آیا سیگارهای الکترونیکی می‌توانند به افراد در ترک سیگار کمک کنند، و اگر برای این منظور استفاده شوند، عوارض ناخواسته‌ای بر جای می‌گذارند؟

سیگارهای الکترونیکی چه هستند؟

سیگارهای الکترونیکی (e-cigarettes; ECs) دستگاه‌هایی هستند که در دست نگاه داشته شده و با گرم کردن مایعی که معمولا حاوی نیکوتین و طعم‌دهنده‌ها است، کار می‌کنند. سیگارهای الکترونیکی به شما امکان می‌دهند تا به جای دود (smoke)، نیکوتین را در بخار استنشاق کنید. از آنجا که ECها توتون را نمی‌سوزانند، مصرف‌کنندگان را در همان سطحی از توکسین‌ها قرار نمی‌دهند که می‌دانیم می‌توانند باعث بروز بیماری‌های مرتبط با استعمال دخانیات در افرادی شوند که از سیگارهای معمولی استفاده می‌کنند.

استفاده از سیگار الکترونیکی به عنوان «vaping» شناخته می‌شود. بسیاری از افراد برای کمک به خود در ترک استعمال دخانیات، از سیگار الکترونیکی استفاده می‌کنند.

چرا ما این مرور کاکرین را انجام دادیم؟

ترک سیگار خطر ابتلا را به سرطان ریه و سایر بیماری‌ها کاهش می‌دهد، اما ترک آن برای بسیاری از افراد دشوار است. ما می‌خواستیم بدانیم که استفاده از سیگارهای الکترونیکی می‌تواند به افراد در ترک سیگار کمک کند یا خیر، و افرادی که برای این منظور از آنها استفاده می‌کنند، دچار عوارض ناخواسته‌ای می‌شوند یا خیر.

‌ما‌‎ چه کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که به بررسی استفاده از سیگارهای الکترونیکی برای کمک به افراد در ترک سیگار پرداختند.

به دنبال مطالعات تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای بودیم، که در آنها مداخلات درمانی به‌طور تصادفی برای افراد شرکت‌کننده اختصاص یافتند. این نوع مطالعه معمولا معتبرترین شواهد را در مورد تأثیرات یک درمان ارائه می‌دهد. همچنین در پی مطالعاتی بودیم که در آنها همه افراد تحت درمان با سیگار الکترونیکی قرار گرفتند.

ما علاقه‌مند بودیم که بدانیم:

· چه تعداد از افراد به مدت حداقل شش ماه مصرف سیگار را ترک کردند؛ و
· چه تعداد از افراد دچار عوارض جانبی شدند، که حداقل به مدت یک هفته طول کشید.

تاریخ جست‌وجو: شواهد منتشر شده را تا 1 فوریه 2021 وارد کردیم.

آنچه که ما به دست آوردیم

56 مطالعه انجام شده را روی 12,804 بزرگسال سیگاری پیدا کردیم. مطالعات سیگارهای الکترونیکی را با موارد زیر مقایسه کردند:

· درمان جایگزینی نیکوتین (nicotine replacement therapy; NRT)، مانند برچسب‌های پوستی یا آدامس؛

· وارنیکلین (varenicline) (دارویی برای کمک به افراد در جهت ترک سیگار)؛
· سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین؛
· پشتیبانی رفتاری، مانند ارائه مشاوره یا توصیه؛ یا
· عدم دریافت پشتیبانی، برای ترک سیگار.

این مطالعات در ایالات متحده آمریکا (24 مطالعه)، بریتانیا (9 مطالعه)، و ایتالیا (7 مطالعه) انجام شدند.

نتایج مرور ما چه هستند؟

احتمالا تعداد بیشتری از افراد با استفاده از سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین، موفق به ترک سیگار حداقل به مدت شش ماه می‌شوند، تا با درمان جایگزینی نیکوتین (3 مطالعه؛ 1498 نفر)، یا با استفاده از سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین (4 مطالعه؛ 1057 نفر).

سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین ممکن است به افراد بیشتری برای ترک سیگار کمک کنند، تا اینکه افراد حمایتی نداشته یا فقط پشتیبانی رفتاری داشته باشند (5 مطالعه؛ 2561 نفر).

از هر 100 نفری که از سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین برای ترک سیگار استفاده می‌کنند، 10 یا 11 مورد ممکن است موفق به ترک آن شوند، در حالی که فقط شش مورد از هر 100 نفری که از درمان جایگزینی نیکوتین یا سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین استفاده می‌کنند، یا چهار مورد از هر 100 نفری که حمایتی دریافت نمی‌کنند یا فقط پشتیبانی رفتاری دارند، مصرف سیگار خود را ترک می‌کنند.

