การเพิ่มเคมีบำบัดในช่องท้องในผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารที่ต้องผ่าตัด มีข้อดีและอันตรายอย่างไร

ใจความสำคัญ

• เนื่องจากขาดหลักฐานที่ชัดเจน ประโยชน์และความเสี่ยงของการเพิ่มเคมีบำบัดลงในช่องท้องโดยตรง (เคมีบำบัดทางช่องท้อง หรือ IPC) สำหรับมะเร็งกระเพาะอาหารจึงยังไม่ชัดเจน

• การทำ IPC ร่วมกับการผ่าตัดอาจช่วยให้ผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารมีชีวิตยืนยาวขึ้น ทั้งในผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการแพร่กระจายของมะเร็งและผู้ที่มีการยืนยันว่ามะเร็งแพร่กระจายไปที่ช่องท้อง IPC อาจมีผลน้อยมากหรือแทบไม่มีเลยต่อภาวะแทรกซ้อนเฉพาะ เช่น การรั่วไหลที่กระเพาะอาหารต้องเชื่อมต่อกันใหม่หลังการผ่าตัด (การรั่วไหลที่บริเวณต่อลำไส้) อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์เหล่านี้ยังมีความไม่แน่นอนสูงมาก ประกอบกับมีการรายงานผลลัพธ์ด้านความปลอดภัยและสุขภาวะ (well-being) ไว้อย่างจำกัด

• จึงมีความจำเป็นต้องมีงานวิจัยที่มีคุณภาพสูงเพิ่มเติม โดยเฉพาะการศึกษาจากประเทศนอกภูมิภาคเอเชีย เพื่อให้มีความเข้าใจถึงประสิทธิผลและความปลอดภัยของการใช้ IPC ได้ดียิ่งขึ้น

มะเร็งกระเพาะอาหารที่มีการแพร่กระจายไปยังช่องท้องคืออะไร และจะรักษาได้อย่างไร

มะเร็งกระเพาะอาหาร (Gastric cancer) เป็นมะเร็งชนิดหนึ่งที่พบบ่อยที่สุดทั่วโลก หากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มแรกและจำกัดอยู่ในกระเพาะอาหาร มะเร็งระยะเริ่มต้นดังกล่าวจะได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัดเพื่อเอาเนื้องอกออกทั้งหมด (การผ่าตัดแบบ radical)

บางครั้งมะเร็งกระเพาะอาหารจะแพร่กระจายไปยังช่องท้อง ทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่าการแพร่กระจายไปยังช่องท้อง การรักษาเป็นเรื่องยาก และการผ่าตัดไม่สามารถกำจัดมะเร็งได้ทั้งหมด การรักษาส่วนใหญ่จะอาศัยเคมีบำบัดเป็นหลัก ในบางกรณีอาจใช้การผ่าตัดเพื่อลดขนาดของเนื้องอก (การผ่าตัด cytoreductive )

การให้เคมีบำบัดแบบมาตรฐานผ่านทางหลอดเลือดดำ (เคมีบำบัดแบบ systemic) ไม่สามารถเข้าถึงช่องท้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการรักษา แพทย์ได้พิจารณาการให้เคมีบำบัดโดยตรงเข้าไปในช่องท้อง (เคมีบำบัดทางช่องท้อง หรือ IPC) การศึกษาในระยะเริ่มแรกได้แทนที่เคมีบำบัดมาตรฐานด้วย IPC และการศึกษาเมื่อเร็วๆ นี้ได้เพิ่ม IPC เข้าไปในการดูแลตามปกติ อย่างไรก็ตาม ยังไม่ชัดเจนว่า IPC มีประโยชน์หรือเป็นอันตราย จำเป็นต้องมีหลักฐานเพิ่มเติมเพื่อนำทางการตัดสินใจในการรักษา

เราต้องการทราบอะไร

เราต้องการศึกษาว่า IPC สามารถช่วยเหลือผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารได้หรือไม่ ในประเด็นดังต่อไปนี้:

• การเพิ่มโอกาสรอดชีวิต;

• ชะลอการลุกลามของมะเร็ง เช่น เช่น การกลับมาเป็นซ้ำ หรือการลุกลามของโรค; และ

• ความเป็นอยู่ที่ดี

นอกจากนี้ เรายังต้องการตรวจสอบด้วยว่าการให้ IPC แก่ผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารนั้น ก่อให้เกิดปัญหาใด ๆ หรือไม่ เช่น:

• ก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่เป็นอันตราย รวมถึงผลข้างเคียงในระดับรุนแรง;

• ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น รอยรั่วบริเวณรอยต่อของกระเพาะอาหารหลังการผ่าตัด (anastomotic leakage) หรือการติดเชื้อรุนแรงในช่องท้อง (ฝีในช่องท้อง)

เราได้ศึกษาการใช้ IPC 2 รูปแบบที่ให้ร่วมกับยาเคมีบำบัดที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย (systemic chemotherapy) โดยพิจารณาแบ่งตามระยะของโรคมะเร็งและประเภทของการผ่าตัด

• การให้ยาเคมีบำบัดทางช่องท้องเชิงป้องกัน (Prophylactic IPC): IPC ที่ให้ร่วมกับการผ่าตัด radical สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการแพร่กระจายไปยังช่องท้อง

• การให้ยาเคมีบำบัดทางช่องท้องเพื่อการรักษา (Therapeutic IPC): IPC ที่ให้ร่วมกับการผ่าตัด cytoreductive สำหรับผู้ป่วยที่มีการแพร่กระจายไปยังช่องท้องที่ได้รับการยืนยัน

เราทำอะไรบ้าง

เราค้นหาการศึกษาที่เปรียบเทียบ IPC กับการไม่ทำ IPC ในผู้ที่เข้ารับการผ่าตัดมะเร็งกระเพาะอาหาร เราสรุปผลลัพธ์และประเมินความมั่นใจของเราในผลการวิจัยโดยพิจารณาจากการออกแบบการศึกษา ขนาด และคุณภาพการรายงาน

เราพบอะไร

เราพบ 9 การศึกษาที่เกี่ยวข้องกับผู้เข้าร่วม 829 คน ซึ่งส่วนใหญ่มาจากประเทศจีน 7 การศึกษา (ผู้เข้าร่วม 656 คน) ประเมิน IPC เชิงป้องกัน และ 2 การศึกษา (ผู้เข้าร่วม 173 คน) ประเมิน IPC เชิงรักษา ระยะเวลาการติดตามผลอยู่ระหว่าง 0.2 เดือน ถึง 83.5 เดือน 5 การศึกษาได้รับทุนสนับสนุน

เรามีความไม่มั่นใจอย่างมากในผลลัพธ์ทั้งหมด เนื่องจากหลักฐานที่มีอยู่อย่างจำกัด

• การให้ IPC เชิงป้องกัน เปรียบเทียบกับการไม่ให้ IPC

  • IPC อาจช่วยให้ผู้ป่วยมีชีวิตที่ยืนยาวขึ้น (จาก 6 การศึกษา, ผู้ป่วย 522 คน)

  • IPC อาจไม่มีผลหรือมีผลเพียงเล็กน้อยในการป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำของโรคมะเร็ง (จาก 1 การศึกษ, ผู้ป่วย 134 คน)

  • IPC อาจสร้างความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยต่อการรั่วไหลของการตัดต่อ ( 4 การศึกษา, ผู้ป่วย 366 คน) หรือฝีในช่องท้อง (1 การศึกษา, ผู้ป่วย 105 คน)

  • ไม่มีการศึกษาใดรายงานถึงผลร้ายแรงที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ความเป็นอยู่ที่ดี หรือผลข้างเคียงโดยรวม

• IPC ที่ใช้ในการรักษาเทียบกับไม่ใช้ IPC

  • IPC อาจช่วยให้ผู้ป่วยมีชีวิตที่ยืนยาวขึ้น (จาก 2 การศึกษา, ผู้ป่วย 173 คน)

  • IPC อาจไม่มีผลหรือมีผลเพียงเล็กน้อยต่อความเสี่ยงในการเกิดผลกระทบที่อันตรายร้ายแรง หรือภาวะรอยต่อการผ่าตัดรั่ว (จาก 1 การศึกษา, ผู้ป่วย 68 คน)

  • มีการศึกษาหนึ่งชี้ให้เห็นว่า IPC อาจช่วยชะลอการลุกลามของโรคมะเร็ง (จาก 1 การศึกษา, ผู้ป่วย 105 คน)

  • IPC อาจไม่มีผลหรือมีผลเพียงเล็กน้อยต่อสุขภาวะ (Well-being) (จาก 1 การศึกษา, จำนวนผู้ป่วยไม่ชัดเจน)

  • ไม่มีการศึกษาที่รายงานการติดเชื้อในช่องท้องหรือผลข้างเคียงโดยรวม

ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร

ความเชื่อมั่นของเรามีจำกัดเนื่องจากการศึกษาจำนวนมากมีข้อบกพร่อง ขนาดตัวอย่างเล็ก และมีการรายงานเหตุการณ์ไม่มากนัก นอกจากนี้ การศึกษาส่วนใหญ่ไม่ได้รายงานผลลัพธ์หลักที่เราสนใจ ผลลัพธ์เหล่านี้ไม่น่าจะสะท้อนถึงผลลัพธ์ของการศึกษาที่ดำเนินการทั้งหมดในพื้นที่นี้ โดยบางส่วนยังไม่ได้เปิดเผยผลลัพธ์ต่อสาธารณะ

หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน

ข้อมูลหลักฐานนี้เป็นข้อมูลล่าสุดจนถึงวันที่ 12 มิถุนายน 2025