ใจความสำคัญ
- 1 การศึกษาที่ออกแบบมาอย่างดีแสดงให้เห็นว่า การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงเมื่อเปรียบเทียบกับทางหลอดเลือดดำ น่าจะดีกว่าในการช่วยรักษาดวงตาไว้ไม่ให้ถูกผ่าตัดออก และน่าจะส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยต่อการรอดชีวิต การรักษาดังกล่าวอาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยต่อการที่เนื้องอกจะกลับมาเป็นใหม่ (การกลับเป็นซ้ำ) หรือต่อจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์หรือเหตุการณ์ที่เป็นอันตรายในระดับรุนแรงหรือรุนแรงมาก
- การศึกษาอื่นๆ ที่ออกแบบมาได้ไม่ดีเท่า แสดงให้เห็นว่า การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดงร่วมกันเมื่อเปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดแดง อาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการช่วยรักษาดวงตาไว้ไม่ให้ถูกผ่าตัดออก หรือการรอดชีวิต
- จำเป็นต้องมีการศึกษาขนาดใหญ่ที่ออกแบบมาอย่างดีเพิ่มเติม และควรมีการใช้คำจำกัดความที่ชัดเจนและตกลงร่วมกันสำหรับผลลัพธ์ของการศึกษา
โรคมะเร็งจอตา (retinoblastoma) คืออะไร และรักษาอย่างไร
โรคมะเร็งจอตา (retinoblastoma) เป็นมะเร็งตาที่พบบ่อยที่สุดในเด็ก และในบางกรณีที่พบได้ยากมากก็อาจเกิดขึ้นในผู้ใหญ่ได้เช่นกัน ควบคู่ไปกับการรักษาอื่นๆ การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงหรือหลอดเลือดดำถือเป็นการรักษาหลักที่ใช้เพื่อลดขนาดของเนื้องอก และช่วยรักษาดวงตาและการมองเห็นไว้
เราต้องการทราบอะไร
เราต้องการทราบถึงประโยชน์และผลเสียของการให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงเปรียบเทียบกับทางหลอดเลือดดำในผู้ที่เป็นโรคมะเร็งจอตา (retinoblastoma) นอกจากนี้ เรายังได้พิจารณาการให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำร่วมกัน เปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดแดงเพียงอย่างเดียวด้วย เราสนใจเป็นหลักในเรื่องการควบคุมเนื้องอก, การรักษาดวงตาไว้ไม่ให้ถูกผ่าตัดออก, การรอดชีวิต, มะเร็งชนิดใหม่ที่เกิดขึ้นหลังจากมะเร็งครั้งแรก, การกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก, การแพร่กระจายของมะเร็งไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกาย และจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์หรือเหตุการณ์ที่เป็นอันตรายในระดับรุนแรงหรือรุนแรงมาก
เราทำอะไรบ้าง
เราได้สืบค้นการศึกษาที่เปรียบเทียบวิธีการรักษาเหล่านี้ สรุปและประเมินผลลัพธ์ และประเมินความเชื่อมั่นของเราที่มีต่อหลักฐาน
เราพบอะไร
เราได้รวบรวม 6 การศึกษา: มี 3 การศึกษาที่เปรียบเทียบการให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดดำ (ผู้เข้าร่วม 210 คน, ดวงตา 214 ข้าง); และอีก 3 การศึกษาที่เปรียบเทียบการให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำร่วมกันกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดแดง (ผู้เข้าร่วม 599 คน, ดวงตา 681 ข้าง) ผู้เข้าร่วมในการศึกษาทั้งหมดเป็นเด็ก
ผลลัพธ์หลัก
ผลลัพธ์หลักเป็นข้อมูลสำหรับการติดตามผลในระยะปานกลางไม่เกิน 3 ปี
การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงเปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดดำ
มี 1 การศึกษาที่จัดผู้เข้าร่วมเข้าสู่กลุ่มต่างๆ แบบสุ่ม (ผู้เข้าร่วม 143 คน) การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงน่าจะดีกว่าการให้ผ่านทางหลอดเลือดดำในการช่วยรักษาดวงตาไว้ไม่ให้ถูกผ่าตัดออก และน่าจะส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการรอดชีวิต การรักษาอาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก และอาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์หรือเหตุการณ์ที่เป็นอันตรายในระดับรุนแรงหรือรุนแรงมาก
จากการศึกษาที่ไม่ได้จัดผู้เข้าร่วมเข้าสู่กลุ่มแบบสุ่ม (2 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 67 คน) หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลของการให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงเปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดดำ ต่อการควบคุมเนื้องอก (การหลีกเลี่ยงการผ่าตัดเอาลูกตาออก) หรือการฉายรังสีเพื่อมุ่งเป้าไปที่เนื้องอก ไม่มีรายงานเกี่ยวกับมะเร็งชนิดใหม่ที่เกิดขึ้นหลังจากมะเร็งครั้งแรก การรักษาอาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อการแพร่กระจายของมะเร็งไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกาย แต่หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมาก
การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำร่วมกันเปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดแดง
การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำร่วมกันเมื่อเปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดแดง (3 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 599 คน) อาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อการควบคุมเนื้องอก (การหลีกเลี่ยงการผ่าตัดเอาลูกตาออก) หรือการฉายรังสีเพื่อมุ่งเป้าไปที่เนื้องอก แต่หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมาก การรักษาอาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการช่วยรักษาดวงตาไว้ไม่ให้ถูกผ่าตัดออก หรือการรอดชีวิต ไม่มีรายงานเกี่ยวกับมะเร็งชนิดใหม่ที่เกิดขึ้นหลังจากมะเร็งครั้งแรก เราไม่ทราบเกี่ยวกับผลกระทบต่อการกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก การแพร่กระจายของมะเร็งไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกาย หรือจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์หรือเหตุการณ์ที่เป็นอันตรายในระดับรุนแรงหรือรุนแรงมาก เนื่องจากหลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมาก
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงเปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดดำ
สำหรับการศึกษาที่จัดผู้เข้าร่วมเข้าสู่กลุ่มต่างๆ แบบสุ่ม เรามีความเชื่อมั่นในระดับปานกลางต่อหลักฐานสำหรับการช่วยรักษาดวงตาไว้ไม่ให้ถูกผ่าตัดออกและการรอดชีวิต เหตุผลหลักของเราที่ทำให้มีความเชื่อมั่นลดลงคือการมีจำนวนผู้เข้าร่วมน้อย เรามีความเชื่อมั่นเพียงเล็กน้อยต่อหลักฐานเกี่ยวกับการกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก และจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์หรือเหตุการณ์ที่เป็นอันตรายในระดับรุนแรงหรือรุนแรงมาก เนื่องจากนอกเหนือจากข้อมูลข้างต้นแล้ว ข้อมูลบางส่วนอาจขาดหายไป ซึ่งทำให้ผลลัพธ์มีความน่าเชื่อถือน้อยลง
เราไม่เชื่อมั่นในหลักฐานจากการศึกษาที่ผู้เข้าร่วมไม่ได้ถูกจัดเข้าสู่กลุ่มต่างๆ แบบสุ่ม อีกทั้งจำนวนผู้เข้าร่วมยังมีน้อยอีกด้วย
การให้เคมีบำบัดผ่านทางหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำร่วมกันเปรียบเทียบกับการให้ผ่านทางหลอดเลือดแดง
เรามีความเชื่อมั่นเพียงเล็กน้อยต่อหลักฐานสำหรับการช่วยรักษาดวงตาไว้ไม่ให้ถูกผ่าตัดออกหรือการรอดชีวิต เนื่องจากผู้เข้าร่วมไม่ได้ถูกจัดเข้าสู่กลุ่มต่างๆ แบบสุ่ม เราไม่เชื่อมั่นในหลักฐานสำหรับผลลัพธ์อื่นๆ ด้วยเหตุผลเดียวกัน นอกจากนี้ การศึกษาต่างๆ ยังได้กำหนดนิยามและรายงานผลลัพธ์แตกต่างกัน และมีระยะเวลาในการติดตามผลที่แตกต่างกันระหว่างกลุ่มอีกด้วย
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
หลักฐานของเราเป็นข้อมูลล่าสุดจนถึงวันที่ 10 กันยายน 2025
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
บทนำ
การให้เคมีบำบัดทางหลอดเลือดแดง (IAC), การให้เคมีบำบัดทางหลอดเลือดดำ (IVC) และการใช้ทั้งสองวิธีร่วมกัน (IVC + IAC) เป็นหนึ่งในทางเลือกการรักษาที่สำคัญที่สุดสำหรับโรคมะเร็งจอตา (retinoblastoma) ซึ่งเป็นมะเร็งในเด็กชนิดที่พบได้ยาก ผลลัพธ์ของการศึกษาในอดีตที่ประเมินอัตราความสำเร็จของวิธีการเหล่านี้มีความแตกต่างกัน เนื่องจากคุณภาพของงานวิจัยที่แตกต่างกัน ตลอดจนรูปแบบการศึกษา ขนาดของกลุ่มตัวอย่าง และคำจำกัดความของผลลัพธ์ที่แตกต่างกัน
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินประโยชน์และผลเสียของ IAC, IVC และการใช้ทั้งสองวิธีร่วมกัน ในผู้ที่เป็นโรคมะเร็งจอตา (retinoblastoma)
