آیا سیگارهای الکترونیکی می‌توانند به افراد در ترک سیگار کمک کنند، و اگر برای این منظور استفاده شوند، عوارض ناخواسته‌ای بر جای می‌گذارند؟

سیگار الکترونیکی چیست؟

سیگارهای الکترونیکی (e-cigarettes; ECs) دستگاه‌هایی هستند که در دست نگاه داشته شده و با گرم کردن مایعی که معمولا حاوی نیکوتین و طعم‌دهنده‌ها است، کار می‌کنند. سیگارهای الکترونیکی به شما امکان می‌دهند تا به جای دود (smoke)، نیکوتین را در بخار استنشاق کنید. از آنجا که ECها توتون را نمی‌سوزانند، مصرف‌کنندگان را در همان سطحی از توکسین‌ها قرار نمی‌دهند که می‌دانیم می‌توانند باعث بروز بیماری‌های مرتبط با استعمال دخانیات در افرادی شوند که از سیگارهای مرسوم استفاده می‌کنند.

استفاده از سیگار الکترونیکی اغلب به عنوان «vaping» شناخته می‌شود. بسیاری از افراد برای کمک به خود در ترک استعمال دخانیات، از سیگار الکترونیکی استفاده می‌کنند. در این مرور، عمدتا بر سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین تمرکز می کنیم.

چرا این مرور کاکرین را انجام دادیم؟

ترک سیگار خطر ابتلا را به سرطان ریه، حملات قلبی، و بسیاری دیگر از بیماری‌ها کاهش می‌دهد، اما ترک آن برای بسیاری از افراد دشوار است. ما می‌خواستیم بدانیم که استفاده از سیگارهای الکترونیکی می‌تواند به افراد در ترک سیگار کمک کند یا خیر، و افرادی که برای این منظور از آنها استفاده می‌کنند، دچار عوارض ناخواسته‌ای می‌شوند یا خیر.

ما چه کاری را انجام دادیم؟

به دنبال مطالعاتی بودیم که به بررسی استفاده از سیگارهای الکترونیکی برای کمک به افراد در ترک سیگار پرداختند.

به جست‌وجوی مطالعات تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای پرداختیم، که در آنها مداخلات درمانی به‌طور تصادفی برای افراد شرکت‌کننده اختصاص یافتند. این نوع مطالعه معمولا معتبرترین شواهد را در مورد تاثیرات یک درمان ارائه می‌دهد. همچنین در پی یافتن مطالعاتی بودیم که در آنها همه افراد تحت درمان با سیگار الکترونیکی قرار گرفتند.

ما علاقه‌مند بودیم بدانیم که:

· چه تعداد از افراد به مدت حداقل شش ماه مصرف سیگار را ترک کردند؛ و
· چه تعداد از افراد دچار عوارض جانبی شدند، که حداقل پس از یک هفته استفاده، گزارش شدند.

تاریخ جست‌وجو: شواهد منتشر شده را تا 1 می 2021 وارد کردیم.

آنچه به دست آوردیم

61 مطالعه انجام شده را با حضور 16,759 بزرگسال سیگاری پیدا کردیم. مطالعات سیگارهای الکترونیکی را با موارد زیر مقایسه کردند:

· درمان جایگزینی نیکوتین (nicotine replacement therapy; NRT)، مانند برچسب‌های پوستی یا آدامس؛

· وارنیکلین (varenicline) (دارویی برای کمک به افراد در جهت ترک سیگار)؛

· سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین؛

· انواع دیگر سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین (به عنوان مثال دستگاه‌های پاد (pod)، دستگاه‌های جدیدتر)؛

· پشتیبانی رفتاری، مانند ارائه مشاوره یا توصیه؛ یا

· عدم دریافت حمایت برای ترک سیگار.

اغلب مطالعات در ایالات متحده آمریکا (26 مطالعه)، بریتانیا (11 مطالعه)، و ایتالیا (7 مطالعه) انجام شدند.

نتایج مرور ما چه هستند؟

احتمالا تعداد بیشتری از افراد با استفاده از سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین، موفق به ترک سیگار حداقل به مدت شش ماه می‌شوند، تا با درمان جایگزینی نیکوتین (4 مطالعه؛ 1924 نفر)، یا با استفاده از سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین (5 مطالعه؛ 1447 نفر).

سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین ممکن است به افراد بیشتری برای ترک سیگار کمک کنند، تا اینکه افراد حمایتی نداشته یا فقط پشتیبانی رفتاری داشته باشند (6 مطالعه؛ 2886 نفر).

از هر 100 نفری که از سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین برای ترک سیگار استفاده می‌کنند، 9 تا 14 مورد ممکن است موفق به ترک آن شوند، در حالی که فقط 6 مورد از هر 100 نفری که از درمان جایگزینی نیکوتین استفاده می‌کنند، 7 مورد از هر 100 نفری که از سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین استفاده می‌کنند، یا چهار مورد از هر 100 نفری که حمایتی دریافت نمی‌کنند یا فقط پشتیبانی رفتاری دارند، سیگار خود را ترک می‌کنند.

ما مطمئن نیستیم که تفاوتی بین تعداد عوارض ناخواسته ناشی از استفاده از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین، در مقایسه با درمان جایگزینی نیکوتین، عدم دریافت حمایت یا دریافت فقط پشتیبانی رفتاری، وجود داشته باشد. برخی شواهد نشان داد که اثرات ناخواسته غیر-جدی در گروه‌هایی که با سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین درمان شدند، در مقایسه با عدم دریافت حمایت یا دریافت فقط پشتیبانی رفتاری، بیشتر است. تعداد مشابهی از عوارض ناخواسته اندک، از جمله عوارض ناخواسته جدی، برای دیگر مقایسه‌ها گزارش شد. احتمالا تفاوتی در تعداد اثرات ناخواسته غیر-جدی در افرادی که از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین استفاده می‌کنند، در مقایسه با سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین، وجود ندارد.

عوارض ناخواسته گزارش شده که اغلب با سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین مشاهده شدند، عبارت بودند از تحریک گلو یا دهان، سردرد، سرفه و حالت تهوع. با ادامه استفاده از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین، این عوارض با گذشت زمان کاهش یافتند.

این نتایج تا چه میزان قابل‌ اطمینان هستند؟

نتایج ما از تعداد اندکی از مطالعات به دست آمدند، و برخی از داده‌های اندازه‌گیری شده به‌طور گسترده‌ای متفاوت بودند.

ما نسبتا مطمئن هستیم که سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین نسبت به درمان جایگزینی نیکوتین یا سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین، به افراد بیشتری کمک می‌کنند تا مصرف سیگار خود را ترک کنند. با این وجود، برای تایید این مساله لازم است مطالعات بیش‌تری انجام شود.

مطالعاتی که سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین را با دریافت حمایت رفتاری یا عدم دریافت حمایت مقایسه کردند نیز نشان دادند نرخ ترک سیگار در افراد مصرف کننده سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین بیشتر بود، اما به دلیل مسائل مربوط به طراحی مطالعه، داده‌ها قطعیت پائینی داشتند.

اغلب نتایج ما برای عوارض ناخواسته ممکن است با در دسترس قرار گرفتن شواهد بیشتر تغییر کنند.

پیام‌های کلیدی

سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین احتمالا به افراد کمک می‌کنند تا به مدت حداقل شش ماه مصرف سیگار خود را ترک کنند. آنها ممکن است بهتر از درمان جایگزینی نیکوتین و سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین باشند.

آنها می‌توانند عملکرد بهتری از عدم دریافت حمایت، یا فقط پشتیبانی رفتاری داشته، و با عوارض ناخواسته جدی نیز همراه نباشند.

