آیا سیگارهای الکترونیکی می‌توانند به افراد در ترک سیگار کمک کنند، و اگر برای این منظور استفاده شوند، عوارض ناخواسته‌ای بر جای می‌گذارند؟

سیگارهای الکترونیکی چه هستند؟

سیگارهای الکترونیکی (e-cigarettes; ECs) دستگاه‌هایی هستند که در دست نگاه داشته شده و با گرم کردن مایعی که معمولا حاوی نیکوتین و طعم‌دهنده‌ها است، کار می‌کنند. سیگارهای الکترونیکی به شما امکان می‌دهند تا به جای دود (smoke)، نیکوتین را در بخار استنشاق کنید. از آنجا که ECها توتون نمی‌سوزانند، مصرف‌کنندگان را در همان سطحی از توکسین‌ها قرار نمی‌دهند که می‌دانیم می‌توانند باعث بیماری‌های مرتبط با استعمال دخانیات در افرادی شوند که از سیگارهای معمولی استفاده می‌کنند.

استفاده از سیگار الکترونیکی به عنوان «vaping» شناخته می‌شود. بسیاری از افراد برای کمک به خود در ترک سیگار، از سیگار الکترونیکی استفاده می‌کنند.

چرا ما این مرور کاکرین را انجام دادیم

ترک سیگار خطر ابتلا را به سرطان ریه و سایر بیماری‌ها کاهش می‌دهد. اما ترک آن برای بسیاری از افراد دشوار است. ما می‌خواستیم پی ببریم که استفاده از سیگارهای الکترونیکی می‌تواند به افراد در ترک سیگار کمک کند یا خیر، و افرادی که برای این منظور از آنها استفاده می‌کنند، دچار عوارض ناخواسته‌ای می‌شوند یا خیر.

‌ما‌‎ چه کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که به بررسی استفاده از سیگارهای الکترونیکی برای کمک به افراد در ترک سیگار پرداخته بودند.

مطالعات تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای را جست‌وجو کردیم، که در آنها مداخلات درمانی به‌طور تصادفی برای افراد شرکت‌کننده اختصاص یافتند. این نوع مطالعه معمولا معتبرترین شواهد را در مورد تأثیرات یک مداخله ارائه می‌دهد. ما همچنین در پی مطالعاتی بودیم که در آنها همه افراد تحت درمان با سیگار الکترونیکی قرار گرفتند.

ما علاقه‌مند بودیم به اینکه:

· چه تعداد از افراد حداقل شش ماه سیگار را ترک کردند؛ و
· چه تعداد از افراد دچار عوارض ناخواسته‌ای شدند.

ما مطالعاتی را وارد کردیم که در مورد عادات استعمال دخانیات برای حداقل شش ماه، گزارش داده، یا در مورد عوارض ناخواسته به مدت حداقل یک هفته، اطلاعاتی را ارائه کردند.

تاریخ جست‌وجو: شواهد منتشر شده را تا ژانویه 2020 وارد کردیم.

آنچه ما پیدا کردیم

50 مطالعه انجام شده را روی 12,430 بزرگسال سیگاری پیدا کردیم. این مطالعات سیگارهای الکترونیکی را با موارد زیر مقایسه کردند:

· درمان جایگزینی نیکوتین (nicotine replacement therapy; NRT)، مانند برچسب‌های پوستی یا آدامس؛

· وارنیکلین (varenicline)؛
· سیگار الکترونیکی بدون نیکوتین؛
· پشتیبانی رفتاری، مانند مشاوره یا ارائه توصیه؛ یا
· عدم دریافت پشتیبانی، برای ترک سیگار.

برخی مطالعات همچنین استفاده از NRT و سیگار الکترونیکی را تواما آزمایش کردند.

این مطالعات در ایالات متحده آمریکا (21 مطالعه)، انگلستان (9)، ایتالیا (7)، استرالیا (2)، نیوزیلند (2)، یونان (2)، و یک مطالعه در هر یک از کشورهای بلژیک، کانادا، لهستان، کره جنوبی، آفریقای جنوبی، سوئیس و ترکیه انجام شدند.

نتایج مرور ما چه هستند؟

احتمالا تعداد بیشتری از افراد با استفاده از سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین، موفق به ترک سیگار حداقل به مدت شش ماه می‌شوند، تا با درمان جایگزینی نیکوتین (3 مطالعه؛ 1498 نفر)، یا استفاده از سیگار الکترونیکی بدون نیکوتین (3 مطالعه؛ 802 نفر).

سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین ممکن است به افراد بیشتری برای ترک سیگار کمک کنند، تا اینکه حمایتی نداشته یا فقط پشتیبانی رفتاری داشته باشند (4 مطالعه؛ 2312 نفر).

