ใจความสำคัญ

• ผู้ป่วยที่มีแผลถลอกที่กระจกตา (รอยขีดข่วนที่พื้นผิวชั้นนอกซึ่งโปร่งใสและทำหน้าที่ปกป้องดวงตา) มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อบริเวณดวงตาที่สูงกว่า

• เราได้ดำเนินการปรับปรุงข้อมูลทบทวนวรรณกรรมที่เคยตีพิมพ์ก่อนหน้านี้ แต่ไม่พบหลักฐานเพียงพอที่จะบ่งชี้ว่า ยาหยอดตาหรือยาขี้ผึ้งที่มีส่วนผสมของยาปฏิชีวนะนั้น มีประโยชน์เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอก (การรักษาหลอก) หรือเหนือกว่ายาปฏิชีวนะชนิดอื่นในการป้องกันการติดเชื้อบริเวณดวงตาหรือเร่งการรักษาภาวะแผลถลอกที่กระจกตา

• มีผู้ป่วยจำนวนใกล้เคียงกันซึ่งพบผลข้างเคียงชนิดไม่รุนแรงจากยาปฏิชีวนะ เช่น อาการระคายเคืองหรืออาการแพ้ ไม่ว่าจะได้รับยาปฏิชีวนะชนิดใดก็ตาม

ภาวะแผลถลอกที่กระจกตาคืออะไร

กระจกตาเป็นเนื้อเยื่อชั้นนอกสุดของดวงตา มีความโปร่งใสและทำหน้าที่ช่วยปกป้องดวงตา แผลถลอกที่กระจกตาคือรอยขีดข่วนบนกระจกตา มักเกิดจากการบาดเจ็บจากแรงเชิงกล สิ่งแปลกปลอมซึ่งสัมผัสดวงตา ภาวะไหม้จากสารเคมี หรือการใส่คอนแทคเลนส์

แผลถลอกที่กระจกตามีวิธีจัดการอย่างไร

ภาวะแผลถลอกที่กระจกตาทำให้เกิดอาการปวดและระคายเคือง ดังนั้นแพทย์ผู้รักษาจึงจ่ายยาแก้ปวดเพื่อช่วยบรรเทาอาการปวด แพทย์บางรายอาจจ่ายยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันการติดเชื้อบริเวณดวงตา

เราต้องการทราบอะไร

เราต้องการทราบว่ายาหยอดตาหรือยาขี้ผึ้งที่มีส่วนผสมของยาปฏิชีวนะสามารถป้องกันการติดเชื้อที่ดวงตาภายหลังการเกิดแผลถลอกที่กระจกตาได้หรือไม่ เราได้รวบรวมและวิเคราะห์การศึกษาที่เกี่ยวข้องทั้งหมดเพื่อตอบคำถามนี้ นอกจากนี้ เรายังอยากทราบว่ายาปฏิชีวนะทำให้เกิดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์หรือไม่

เราทำอะไรบ้าง

เราค้นหาเอกสารทางการแพทย์สำหรับการศึกษาที่ทดสอบยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันการติดเชื้อบริเวณดวงตาภายหลังการเกิดแผลถลอกที่กระจกตา เราเปรียบเทียบและสรุปผลการศึกษาเหล่านี้และให้คะแนนความเชื่อมั่นต่อหลักฐานโดยพิจารณาจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น วิธีการศึกษาและขนาดกลุ่มตัวอย่าง

เราพบอะไร

เราพบการทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (RCTs) 4 ฉบับ (การศึกษาที่ผู้เข้าร่วมถูกสุ่มมอบหมายให้เข้ากลุ่มการรักษาใดกลุ่มหนึ่งจากสองกลุ่มขึ้นไป) โดยมีผู้เข้าร่วมทั้งหมด 998 คน มีการดำเนินการศึกษา 2 ฉบับ ในสหราชอาณาจักร 1 ฉบับในเดนมาร์ก และ 1 ฉบับในเกาหลีใต้ ผู้เข้าร่วมวิจัยส่วนใหญ่มีแผลถลอกที่กระจกตาซึ่งเกิดจากการบาดเจ็บหรือหลังจากการนำสิ่งแปลกปลอมออกจากดวงตา การศึกษาได้เปรียบเทียบยาหยอดตาหรือยาขี้ผึ้งที่มีส่วนผสมของยาปฏิชีวนะกับยาปฏิชีวนะชนิดอื่นหรือยาหลอกที่ไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ (การรักษาหลอก) การศึกษาทั้งหมดดำเนินการมานานกว่า 2 ทศวรรษที่แล้ว มีการศึกษา 2 ฉบับ ที่ได้รับการสนับสนุนจากบริษัทเภสัชกรรม

การศึกษาต่าง ๆ แสดงให้เห็นหลักฐานที่ไม่มีความแน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับประเด็นที่ว่า ยาปฏิชีวนะช่วยป้องกันการติดเชื้อที่ดวงตาในผู้ที่มีแผลถลอกที่กระจกตาได้หรือไม่ จากการศึกษาวิจัยหนึ่ง พบว่ายาปฏิชีวนะอาจเพิ่มจำนวนผู้ป่วยที่ติดเชื้อบริเวณดวงตาเล็กน้อย แต่หลักฐานยังไม่เพียงพอที่จะสรุปผลได้ชัดเจน เมื่อเปรียบเทียบระหว่างผู้ที่ใช้ยาปฏิชีวนะและผู้ที่ใช้ยาหลอกหรือยาปฏิชีวนะชนิดอื่น ๆ แทบไม่มีความแตกต่างของผลการรักษาภายในเวลา 48 ชั่วโมง ไม่มีการศึกษาใดที่ถูกคัดเลือกเข้ามารายงานการตรวจสอบในหัวข้อต่อไปนี้: การลดลงของอาการปวดลงครึ่งหนึ่งหรือมากกว่าหลังจากผ่านไปหนึ่งวัน, การเปลี่ยนแปลงของการมองเห็นที่เวลาหนึ่งเดือน, การเปลี่ยนแปลงระดับความปวดในระหว่างวันแรก, และปัญหาใด ๆ ที่เกิดจากแผลถลอกที่กระจกตาในระหว่างระยะเวลาที่ทำการศึกษา

ผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์จากการรักษา เช่น อาการระคายเคืองหรืออาการแพ้ มักไม่รุนแรงและเกิดขึ้นในผู้ป่วยจำนวนเท่ากันในทุกกลุ่มการรักษา ในการศึกษา 1 ฉบับ พบว่าผู้เข้าร่วมประมาณ 1 ใน 3 รายรู้สึกไม่สบายหรือมีอาการคัน ไม่ว่าจะได้รับการรักษาใดก็ตาม

โดยรวมแล้ว ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าไม่มีหลักฐานคุณภาพสูงเพียงพอที่จะสนับสนุนหรือหักล้างการใช้ยาปฏิชีวนะเฉพาะที่เพื่อป้องกันการติดเชื้อหรือเพิ่มผลการรักษาในผู้ป่วยที่มีแผลถลอกที่กระจกตา

หลักฐานเหล่านี้บ่งบอกถึงอะไร

เนื่องจากขาดหลักฐานที่หนักแน่นชัดเจนเพียงพอ เราจึงไม่ทราบว่าการใช้ยาปฏิชีวนะสามารถป้องกันการติดเชื้อที่ดวงตาในผู้ที่มีแผลถลอกที่กระจกตาได้หรือไม่ หรือยาปฏิชีวนะชนิดหนึ่งจะดีกว่าอีกชนิดหนึ่งเพื่อจุดประสงค์ดังกล่าวหรือไม่

หลักฐานเป็นปัจจุบันแค่ไหน

หลักฐานเป็นปัจจุบันถึงวันที่ 28 มีนาคม 2025