ما مطمئن نیستیم که تفاوتی بین تعداد عوارض ناخواسته ناشی از استفاده از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین، در مقایسه با درمان جایگزینی نیکوتین، افرادی که حمایتی را دریافت نمی‌کنند یا فقط پشتیبانی رفتاری دارند، وجود داشته باشد. برخی شواهد نشان داد که اثرات ناخواسته غیر-جدی در گروه‌هایی که سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین دریافت می‌کنند، در مقایسه با عدم دریافت حمایت یا فقط پشتیبانی رفتاری، بیشتر است. تعداد مشابهی از عوارض ناخواسته اندک، از جمله عوارض ناخواسته جدی، برای دیگر مقایسه‌ها گزارش شد. احتمالا هیچ تفاوتی در تعداد اثرات ناخواسته غیر-جدی در افرادی که از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین استفاده می‌کنند، در مقایسه با سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین، وجود ندارد.

عوارض ناخواسته گزارش شده که اغلب با سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین مشاهده شدند، عبارت بودند از تحریک گلو یا دهان، سردرد، سرفه و حالت تهوع. با ادامه استفاده از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین، این عوارض با گذشت زمان کاهش یافتند.

این نتایج تا چه میزان قابل‌ اطمینان هستند؟

نتایج ما از تعداد اندکی از مطالعات به دست آمدند، و برخی از داده‌های اندازه‌گیری شده به‌طور گسترده‌ای متفاوت بودند.

ما نسبتا مطمئن هستیم که سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین نسبت به درمان جایگزینی نیکوتین یا سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین، به افراد بیشتری کمک می‌کنند تا مصرف سیگار خود را ترک کنند. با این حال، اگر شواهد بیشتری در دسترس قرار گیرند، ممکن است این نتایج تغییر کنند.

ما در مورد چگونگی مقایسه سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین نسبت به عدم دریافت حمایت، یا فقط دریافت پشتیبانی رفتاری، در ترک سیگار اطمینان کمتری داریم.

اغلب نتایج ما برای عوارض ناخواسته ممکن است با در دسترس قرار گرفتن شواهد بیشتر تغییر کنند.

پیام‌های کلیدی

سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین احتمالا به افراد کمک می‌کنند تا به مدت حداقل شش ماه مصرف سیگار را ترک کنند. آنها ممکن است بهتر از درمان جایگزینی نیکوتین و سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین عمل ‌کنند.

از سوی دیگر، شاید عملکرد بهتری از عدم دریافت حمایت، یا فقط پشتیبانی رفتاری داشته باشند، و می‌توانند با عوارض ناخواسته جدی همراه نباشند.

با این حال، برای اطمینان یافتن از تأثیرات سیگارهای الکترونیکی، به ویژه اثرات انواع جدیدتری از آنها که از نظر تحویل نیکوتین عملکرد بهتری دارند، به شواهد قابل اعتماد بیشتری نیاز داریم.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

شواهدی با قطعیت متوسط وجود دارد که ECهای حاوی نیکوتین در مقایسه با ECهای بدون نیکوتین و در مقایسه با NRT، نرخ ترک سیگار را افزایش می‌دهند. شواهد مقایسه کننده EC حاوی نیکوتین با مراقبت معمول/عدم درمان نیز مزیتی را نشان می‌دهد، اما قطعیت کمتری دارد. برای تأیید اندازه تأثیر مداخله، به ویژه هنگام استفاده از محصولات مدرن EC، به انجام مطالعات بیشتری نیاز است. فواصل اطمینان در بیشتر موارد برای داده‌های مرتبط با AEها، SAEها و دیگر نشانگرهای ایمنی گسترده بودند، اگرچه شواهد نشان داد که هیچ تفاوتی در AEها بین EC حاوی نیکوتین و بدون نیکوتین وجود نداشت. بروز کلی SAEها در تمام بازوهای مطالعه اندک بود. ما هیچ شواهد واضحی را از آسیب ناشی از EC حاوی نیکوتین به دست نیاوردیم، اما طولانی‌ترین دوره پیگیری دو سال و تعداد کلی مطالعات اندک بودند.

شواهد عمدتا به دلیل عدم دقت ناشی از تعداد اندک RCTها، اغلب با نرخ پائین حوادث، محدود می‌شود. RCTهای بیشتری در حال انجام هستند. برای اطمینان از اینکه این مرور اطلاعات به‌روز شده‌ای را فراهم می‌کند، این مرور اکنون یک مرور سیستماتیک پویا و زنده است. به موازات در دسترس قرار گرفتن شواهد مرتبط جدید، با به‌روزرسانی این مرور، جست‌وجوها را ماهانه انجام خواهیم داد. لطفا برای آگاهی از آخرین وضعیت این مطالعه مروری به بانک اطلاعاتی مرورهای نظام‌مند کاکرین مراجعه کنید.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

سیگارهای الکترونیکی (e-cigarettes; ECs) دستگاه‌های الکترونیکی دستی تولید کننده بخار هستند که با حرارت دادن یک مایع الکترونیکی، آئروسل تشکیل می‌دهند. افرادی که سیگار می‌کشند، از ECها را برای ترک سیگار یا کاهش مصرف آن استفاده می‌کنند، اما برخی از سازمان‌ها، گروه‌های حامی و سیاست‌گذاران، با استناد به عدم وجود شواهد از کارآیی و ایمنی آنها، این مداخله را تائید نمی‌کنند. افراد سیگاری، ارائه‌ دهندگان مراقبت‌های سلامت و سازمان‌های نظارتی می‌خواهند بدانند که ECها می‌توانند به ترک سیگار در افراد کمک کنند یا خیر، یا استفاده از آنها برای این منظور بی‌خطر است یا خیر. این یک به‌روز‌رسانی از مروری است که نخستین بار در سال 2014 منتشر شد.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی، تحمل‌پذیری، و ایمنی استفاده از سیگارهای الکترونیکی برای کمک به افرادی که سیگار می‌کشند تا بتوانند از مصرف طولانی-‌مدت سیگار پرهیز کنند.

روش‌های جست‌وجو: 

پایگاه ثبت تخصصی گروه اعتیاد به دخانیات در کاکرین، پایگاه ثبت مرکزی کارآزمایی‌های کنترل‌ شده کاکرین (CENTRAL)، MEDLINE؛ Embase؛ و PsycINFO را تا 1 فوریه 2021، همراه با بررسی منابع و تماس با نویسندگان مطالعه، جست‌وجو کردیم.

معیارهای انتخاب: 

کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) و کارآزمایی‏‌های متقاطع (cross-over) تصادفی‌سازی شده‌ای را وارد کردیم که در آنها افراد سیگاری به‌طور تصادفی به گروه EC یا کنترل وارد شدند. همچنین مطالعات مداخله‌ای کنترل نشده را وارد کردیم که در آنها همه شرکت‌کنندگان یک مداخله EC را داشتند. مطالعات برای ورود، باید پرهیز از استعمال سیگار را در مدت زمان شش ماه یا بیشتر و/یا داده‌های مربوط به عوارض جانبی (adverse events; AEs) یا دیگر نشانگرهای ایمنی مداخله را در یک هفته یا بیشتر گزارش کرده باشند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

از روش‌های استاندارد کاکرین برای غربالگری مطالعه و استخراج داده‌ها استفاده کردیم. معیارهای پیامد اولیه، پرهیز از استعمال دخانیات پس از حداقل شش ماه پیگیری، عوارض جانبی، و عوارض جانبی جدی (serious adverse events; SAEs) بودند. پیامدهای ثانویه عبارت بودند از تغییرات در مونوکسید کربن، فشار خون، تعداد ضربان قلب، اشباع اکسیژن خون، عملکرد ریه، و سطوح کارسینوژن‌ها/توکسین‌های شناخته شده. برای محاسبه خطر نسبی (RR) با 95% فاصله اطمینان (CI) آن برای پیامدهای دو-حالتی، از مدل اثر ثابت منتل-هنزل (Mantel-Haenszel) استفاده کردیم. برای پیامدهای پیوسته، تفاوت‌های میانگین (MD) را محاسبه کردیم. در جایی که مناسب بود، داده‌های به دست آمده را از این مطالعات در متاآنالیزها تجمیع کردیم.

نتایج اصلی: 

ما 56 مطالعه تکمیل شده را، شامل 12,804 شرکت‌کننده، وارد کردیم، که 29 مورد از آنها RCT بودند. شش مورد از 56 مطالعه وارد شده، برای این به‌روزرسانی مرور جدید بودند. از میان مطالعات وارد شده، پنج مورد (که همگی در مقایسه‌های اصلی ما مشارکت داشتند) در مجموع در معرض خطر پائین سوگیری (bias)، 41 مطالعه در معرض خطر بالای سوگیری (از جمله 25 مطالعه غیر-تصادفی‌سازی شده)، و بقیه در معرض خطر نامشخص سوگیری قرار داشتند.

شواهدی با قطعیت متوسط، که به دلیل عدم دقت محدود شد، حاکی از آن بود که نرخ ترک سیگار در افراد تصادفی‌سازی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر از افراد تصادفی‌سازی شده به درمان جایگزینی نیکوتین (nicotine replacement therapy; NRT) بود (خطر نسبی (RR): 1.69؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 1.25 تا 2.27؛ I2 = 0%؛ 3 مطالعه، 1498 شرکت‌کننده). اگر بخواهیم این عدد را به صورت مطلق بیان کنیم، به معنای چهار مورد بیشتر ترک موفقیت‌آمیز در هر 100 نفر (95% CI؛ 2 تا 8) است. شواهدی با قطعیت پائین (ناشی از عدم دقت بسیار جدی)، عدم تفاوت را در نرخ وقوع عوارض جانبی نشان داد (RR: 0.98؛ 95% CI؛ 0.80 تا 1.19؛ I2 = 0%؛ 2 مطالعه، 485 شرکت‌کننده). SAEها به ندرت اتفاق افتادند، و شواهدی وجود نداشت دال بر اینکه فراوانی آنها بین EC حاوی نیکوتین و NRT متفاوت است، اما وجود عدم دقت بسیار جدی منجر به کاهش قطعیت این یافته شد (RR: 1.37؛ 95% CI؛ 0.77 تا 2.41: I2 = n/a؛ 2 مطالعه، 727 شرکت‌کننده).

شواهدی با قطعیت متوسط، که مجددا به دلیل عدم دقت محدود شد، نشان داد که نرخ ترک سیگار در افراد تصادفی‌سازی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر از گروه EC بدون نیکوتین بود (RR: 1.70؛ 95% CI؛ 1.03 تا 2.81؛ I2 = 0%؛ 4 مطالعه، 1057 شرکت‌کننده). اگر بخواهیم این عدد را به صورت مطلق بیان کنیم، مجددا به معنای چهار مورد بیشتر ترک موفقیت‌آمیز در هر 100 نفر (95% CI؛ 0 تا 11) است. در این کارآزمایی‌ها از EC قدیمی‌تر با مقدار نسبتا پائین محتوای نیکوتین استفاده شد. شواهدی با قطعیت متوسط عدم وجود تفاوت را در نرخ AEها بین این دو گروه نشان داد (RR: 1.01؛ 95% CI؛ 0.91 تا 1.11؛ I2 = 0%؛ 3 مطالعه، 601 شرکت‌کننده). شواهد کافی برای تعیین اینکه نرخ SAEها بین گروه‌ها متفاوت بود یا خیر، وجود نداشت، که دلیل آن هم به وجود عدم دقت بسیار جدی باز می‌گشت (RR: 0.60؛ 95% CI؛ 0.15 تا 2.44؛ I2 = n/a؛ 4 مطالعه، 494 شرکت‌کننده).

در مقایسه با دریافت پشتیبانی رفتاری به‌تنهایی/عدم دریافت پشتیبانی، نرخ ترک سیگار برای شرکت‌کنندگان تصادفی‌سازی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر بود (RR: 2.70؛ 95% CI؛ 1.39 تا 5.26؛ I2 = 0%؛ 5 مطالعه، 2561 شرکت‌کننده). این عدد به صورت مطلق، به معنای افزایش هفت مورد ترک سیگار در هر 100 نفر (95% CI؛ 2 تا 17) است. با این حال، این یافته قطعیت بسیار پائینی داشت، که آن هم به دلیل مسائل مربوط به عدم دقت و خطر سوگیری بود. هیچ شواهدی در دست نبود که نرخ SAEها متفاوت باشد، اما برخی شواهد نشان داد که AEهای غیر-جدی در افراد تصادفی‌سازی شده به EC حاوی نیکوتین شایع‌تر بودند (AEها: RR: 1.22؛ 95% CI؛ 1.12 تا 1.32؛ I2 = 41%؛ 4 مطالعه، 765 شرکت‌کننده؛ SAEها: RR: 1.17؛ 95% CI؛ 0.33 تا 4.09؛ I2 = 5%؛ 6 مطالعه؛ 1011 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین).

داده‌های به دست آمده از مطالعات غیر-تصادفی‌سازی شده با داده‌های RCT مطابقت داشتند. شایع‌ترین AEها گزارش شده، تحریک گلو/دهان، سردرد، سرفه، و حالت تهوع بودند، که با ادامه استفاده از آنها برطرف شدند. مطالعات بسیار اندکی داده‌های مربوط به پیامدها یا مقایسه‌های دیگر را گزارش کردند و از این رو، شواهد محدودی، با فواصل اطمینانی که اغلب شامل آسیب و مزیت بالینی قابل توجه بودند، به دست آمدند.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
Share/Save