การรักษาด้วยยากลุ่ม DPP-4 inhibitors สามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่

ใจความสำคัญ

• สำหรับผู้ที่เป็นโรคไตเรื้อรัง (CKD) (ไตถูกทำลายเป็นเวลานานจนความสามารถในการกรองเลือดลดลง) และเป็นโรคเบาหวานด้วย (ซึ่งเป็นภาวะเรื้อรังที่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินไป) จะเพิ่มโอกาสในการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร อาการหัวใจวาย โรคหลอดเลือดสมอง และลดคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

• ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่ายากลุ่ม dipeptidyl peptidase 4 (DPP-4) inhibitors (ยาซึ่งช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด) สามารถป้องกันการเสียชีวิตจากปัญหาด้านหัวใจ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างรุนแรง (ภาวะที่ระดับน้ำตาลในเลือดลดลงต่ำเกินไป จนทำให้มีอาการต่างๆ เช่น อาการสั่น วิงเวียนศีรษะ และเหงื่อออก) หรือป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจหรือไต ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (CKD) และโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่

• นอกจากนี้ ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่ายากลุ่ม DPP-4 inhibitors มีประโยชน์หรือผลเสียที่คล้ายคลึงกันหรือไม่ เมื่อเทียบกับยาชนิดอื่น ๆ สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (CKD) และโรคเบาหวานชนิดที่ 2

ทำไมจึงต้องรักษาผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ด้วยยา DPP-4

ยากลุ่ม Dipeptidyl peptidase 4 (DPP-4) inhibitors เป็นยาที่ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด และในปัจจุบันได้รับการแนะนำให้เป็นการรักษาทางเลือกที่สองสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 (ภาวะเรื้อรังตลอดชีวิตที่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินไป) และโรคไตเรื้อรัง (CKD ซึ่งนิยามว่าเป็นภาวะที่ไตถูกทำลายในระยะยาว ส่งผลให้ความสามารถในการกรองเลือดของไตลดลง) ที่ยังไม่สามารถควบคุมโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้อย่างเพียงพอด้วยยาที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

เราต้องการทราบอะไร

เราต้องการทราบว่า ยากลุ่ม DPP-4 inhibitors สามารถช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางหลอดเลือดและไต สำหรับผู้ที่ป่วยเป็นทั้งโรคไตเรื้อรัง (CKD) และโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่

เราทำอะไรบ้าง

เราได้ทำการศึกษาว่ายากลุ่ม DPP-4 inhibitors จะสามารถช่วยป้องกันผู้ป่วยจากการเกิดภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ เช่น การเสียชีวิตจากสาเหตุทางหัวใจ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างรุนแรง (ภาวะที่ระดับน้ำตาลในเลือดลดลงต่ำเกินไป จนทำให้มีอาการต่าง ๆ เช่น อาการสั่น วิงเวียนศีรษะ และเหงื่อออก) ปัญหาเกี่ยวกับระบบไหลเวียนโลหิต ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (หัวใจวาย) โรคหลอดเลือดสมอง หรือปัญหาเกี่ยวกับไต ในผู้ป่วยที่มีทั้งภาวะการทำงานของไตลดลงและโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่ เราได้สืบค้นการศึกษาทางคลินิกแบบสุ่มที่มีอยู่ทั้งหมด (การศึกษาที่มีการสุ่มแบ่งผู้เข้าร่วมให้รับทางเลือกการรักษาที่แตกต่างกัน) เพื่อพิจารณาว่ายาประเภทนี้มีประสิทธิภาพในการป้องกันภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ได้หรือไม่ นอกจากนี้ เรายังได้ประเมินความเชื่อมั่นของเราที่มีต่อผลลัพธ์ของการศึกษาวิจัยที่มีอยู่อีกด้วย

เราพบอะไร

เราระบุการศึกษาทางคลินิกจำนวน 59 การศึกษา ซึ่งมีผู้ใหญ่ที่เป็นโรคไตเรื้อรัง (CKD) และโรคเบาหวานเข้าร่วมจำนวน 27,893 คน ผู้เข้าร่วมในการศึกษาได้รับยากลุ่ม DPP-4 inhibitor, ยาหลอก (เม็ดยาน้ำตาล), การรักษาตามมาตรฐานเพียงอย่างเดียว, หรือยารักษาโรคเบาหวานชนิดอื่น (เช่น อินซูลิน) การรักษาที่พวกเขาได้รับนั้นถูกกำหนดโดยวิธีการสุ่ม (เหมือนกับการโยนเหรียญ) เราไม่พบการศึกษาใดที่มีเด็กเข้าร่วมเลย

จากการรวบรวมการศึกษาทั้งหมดเข้าด้วยกัน เราพบว่ายังคงไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่าการรักษาด้วยยากลุ่ม DPP-4 inhibitors จะช่วยลดโอกาสที่ผู้ป่วยจะเสียชีวิตจากสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับหัวใจหรือจากภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างรุนแรงได้หรือไม่ เราไม่สามารถแน่ใจได้ว่าการรักษานี้จะช่วยป้องกันปัญหาเกี่ยวกับระบบไหลเวียนโลหิตใด ๆ ได้หรือไม่ ซึ่งรวมถึงภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน โรคหลอดเลือดสมอง หรือปัญหาเกี่ยวกับไต เนื่องจากเราพบข้อมูลไม่เพียงพอในการศึกษาที่มีอยู่ในปัจจุบัน นอกจากนี้ เรายังไม่สามารถแน่ใจได้ว่ายากลุ่ม DPP-4 inhibitors นั้นให้ผลดีกว่าหรือแย่กว่าการรักษาโรคเบาหวานวิธีอื่น ๆ หรือไม่ เนื่องจากประเด็นนี้ยังไม่ได้มีการศึกษาอย่างกว้างขวางมากนักในการทดลองทางคลินิก

ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร

การศึกษาบางฉบับนั้นยากต่อการนำมาใช้ประเมิน มีขนาดกลุ่มตัวอย่างที่เล็กมาก หรือมีระยะเวลาในการติดตามผลเพียงสั้น ๆ ด้วยเหตุนี้ เราจึงมีความมั่นใจน้อยลงว่าการรักษาดังกล่าวส่งผลให้เกิดอาการข้างเคียงหรือไม่ โดยทั่วไป ผลของ DPP-4 inhibitors ในผู้ป่วย CKD และเบาหวานชนิดที่ 2 ไม่เพียงพอที่จะให้ข้อสรุปที่ชัดเจน

หลักฐานนี้มีความเป็นปัจจุบันเพียงใด

หลักฐานนี้เป็นข้อมูลล่าสุดจนถึงเดือนมีนาคม ค.ศ. 2025