با این حال، برای اطمینان یافتن از تاثیرات سیگارهای الکترونیکی، به ویژه اثرات انواع جدیدتری از آنها که از نظر ارائه نیکوتین عملکرد بهتری از انواع قدیمی‌تر دارند، به شواهد قابل اعتماد بیشتری نیاز داریم.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

شواهدی با قطعیت متوسط وجود دارد که ECهای حاوی نیکوتین در مقایسه با ECهای بدون نیکوتین و در مقایسه با NRT، نرخ ترک سیگار را افزایش می‌دهند. شواهد مقایسه کننده EC حاوی نیکوتین با مراقبت معمول/عدم درمان نیز مزیتی را نشان می‌دهد، اما قطعیت کمتری دارد. با این وجود، برای تایید اندازه تاثیرگذاری مداخله لازم است مطالعات بیش‌تری انجام شود. فواصل اطمینان در بیشتر موارد برای داده‌های مرتبط با AEها، SAEها و دیگر نشانگرهای ایمنی گسترده بودند، اگرچه شواهد نشان داد که هیچ تفاوتی در بروز AEها بین EC حاوی نیکوتین و بدون نیکوتین وجود نداشت. بروز کلی SAEها در تمام بازوهای مطالعه اندک بود. هیچ شواهد واضحی را از آسیب ناشی از EC حاوی نیکوتین به دست نیاوردیم، اما طولانی‌ترین دوره پیگیری دو سال و تعداد کل مطالعات اندک بودند.

به دلیل تعداد اندک RCTها، اغلب با نرخ پائین حوادث، محدودیت اصلی پایه شواهد همچنان عدم-دقت باقی می‌ماند، اما RCTهای بیشتری در حال انجام هستند. برای اطمینان از اینکه مطالعه مروری حاضر اطلاعات به‌روز شده‌ای را برای تصمیم‌گیرندگان فراهم می‌کند، این مرور اکنون یک مرور سیستماتیک پویا و زنده است. به موازات در دسترس قرار گرفتن شواهد مرتبط جدید، جست‌وجوها را ماهانه انجام داده و این مرور را به‌روز خواهیم کرد. لطفا برای آگاهی از آخرین وضعیت این مطالعه مروری به بانک اطلاعاتی مرورهای نظام‌مند کاکرین مراجعه کنید.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

سیگارهای الکترونیکی (e-cigarettes; ECs) دستگاه‌های الکترونیکی دستی تولید کننده بخار هستند که با حرارت دادن یک مایع الکترونیکی، آئروسل تشکیل می‌دهند. برخی از افرادی که سیگار می‌کشند، از ECها برای ترک سیگار یا کاهش مصرف آن استفاده می‌کنند، اما برخی از سازمان‌ها، گروه‌های حامی و سیاست‌گذاران، با استناد به عدم وجود شواهد از کارآیی و ایمنی آنها، این مداخله را تائید نمی‌کنند. افراد سیگاری، ارائه‌ دهندگان مراقبت‌های سلامت و سازمان‌های نظارتی می‌خواهند بدانند که ECها می‌توانند به ترک سیگار در افراد کمک کنند یا خیر، یا استفاده از آنها برای این منظور بی‌خطر است یا خیر. این به‌روزرسانی به عنوان بخشی از یک مرور سیستماتیک پویا انجام شد.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی، تحمل‌پذیری، و ایمنی استفاده از سیگارهای الکترونیکی برای کمک به افراد سیگاری تا بتوانند از مصرف طولانی-‌مدت سیگار پرهیز کنند.

روش‌های جست‌وجو: 

پایگاه ثبت تخصصی گروه اعتیاد به دخانیات در کاکرین، پایگاه ثبت مرکزی کارآزمایی‌های کنترل‌ شده کاکرین (CENTRAL)؛ MEDLINE؛ Embase؛ و PsycINFO را تا 1 می 2021، همراه با بررسی منابع و تماس با نویسندگان مطالعه، جست‌وجو کردیم. خلاصه‌مقالات نشست سالانه 2021 انجمن تحقیقات نیکوتین و دخانیات (Society for Research on Nicotine and Tobacco; SRNT) را بررسی کردیم.

معیارهای انتخاب: 

کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) و کارآزمایی‏‌های متقاطع (cross-over) تصادفی‌سازی شده‌ای را وارد کردیم که در آنها افراد سیگاری به‌طور تصادفی به گروه EC یا کنترل وارد شدند. همچنین مطالعات مداخله‌ای کنترل نشده‌ای را وارد کردیم که در آنها همه شرکت‌کنندگان یک مداخله EC را دریافت کردند. مطالعات برای ورود، باید پرهیز از استعمال سیگار را در مدت زمان شش ماه یا بیشتر یا داده‌های مربوط به نشانگرهای ایمنی مداخله را در یک هفته یا بیشتر، یا هر دو، گزارش کرده باشند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

ما از روش‌های استاندارد کاکرین برای غربالگری و استخراج داده‌ها استفاده کردیم. معیارهای پیامد اولیه شامل پرهیز از استعمال دخانیات پس از حداقل شش ماه پیگیری، عوارض جانبی (adverse events; AEs)، و عوارض جانبی جدی (serious adverse events; SAEs) بودند. پیامدهای ثانویه عبارت بودند از نسبتی از افراد که هنوز از محصول مورد مطالعه (EC یا دارو-درمانی) در شش ماه یا بیشتر پس از انجام تصادفی‌سازی استفاده می‌کردند یا استفاده از EC را آغاز کردند، تغییرات در مونوکسید کربن (carbon monoxide; CO)، فشار خون (blood pressure; BP)، ضربان قلب، اشباع اکسیژن شریانی، عملکرد ریه، و سطوح کارسینوژن‌ها یا توکسین‌ها یا هر دو. برای محاسبه خطر نسبی (RR) با 95% فاصله اطمینان (CI) آن برای پیامدهای دو-حالتی، از مدل اثر-ثابت منتل-هنزل (Mantel-Haenszel) استفاده کردیم. برای پیامدهای پیوسته، تفاوت‌های میانگین (MD) را محاسبه کردیم. اگر امکان داشت، داده‌ها را برای انجام متاآنالیز (meta‐analyses) تجمیع کردیم.

نتایج اصلی: 

ما 61 مطالعه تکمیل شده را، شامل 16,759 شرکت‌کننده، وارد کردیم، که 34 مورد از آنها RCT بودند. پنج مورد از 61 مطالعه وارد شده برای این به‌روزرسانی جدید بودند. از میان مطالعات وارد شده، هفت مورد (که همگی در مقایسه‌های اصلی ما مشارکت داشتند) در مجموع در معرض خطر پائین سوگیری (bias)، 42 مطالعه در معرض خطر بالای سوگیری (شامل همه مطالعات غیر-تصادفی‌سازی شده)، و بقیه در معرض خطر نامشخص سوگیری قرار داشتند.

شواهدی با قطعیت متوسط، که به دلیل عدم-دقت محدود شد، حاکی از آن بود که نرخ ترک سیگار در افراد تصادفی‌سازی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر از افراد تصادفی‌سازی شده به گروه درمان جایگزینی نیکوتین (nicotine replacement therapy; NRT) بود (خطر نسبی (RR): 1.53؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 1.21 تا 1.93؛ I2 = 0%؛ 4 مطالعه، 1924 شرکت‌کننده). اگر بخواهیم این عدد را به صورت مطلق بیان کنیم، به معنای سه مورد ترک موفقیت‌آمیز بیشتر در هر 100 نفر (95% CI؛ 1 تا 6) است. شواهدی با قطعیت پائین (ناشی از عدم-دقت بسیار جدی)، عدم تفاوت را در نرخ وقوع عوارض جانبی بین دو گروه نشان داد (RR: 0.98؛ 95% CI؛ 0.80 تا 1.19؛ I2 = 0%؛ 2 مطالعه، 485 شرکت‌کننده). SAEها به ندرت رخ دادند، اما شواهد کافی برای تعیین اینکه نرخ آنها بین گروه‌ها متفاوت بود یا خیر، وجود نداشت، که دلیل آن هم وجود عدم-دقت بسیار جدی بود (RR: 1.44؛ 95% CI؛ 0.94 تا 2.19؛ I2 = 0؛ 3 مطالعه، 1183 شرکت‌کننده).

