเทียบ tirzepatide กับ semaglutide ยา tirzepatide ถูกนำมาใช้โดยวิธีการฉีดสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ในขนาดยาตั้งแต่ 5 มิลลิกรัม ถึง 15 มิลลิกรัม การเปรียบเทียบหลักกับยาหลอก (จาก 8 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 6361 คน) พบผลลัพธ์ดังต่อไปนี้
-
ยา tirzepatide น่าจะช่วยให้น้ำหนักลดลงอย่างมีนัยสำคัญในระยะกลาง (ระยะเวลาสูงสุดประมาณ 1.5 ปี) และอาจสามารถรักษาผลลัพธ์นี้ไว้ได้ในระยะยาว (ประมาณ 3.5 ปี)
-
ผู้ที่ใช้ยา tirzepatide อาจพบกับผลไม่พึงประสงค์ที่ไม่รุนแรง แต่โอกาสที่จะหยุดการรักษาเนื่องจากผลกระทบเหล่านี้อาจไม่มากหรือน้อยไปกว่าผู้ที่ได้รับยาหลอก อาจมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในด้านผลไม่พึงประสงค์ที่รุนแรง
-
ยา tirzepatide อาจส่งผลให้เกิดความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในด้านเหตุการณ์รุนแรงทางระบบหัวใจและหลอดเลือด แต่อาจไม่ได้ช่วยให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นหรือลดอัตราการเสียชีวิตลง
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
ความเชื่อมั่นของเราต่อหลักฐานดังกล่าวยังมีจำกัด เนื่องจากมีข้อกังวลเกี่ยวกับวิธีการดำเนินการในงานวิจัยบางฉบับ ผลลัพธ์ในระยะยาวนั้นอ้างอิงจากการศึกษาเพียงฉบับเดียวเท่านั้น การศึกษาทั้งหมดได้รับทุนสนับสนุนจากบริษัทผู้ผลิตยา tirzepatide ซึ่งทำให้เกิดข้อกังวลเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของผลลัพธ์ จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยที่เป็นอิสระเพิ่มเติม
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
ข้อมูลหลักฐานนี้เป็นข้อมูลล่าสุด ณ เดือนธันวาคม 2024
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินผลของยา tirzepatide ซึ่งเป็นยากลุ่ม dual GIP/GLP-1 receptor agonist สำหรับผู้ใหญ่ที่มีภาวะโรคอ้วน
วิธีการสืบค้น
เราได้ทำการค้นหาข้อมูลจากฐานข้อมูล CENTRAL, MEDLINE, Embase, LILACS และทะเบียนการทดลองทางคลินิก 2 แห่ง เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2024
ข้อสรุปของผู้วิจัย
ยา tirzepatide น่าจะส่งผลให้น้ำหนักตัวลดลงเมื่อติดตามผลในระยะกลาง และน้ำหนักที่ลดลงในระยะแรกนี้น่าจะคงอยู่ในช่วงการติดตามผลในระยะยาว ส่วนผลกระทบระยะยาวต่อผลลัพธ์อื่น ๆ ที่มีความสำคัญต่อผู้ป่วยอาจมีจำกัดหรือยังมีความไม่แน่นอน ระดับความน่าเชื่อถือของหลักฐานเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่นำไปสู่การถอนตัวในช่วงการติดตามผลระยะกลางและระยะยาวอยู่ในระดับต่ำ ซึ่งอาจยิ่งเป็นข้อจำกัดต่อความเข้าใจของเราเกี่ยวกับความยั่งยืนของผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นในระยะแรก
การศึกษาทั้งหมดที่รวบรวมมานี้ได้รับทุนสนับสนุนจากบริษัทผู้ผลิตยา ซึ่งทำให้เกิดข้อกังวลเกี่ยวกับความขัดแย้งทางผลประโยชน์ที่อาจเกิดขึ้น จำเป็นต้องมีการศึกษาที่เป็นอิสระเพิ่มเติม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประชากรที่ยังมีตัวแทนในการศึกษาน้อย (underrepresented populations) เพื่อให้เข้าใจถึงผลกระทบในวงกว้างของยา tirzepatide ในการรักษาโรคอ้วนได้ดียิ่งขึ้น
แหล่งทุน
องค์การอนามัยโลก (WHO)
การลงทะเบียน
Protocol (2022) DOI: 10.1002/14651858.CD015092
Updated Protocol (2025): PROSPERO CRD420250654193
แปลโดย ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 24 พฤศจิกายน 2025 Edit โดย ศ.พญ. ผกากรอง ลุมพิกานนท์ 7 กุมภาพันธ์ 2026