از هر 100 نفری که از سیگار الکترونیکی حاوی نیکوتین برای ترک سیگار استفاده می‌کنند، 10 نفر ممکن است موفق به ترک آن شوند، در حالی که فقط شش نفر از هر 100 نفری که از درمان جایگزینی نیکوتین یا سیگار الکترونیکی بدون نیکوتین استفاده می‌کنند، یا چهار نفر از هر 100 نفری که حمایتی دریافت نمی‌کنند یا فقط پشتیبانی رفتاری دارند، سیگار خود را ترک می‌کنند.

ما مطمئن نیستیم که تفاوتی بین تعداد عوارض ناخواسته ناشی از استفاده از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین، در مقایسه با استفاده از سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین، درمان جایگزینی نیکوتین، افرادی که حمایتی را دریافت نمی‌کنند یا فقط پشتیبانی رفتاری دارند، وجود داشته باشد. تعداد مشابهی از عوارض ناخواسته اندک، از جمله عوارض ناخواسته جدی، برای همه گروه‌ها گزارش شد.

عوارض ناخواسته گزارش شده که اغلب با سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین مشاهده شدند، عبارت بودند از تحریک گلو یا دهان، سردرد، سرفه و احساس بیماری. با ادامه استفاده از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین، این عوارض با گذشت زمان کاهش یافتند.

این نتایج تا چه حد قابل‌ اطمینان هستند؟

نتایج ما از تعداد کمی از مطالعات به دست آمدند، و برخی از داده‌های اندازه‌گیری شده به‌طور گسترده‌ای متفاوت بودند.

ما نسبتا مطمئن هستیم که سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین نسبت به درمان جایگزینی نیکوتین یا سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین، به افراد بیشتری کمک می‌کنند تا سیگار خود را ترک کنند. در صورت در دسترس قرار گرفتن شواهد بیشتر، ممکن است این نتایج تغییر کنند.

ما در مورد چگونگی مقایسه سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین نسبت به عدم دریافت حمایت، یا دریافت فقط پشتیبانی رفتاری، در ترک سیگار اطمینان کمتری داریم.

نتایج ما برای عوارض ناخواسته، ممکن است با در دسترس قرار گرفتن شواهد بیشتر تغییر کنند.

پیام‌های کلیدی

سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین احتمالا به افراد کمک می‌کنند تا به مدت حداقل شش ماه سیگار را ترک کنند. آنها احتمالا بهتر از درمان جایگزینی نیکوتین و سیگارهای الکترونیکی بدون نیکوتین عمل می‌کنند.

آنها ممکن است بهتر از عدم دریافت حمایت، یا دریافت فقط پشتیبانی رفتاری باشند، و ممکن است با عوارض ناخواسته جدی همراه نباشند.

با این حال، برای اطمینان یافتن در مورد تأثیرات سیگارهای الکترونیکی، به ویژه اثرات انواع جدیدتری از آنها که از نظر تحویل نیکوتین عملکرد بهتری دارند، به شواهد قابل اعتماد بیشتری نیاز داریم.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

شواهدی با قطعیت متوسط وجود دارد که ECهای حاوی نیکوتین در مقایسه با ECهای بدون نیکوتین و در مقایسه با NRT، میزان ترک سیگار را افزایش می‌دهند. شواهد مقایسه کننده EC حاوی نیکوتین با مراقبت معمول/عدم درمان نیز مزیتی را نشان می‌دهد، اما قطعیت کمتری دارد. برای تأیید درجه تأثیر، به ویژه هنگام استفاده از محصولات مدرن EC، به انجام مطالعات بیشتری نیاز است. فواصل اطمینان برای داده‌های مربوط با AEها، SAEها و دیگر نشانگرهای ایمنی، گسترده بودند. بروز کلی SAEها در تمام بازوهای مطالعه اندک بود. ما هیچ شواهد واضحی را از آسیب ناشی از EC حاوی نیکوتین کشف نکردیم، اما طولانی‌ترین دوره پیگیری دو سال و تعداد کلی مطالعات اندک بودند.