شواهدی با قطعیت متوسط، که مجددا به دلیل عدم-دقت محدود شد، نشان داد که نرخ ترک سیگار در افراد تصادفی‌سازی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر از گروه EC بدون نیکوتین بود (RR: 1.94؛ 95% CI؛ 1.21 تا 3.13؛ I2 = 0%؛ 5 مطالعه، 1447 شرکت‌کننده). اگر بخواهیم این عدد را به صورت مطلق بیان کنیم، مجددا به معنای هفت مورد ترک موفقیت‌آمیز بیشتر در هر 100 نفر (95% CI؛ 2 تا 16) است. شواهدی با قطعیت متوسط عدم وجود تفاوت را در نرخ AEها بین این دو گروه نشان داد (RR: 1.01؛ 95% CI؛ 0.91 تا 1.11؛ I2 = 0%؛ 3 مطالعه، 601 شرکت‌کننده). شواهد کافی برای تعیین اینکه نرخ SAEها بین گروه‌ها متفاوت بود یا خیر، وجود نداشت، که دلیل آن هم به وجود عدم-دقت بسیار جدی باز می‌گشت (RR: 0.95؛ 95% CI؛ 0.52 تا 1.72؛ I2 = 0؛ 6 مطالعه، 1033 شرکت‌کننده).

در مقایسه با دریافت پشتیبانی رفتاری به‌تنهایی/عدم دریافت آن، میزان ترک سیگار برای شرکت‌کنندگان تصادفی‌سازی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر گزارش شد (RR: 2.61؛ 95% CI؛ 1.44 تا 4.74؛ I2 = 0%؛ 6 مطالعه، 2886 شرکت‌کننده). این عدد به صورت مطلق به معنای افزایش شش مورد ترک سیگار بیشتر در هر 100 نفر (95% CI؛ 2 تا 15) است. با این حال، این یافته قطعیت بسیار پائینی داشت، که آن هم به دلیل مسائل مربوط به عدم-دقت و خطر سوگیری بود. شواهدی وجود داشت که AEهای غیر-جدی در افرادی که به گروه EC حاوی نیکوتین تصادفی‌سازی شدند، بیشتر رخ داد (RR: 1.22؛ 95% CI؛ 1.12 تا 1.32؛ I2 = 41%، شواهد با قطعیت پائین؛ 4 مطالعه، 765 شرکت‌کننده)، و مجددا، شواهد کافی برای تعیین اینکه نرخ SAEها بین گروه‌ها متفاوت بود یا خیر، به دست نیامد (RR: 1.51؛ 95% CI؛ 0.70 تا 3.24؛ I2 = 0%؛ 7 مطالعه، 1303 شرکت‌کننده).

داده‌های به دست آمده از مطالعات غیر-تصادفی‌سازی شده با داده‌های RCT مطابقت داشتند. شایع‌ترین AEها گزارش شده، تحریک گلو/دهان، سردرد، سرفه، و حالت تهوع بودند، که با ادامه استفاده از EC برطرف شدند. مطالعات بسیار اندکی داده‌های مربوط به پیامدها یا مقایسه‌های دیگر را گزارش کردند، از این رو، شواهد محدودی، با فواصل اطمینانی که اغلب شامل آسیب و مزیت بالینی قابل توجه بودند، به دست آمدند.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری