การรักษาด้วย Thiazolidinediones ช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่

ใจความสำคัญ

• สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (CKD) (ความเสียหายต่อไตในระยะยาวซึ่งทำให้ความสามารถในการกรองเลือดลดลง) การมีภาวะโรคเบาหวานร่วมด้วย (ภาวะเรื้อรังที่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินไป) จะยิ่งเพิ่มโอกาสในการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (heart attack) โรคหลอดเลือดสมอง และบั่นทอนคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยลง

• ปัจจุบันยังคงไม่แน่ชัดว่า Thiazolidinediones (กลุ่มยาที่ใช้ลดระดับน้ำตาลในเลือด) สามารถป้องกันการเสียชีวิตจากปัญหาด้านหัวใจ หรือป้องกันภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างรุนแรง (ภาวะที่ระดับน้ำตาลในเลือดลดต่ำมากเกินไปจนส่งผลให้เกิดอาการต่างๆ เช่น อาการสั่น วิงเวียนศีรษะ และมีเหงื่อออก) หรือสามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจหรือไตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่

• นอกจากนี้ ยังไม่แน่ชัดด้วยว่า Thiazolidinediones มีประโยชน์และผลเสียใกล้เคียงกันหรือไม่ เมื่อเปรียบเทียบกับยารักษาโรคเบาหวานชนิดอื่น ๆ ในกลุ่มผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและโรคเบาหวานชนิดที่ 2

ทำไมจึงต้องรักษาผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ด้วย Thiazolidinediones

Thiazolidinediones เป็นยาลดระดับน้ำตาลในเลือด ซึ่งปัจจุบันมีการนำมาใช้เพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (CKD ซึ่งนิยามว่าคือความเสียหายต่อไตในระยะยาวที่ส่งผลให้ความสามารถในการกรองเลือดของไตลดลง) และโรคเบาหวานชนิดที่ 2

สิ่งที่เราต้องการทราบคืออะไร

เราต้องการทราบว่า Thiazolidinediones มีส่วนช่วยป้องกันการเสียชีวิต รวมถึงภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจและไต ในผู้ป่วยที่เป็นทั้งโรคไตเรื้อรัง (CKD) และโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่

เราทำอะไรบ้าง

เราได้ทำการศึกษาว่า Thiazolidinediones สามารถป้องกันผู้ป่วยจากการเกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ เช่น การเสียชีวิต ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน โรคหลอดเลือดสมอง ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (ภาวะที่ระดับน้ำตาลในเลือดลดต่ำมากเกินไปจนส่งผลให้เกิดอาการต่างๆ เช่น อาการสั่น วิงเวียนศีรษะ และมีเหงื่อออก) ปัญหาทางไต หรือปัญหาด้านระบบไหลเวียนโลหิตอื่นๆ ในผู้ที่มีภาวะการทำงานของไตลดลงร่วมกับเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้หรือไม่ เราได้สืบค้นข้อมูลจากการศึกษาทางคลินิกแบบส่มกลุ่มตัวอย่างที่มีอยู่ทั้งหมด (ซึ่งเป็นการศึกษาที่มีการสุ่มผู้เข้าร่วมวิจัยให้ได้รับการรักษาด้วยวิธีที่แตกต่างกัน) เพื่อประเมินว่ายาประเภทนี้มีประสิทธิภาพในการป้องกันภาวะแทรกซ้อนดังกล่าวได้หรือไม่ นอกจากนี้ เรายังได้ประเมินระดับความมั่นใจในผลลัพธ์ที่ได้จากงานวิจัยที่มีอยู่ดังกล่าวด้วย

เราพบอะไร

เราพบการศึกษาทางคลินิกจำนวน 85 การศึกษา ซึ่งมีผู้เข้าร่วมรวม 3044 ราย ที่มีภาวะโรคไตและเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ผู้เข้าร่วมในการศึกษาได้รับยากลุ่ม Thiazolidinediones หรือได้รับยาหลอก หรือได้รับการดูแลรักษาตามมาตรฐานเพียงอย่างเดียว หรือได้รับยากลุ่ม Thiazolidinediones ในขนาด (dose) ที่แตกต่างกัน หรือได้รับยารักษาโรคเบาหวานชนิดอื่น (เช่น อินซูลิน หรือ เมตฟอร์มิน) การกำหนดว่าผู้เข้าร่วมวิจัยจะได้รับการรักษาด้วยวิธีใดนั้น ใช้วิธีการสุ่มตามโอกาส (ลักษณะคล้ายกับการโยนเหรียญหัวก้อย) โดยมีเพียงการศึกษาเดียวเท่านั้นที่ทำการจัดเก็บข้อมูลในกลุ่มเด็ก

เมื่อรวบรวมผลจากการศึกษาทั้งหมด เราพบว่าเรายังคงไม่ทราบแน่ชัดว่าการรักษาด้วยยากลุ่ม Thiazolidinediones จะช่วยลดโอกาสการเสียชีวิตของผู้ป่วยอันมีสาเหตุโดยตรงจากปัญหาด้านหัวใจ หรือพ้นจากภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างรุนแรง (ซึ่งนิยามว่าคือภาวะที่ระดับน้ำตาล (กลูโคส) ในเลือดลดต่ำกว่าช่วงมาตรฐานจนถึงขั้นจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือจากบุคคลอื่น) ได้หรือไม่ เราไม่สามารถสรุปได้อย่างแน่ชัดว่าการรักษานี้ช่วยป้องกันการเสียชีวิต ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน โรคหลอดเลือดสมอง ปัญหาระดับน้ำตาลในเลือดต่ำมาก หรือปัญหาทางไตได้หรือไม่ เนื่องจากเราไม่พบข้อมูลที่เพียงพอในการศึกษาที่มีอยู่เพื่อยืนยันให้แน่ใจได้ นอกจากนี้ เรายังไม่แน่ใจว่ายากลุ่ม Thiazolidinediones ให้ผลดีกว่าหรือแย่กว่าการรักษาโรคเบาหวานวิธีอื่นๆ หรือส่งผลอย่างไรหากใช้ในขนาด (dose) ที่แตกต่างกัน เนื่องจากประเด็นเหล่านี้ยังไม่ได้มีการศึกษาอย่างกว้างขวางและครอบคลุมในการทดลองทางคลินิก

ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร

ข้อมูลบางส่วนในการศึกษาเหล่านี้นำมาใช้ได้ยากหรือเป็นข้อมูลที่มีคุณภาพต่ำ ส่งผลให้เรามีความมั่นใจลดลงว่าการรักษาดังกล่าวทำให้เกิดผลข้างเคียงหรือไม่ นอกจากนี้ ยังมีการรายงานข้อมูลที่ไม่เพียงพอในกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะไตวายระยะลุกลาม (advanced kidney failure) โดยภาพรวม ข้อมูลเกี่ยวกับผลของการใช้ยากลุ่ม Thiazolidinediones ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (CKD) และโรคเบาหวานชนิดที่ 2 นั้นยังมีไม่เพียงพอที่จะลงข้อสรุปได้อย่างแน่ชัด การศึกษาในอนาคตจะช่วยตอบคำถามถึงประโยชน์และผลเสียของ Thiazolidinediones ในบริบทดังกล่าว โดยจะมีการรายงานผลลัพธ์หลัก (core outcomes) ตามที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้จัดลำดับความสำคัญไว้ เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจที่ดียิ่งขึ้น

หลักฐานเป็นปัจจุบันแค่ไหน

หลักฐานเป็นปัจจุบันถึงเดือนตุลาคม 2024