محدودیت اصلی بدنه شواهد، به دلیل تعداد اندک RCTها، اغلب با نرخ کم حوادث، همچنان عدم دقت است. RCTهای بیشتری در حال انجام هستند. برای اطمینان از اینکه مطالعه حاضر اطلاعات به‌روز شده‌ای را برای تصمیم‌گیرندگان فراهم می‌کند، این مرور اکنون یک مرور سیستماتیک پویا و زنده است. با به‌روزرسانی این مرور به موازات در دسترس قرار گرفتن شواهد مرتبط جدید، از دسامبر سال 2020 جست‌وجوها را ماهانه انجام خواهیم داد. لطفا برای آگاهی از آخرین وضعیت این مطالعه مروری به پایگاه داده‌ای مرورهای نظام‌مند کاکرین مراجعه کنید.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

سیگارهای الکترونیکی (e-cigarettes; ECs) دستگاه‌های الکترونیکی دستی تولید کننده بخار هستند که با حرارت دادن مایع الکترونیکی، آئروسل تشکیل می‌دهند. افرادی که سیگار می‌کشند، استفاده از EC را برای ترک سیگار یا کاهش مصرف آن گزارش کرده‌اند، اما برخی از سازمان‌ها، گروه‌های حامی و سیاست‌گذاران، با استناد به عدم وجود شواهد از کارآیی و ایمنی آنها، این موضوع را زیر سوال برده‌اند. افرادی که سیگار می‌کشند، ارائه‌دهندگان مراقبت‌های سلامت و سازمان‌های نظارتی می‌خواهند بدانند که ECها می‌توانند به ترک سیگار در افراد کمک کنند یا خیر، یا استفاده از این دارو برای آنها بی‌خطر است یا خیر. این مرور، یک به‌روز‌رسانی از مروری است که اولین‌بار در سال 2014 منتشر شد.

اهداف: 

ارزیابی تأثیر و ایمنی استفاده از سیگارهای الکترونیکی (EC) برای کمک به افرادی که سیگار می‌کشند تا بتوانند از مصرف طولانی‌مدت سیگار خودداری کنند.

روش‌های جست‌وجو: 

ما پایگاه ثبت تخصصی گروه اعتیاد به دخانیات در کاکرین، پایگاه ثبت مرکزی کارآزمایی‌های کنترل‌ شده کاکرین (CENTRAL)، MEDLINE؛ Embase؛ و PsycINFO را برای یافتن رکوردهای مرتبط با موضوع، تا ژانویه 2020، همراه با بررسی منابع و تماس با نویسندگان مطالعه، جست‌وجو کردیم.

معیارهای انتخاب: 

ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) و کارآزمایی متقاطع تصادفی‌سازی شده را وارد کردیم که در آنها آن افراد سیگاری به‌طور تصادفی به گروه EC یا کنترل وارد شدند. ما همچنین مطالعات مداخله‌ای کنترل نشده را وارد کردیم که در آنها همه شرکت‌کنندگان یک مداخله EC را داشتند. مطالعات برای ورود، باید پرهیز از مصرف سیگار را در مدت زمان شش ماه یا بیشتر و/یا داده‌های مربوط به عوارض جانبی (AE) یا دیگر نشانگرهای ایمنی را در یک هفته یا بیشتر گزارش کرده باشند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

ما از روش‌های استاندارد کاکرین برای غربالگری مطالعه و استخراج داده‌ها استفاده کردیم. معیارهای پیامد اولیه، پرهیز از استعمال دخانیات پس از حداقل شش ماه پیگیری، AEها و عوارض جانبی جدی (SAE) بودند. پیامدهای ثانویه عبارت بودند از تغییرات در مونوکسید کربن، فشار خون، تعداد ضربان قلب، اشباع اکسیژن خون، عملکرد ریه، و سطوح کارسینوژن‌ها/ توکسین‌های شناخته شده. برای محاسبه خطر نسبی (RR) با 95% فاصله اطمینان (CI) آن برای پیامدهای دو حالتی، از مدل منتل-هنزل (Mantel-Haenszel) با اثر ثابت استفاده کردیم. برای پیامدهای پیوسته، تفاوت‌های میانگین (MD) محاسبه شدند. در هر جایی که مناسب بود، داده‌های به دست آمده را از این مطالعات، در متاآنالیزها تجمیع کردیم.

نتایج اصلی: 

ما 50 مطالعه تکمیل شده را، شامل 12,430 شرکت‌کننده وارد کردیم، که 26 مورد از آنها RCT هستند. سی‌وپنج مطالعه از 50 مطالعه وارد شده، برای این به‌روزرسانی مرور، جدید هستند. از میان مطالعات وارد شده، چهار مورد (که همگی در مقایسه‌های اصلی ما نقش داشتند) در مجموع در معرض خطر پائین سوگیری (bias)، 37 مطالعه در معرض خطر بالا (از جمله 24 مطالعه غیر-تصادفی شده)، و بقیه در معرض خطر نامشخص قرار داشتند.

شواهدی با قطعیت متوسط، که به دلیل عدم دقت محدود شدند، حاکی از آن بودند که میزان ترک سیگار در افراد تصادفی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر از افراد تصادفی شده به درمان جایگزینی نیکوتین (NRT) بود (خطر نسبی (RR): 1.69؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 1.25 تا 2.27؛ I2 = 0%؛ 3 مطالعه، 1498 شرکت‌کننده). اگر بخواهیم این عدد را به صورت مطلق بیان کنیم، به معنای چهار مورد ترک موفقیت‌آمیز بیشتر در هر 100 نفر (95% CI؛ 2 تا 8) است. شواهدی با قطعیت پائین (محدودیت شده با عدم دقت بسیار جدی)، عدم تفاوت را در میزان عوارض جانبی (AE) نشان داد (RR: 0.98؛ 95% CI؛ 0.80 تا 1.19؛ I2 = 0%؛ 2 مطالعه، 485 شرکت‌کننده). SAEها به ندرت اتفاق افتادند، و شواهدی وجود نداشت دال بر اینکه فراوانی آنها بین EC حاوی نیکوتین و NRT متفاوت است، اما عدم دقت بسیار جدی منجر به کاهش قطعیت این یافته شد (RR: 1.37؛ 95% CI؛ 0.77 تا 2.41: I2 = n/a؛ 2 مطالعه، 727 شرکت‌کننده).

شواهدی با قطعیت متوسط، که به دلیل عدم دقت محدود شدند، نشان دادند که میزان ترک سیگار در افراد تصادفی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر از گروه EC بدون نیکوتین بود (خطر نسبی (RR): 1.71؛ 95% CI؛ 1.00 تا 2.92؛ I2 = 0%؛ 3 مطالعه، 802 شرکت‌کننده). اگر بخواهیم این عدد را به صورت مطلق بیان کنیم، مجددا به معنای چهار مورد ترک موفقیت‌آمیز بیشتر در هر 100 نفر (95% CI؛ 0 تا 12) است. در این کارآزمایی‌ها از EC با میزان نسبتا پایین تحویل نیکوتین استفاده شد. شواهدی با قطعیت پائین (محدودیت شده با عدم دقت بسیار جدی)، عدم تفاوت را در نرخ AEها بین این دو گروه نشان داد (RR: 1.00؛ 95% CI؛ 0.73 تا 1.36؛ I2 = 0%؛ 2 مطالعه، 346 شرکت‌کننده). شواهد کافی برای تعیین اینکه نرخ SAEها بین گروه‌ها متفاوت بود یا خیر، وجود نداشت، که دلیل آن هم عدم دقت بسیار جدی بود (RR: 0.25؛ 95% CI؛ 0.03 تا 2.19؛ I2 = n/a؛ 4 مطالعه، 494 شرکت‌کننده).

در مقایسه با دریافت پشتیبانی رفتاری به‌تنهایی/عدم دریافت پشتیبانی، میزان ترک سیگار برای شرکت‌کنندگان تصادفی شده به گروه EC حاوی نیکوتین بالاتر بود (RR: 2.50؛ 95% CI؛ 1.24 تا 5.04؛ I2 = 0%؛ 4 مطالعه، 2312 شرکت‌کننده). به صورت مطلق، این عدد معرف افزایش شش مورد ترک سیگار در هر 100 نفر (95% CI؛ 1 تا 14) است. با این حال، این یافته قطعیت بسیار پائینی داشت، که آنهم به دلیل مسائل مربوط به عدم دقت و خطر سوگیری بود. هیچ شواهدی وجود نداشت که میزان SAEها متفاوت باشد، اما برخی شواهد حاکی از آن بودند که AEهای غیر-جدی در افراد تصادفی شده به EC حاوی نیکوتین (AEs)، شایع‌تر بود: RR: 1.17؛ 95% CI؛ 1.04 تا 1.31؛ I2 = 28%؛ 3 مطالعه، 516 شرکت‌کننده؛ SAEها: RR: 1.33؛ 95% CI؛ 0.25 تا 6.96؛ I2 = 17%؛ 5 مطالعه، 842 شرکت‌کننده).

داده‌های به دست آمده از مطالعات غیر-تصادفی شده با داده‌های RCT مطابقت داشتند. شایع‌ترین AEها گزارش شده، تحریک گلو/دهان، سردرد، سرفه، و حالت تهوع بودند، که با ادامه استفاده از آنها برطرف شدند. مطالعات بسیار اندکی داده‌های مربوط به پیامدها یا مقایسه‌های دیگر را گزارش کردند و از این رو، شواهد محدودی، با فواصل اطمینانی که اغلب شامل آسیب و مزیت بالینی قابل توجه بودند، دیده شدند.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
Share/Save