วิธีการสืบค้น
เราได้สืบค้นข้อมูลในฐานข้อมูล CENTRAL, MEDLINE และ Embase ในเดือนกันยายน 2025 ไม่มีการใช้ตัวกรองการสืบค้นหรือข้อจำกัดใดๆ เกี่ยวกับภาษาหรือปีที่ตีพิมพ์
เกณฑ์การคัดเลือก
เรารวบรวมการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCTs) และการศึกษาสิ่งแทรกแซงแบบไม่สุ่ม (NRSIs) ที่เปรียบเทียบการให้ IAC เป็นการรักษาลำดับแรกกับ IVC หรือการให้ IVC + IAC กับ IAC ในเด็กและผู้ใหญ่ที่ได้รับการยืนยันการวินิจฉัยว่าเป็นโรคมะเร็งจอตา (retinoblastoma) โดยไม่คำนึงถึงความรุนแรงของโรค เพศ หรือเชื้อชาติ
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
เราได้ปฏิบัติตามระเบียบวิธีวิจัยมาตรฐานของ Cochrane เราประเมินความเชื่อมั่นของหลักฐานโดยใช้ GRADE
ผลลัพธ์หลักของเรา ได้แก่ การควบคุมเนื้องอกโดยหลีกเลี่ยงการผ่าตัดเอาลูกตาออกหรือการฉายรังสีจากภายนอก (EBRT), การรักษาลูกตาไว้ได้ (โดยรวม), อัตราการรอดชีวิตโดยรวม, เนื้องอกทุติยภูมิ, การกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก, การเกิดการแพร่กระจายของมะเร็ง และจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ระดับ 3 และระดับ 4 เมื่อสิ้นสุดการติดตามผลในระยะสั้น (< 1 ปี), ระยะปานกลาง (< 3 ปี) และระยะยาว (> 3 ปี)
ผลการวิจัย
เราได้รวบรวม 6 การศึกษา ซึ่งในจำนวนนี้มี 3 การศึกษาที่เปรียบเทียบ IAC กับ IVC (1 RCT และ 2 NRSIs) ในผู้เข้าร่วม 210 คน และดวงตา 214 ข้าง อีก 3 การศึกษาเปรียบเทียบ IVC + IAC กับ IAC (3 NRSIs) ในผู้เข้าร่วม 599 คน และดวงตา 681 ข้าง ผู้เข้าร่วมในการศึกษาที่รวบรวมมาทั้งหมดเป็นเด็ก ผลลัพธ์หลักที่นำเสนออ้างอิงจากการติดตามผลในระยะปานกลาง (ไม่เกินสามปี)
IAC เปรียบเทียบกับ IVC
ข้อค้นพบจาก RCT
เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC แล้ว IAC น่าจะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาลูกตาไว้ได้ (โดยรวม) (อัตราส่วนอันตราย (HR) 2.01, ช่วงความเชื่อมั่น 95% (CI) 1.17 ถึง 3.45; IVC: 260 ต่อ 1000; IAC: 454 ต่อ 1000 (95% CI 297 ถึง 646/1000); 1 RCT, ดวงตา 143 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง) เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC แล้ว IAC น่าจะส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในอัตราการรอดชีวิตโดยรวม (HR 0.97, 95% CI 0.20 ถึง 4.80; IVC: 950 ต่อ 1000; IAC: 951 ต่อ 1000 (95% CI 769 ถึง 989/1000); 1 RCT, ดวงตา 143 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง) เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC แล้ว IAC อาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก (RR 0.91, 95% CI 0.45 ถึง 1.86; IVC: 180 ต่อ 1000; IAC: 164 ต่อ 1000 (95% CI 81 ถึง 335/1000); 1 RCT, ดวงตา 143 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC แล้ว IAC อาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ระดับ 3 และระดับ 4 (1 RCT, ดวงตา 143 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) ข้อจำกัดของหลักฐานคือมีความเสี่ยงของการมีอคติในระดับสูง และความไม่แม่นยำอย่างร้ายแรง ไม่มีการรายงานจุดยุติอื่นๆ ที่ได้รับการจัดลำดับความสำคัญใน RCT นี้
ข้อค้นพบจาก NRSI
หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลของ IAC เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC ต่อการควบคุมเนื้องอกโดยหลีกเลี่ยงการผ่าตัดเอาลูกตาออกหรือการทำ EBRT (1 NRSI, ดวงตา 23 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) ไม่มีรายงานเกี่ยวกับเนื้องอกทุติยภูมิ เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC แล้ว IAC อาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อการเกิดการแพร่กระจายของมะเร็ง แต่หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมาก (1 NRSI, ผู้เข้าร่วม 19 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) ข้อจำกัดของหลักฐานคือการถูกประเมินว่ามีความเสี่ยงของการมีอคติอย่างร้ายแรง และมีความไม่แม่นยำอย่างร้ายแรง ผลลัพธ์เพิ่มเติมแสดงอยู่ในส่วนของผลการศึกษา
IVC + IAC เปรียบเทียบกับ IAC
เมื่อเปรียบเทียบกับ IAC แล้ว IVC + IAC อาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อการควบคุมเนื้องอกโดยหลีกเลี่ยงการผ่าตัดเอาลูกตาออกหรือการทำ EBRT แต่หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมาก (1 NRSI, ดวงตา 98 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) เมื่อเปรียบเทียบกับ IAC แล้ว IVC + IAC อาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการรักษาลูกตาไว้ได้ (โดยรวม) (RR 0.96, 95% CI 0.89 ถึง 1.03; IAC: 791 ต่อ 1000; IVC + IAC: 758 ต่อ 1000 (95% CI 703 ถึง 814/1000); 3 NRSIs, ดวงตา 681 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) เมื่อเปรียบเทียบกับ IAC แล้ว IVC + IAC อาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในอัตราการรอดชีวิตโดยรวม (RR 1.02, 95% CI 0.98 ถึง 1.07; IAC: 925 ต่อ 1000; IVC + IAC: 944 ต่อ 1000 (95% CI 904 ถึง 990/1000); 3 NRSIs, ผู้เข้าร่วม 599 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) ไม่มีรายงานเกี่ยวกับเนื้องอกทุติยภูมิ หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลของ IVC + IAC เมื่อเปรียบเทียบกับ IAC ต่อการกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก (3 NRSIs, ดวงตา 681 ข้าง; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) และต่อการเกิดการแพร่กระจายของมะเร็ง (3 NRSIs, ผู้เข้าร่วม 599 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลของ IVC + IAC เมื่อเปรียบเทียบกับ IAC ต่อจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ระดับ 3 และระดับ 4 (2 NRSIs, ผู้เข้าร่วม 386 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) ข้อจำกัดของหลักฐานคือการถูกประเมินว่ามีความเสี่ยงของการมีอคติอย่างร้ายแรง ความไม่สอดคล้องกันอย่างร้ายแรง และความไม่แม่นยำอย่างร้ายแรง ผลลัพธ์เพิ่มเติมแสดงอยู่ในส่วนของผลการศึกษา
ข้อสรุปของผู้วิจัย
เนื่องจากการขาดแคลนการศึกษาแบบสุ่มที่เปรียบเทียบการให้ IAC เป็นลำดับแรกกับ IVC และการให้ IVC + IAC เป็นลำดับแรกกับ IAC ทำให้การศึกษาที่รวบรวมมาส่วนใหญ่ไม่ได้มีการปกปิดข้อมูล (blinded) และมีรูปแบบการศึกษาแบบย้อนหลัง ซึ่งอาจนำไปสู่อคติได้
IAC เปรียบเทียบกับ IVC
เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC แล้ว IAC น่าจะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาลูกตาไว้ได้ (โดยรวม), น่าจะส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในอัตราการรอดชีวิตโดยรวม, อาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการกลับเป็นซ้ำของเนื้องอก และอาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในจำนวนเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ระดับ 3 และระดับ 4
IVC + IAC เปรียบเทียบกับ IAC
เมื่อเปรียบเทียบกับ IAC แล้ว IVC + IAC อาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในการรักษาลูกตาไว้ได้ (โดยรวม) และอาจส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในอัตราการรอดชีวิตโดยรวม
โดยรวม
ในปัจจุบัน การศึกษาในหัวข้อนี้ส่วนใหญ่มีเพียงการศึกษาแบบย้อนหลังและไม่ได้สุ่ม โดยมีเพียงการศึกษาแบบสุ่มจำนวนไม่กี่รายการเท่านั้น จำเป็นต้องมีการศึกษาแบบสุ่มเพิ่มเติมที่มีจำนวนผู้เข้าร่วมการศึกษามากขึ้น และมีผลลัพธ์ในระยะยาวที่สามารถนำมาเปรียบเทียบกันได้ เพื่อที่จะสามารถระบุผลของ IAC เมื่อเปรียบเทียบกับ IVC หรือ IVC + IAC เมื่อเปรียบเทียบกับ IAC ในผู้ที่เป็นโรคมะเร็งจอตา (retinoblastoma) ได้ มีความจำเป็นเร่งด่วนในการพัฒนาระบบการตั้งชื่อของจุดยุติที่เป็นมาตรฐานและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อให้เกิดความสอดคล้องเป็นเนื้อเดียวกันมากขึ้น และได้ผลลัพธ์ที่ชัดเจนและเปรียบเทียบกันได้
แปลโดย ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 18 มีนาคม 2026 Edit โดย ศ. พญ. ผกากรอง ลุมพิกนนท์ 14 กรกฎาคม 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก




