Cyproterone acetate มีประสิทธิผลและปลอดภัยในการรักษาการเจริญเติบโตของขนที่ไม่พึงประสงค์ในผู้หญิงหรือไม่

ใจความสำคัญ

• ไม่มีความแตกต่างที่สำคัญในเรื่องการเจริญเติบโตของขนที่ไม่พึงประสงค์หรือระดับฮอร์โมนระหว่าง cyproterone acetate และการรักษาส่วนใหญ่ที่นำมาเปรียบเทียบ

• มีความแตกต่างในผลของฮอร์โมนของยาแต่ละชนิด ซึ่งสามารถอธิบายได้จากวิธีการทำงานของยาแต่ละชนิด

Cyproterone acetate คืออะไร

การเจริญเติบโตของขนที่ไม่พึงประสงค์บนใบหน้า หน้าท้อง หรือหน้าอกของผู้หญิง เกิดจากระดับฮอร์โมนเพศที่สูงขึ้น โดยฮอร์โมนที่สำคัญที่สุดคือฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน ฮอร์โมนนี้ผลิตในรังไข่ ยาที่เรียกว่า cyproterone acetate จะลดระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนในร่างกายและลดการเจริญเติบโตของเส้นผมที่ไม่พึงประสงค์ แต่ก็มีผลข้างเคียงต่างๆ เช่น น้ำหนักเพิ่มขึ้น ภาวะซึมเศร้า (รู้สึกเศร้า) ความเหนื่อยล้า (รู้สึกเหนื่อย) หน้าอกบวมหรือเจ็บ ผมร่วงที่หนังศีรษะ และปัญหาในการทำกิจกรรมทางเพศ มีการนำวิธีการรักษาอื่นๆ มาใช้เมื่อไม่นานมานี้ และ การทบทวนวรรณกรรมนี้รายงานหลักฐานจากการศึกษาที่เปรียบเทียบวิธีการรักษาเหล่านี้

เราต้องการทราบอะไร

เราต้องการทราบว่า cyproterone acetate ดีกว่ายาประเภทอื่นในการลดการเจริญเติบโตของขนที่ไม่พึงประสงค์หรือไม่ โดยวัดจากการทดสอบหรือรายงานโดยผู้หญิงที่เข้ารับการรักษา และจากระดับฮอร์โมน เรายังสังเกตเห็นผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์และหากผู้หญิงตัดสินใจหยุดรับการรักษา

เราทำอะไรบ้าง

เราค้นหาการศึกษาวิจัยที่ดู cyproterone acetate และยาประเภทอื่นในผู้หญิงที่มีขนที่ไม่พึงประสงค์บนใบหน้า ท้อง หรือหน้าอก เราเปรียบเทียบและสรุปผลการศึกษา และประเมินความเชื่อมั่นของเราต่อหลักฐาน โดยพิจารณาจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น วิธีการศึกษาและขนาดของการศึกษา

เราพบอะไร

เราพบ 23 การศึกษาขนาดเล็ก ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับผู้หญิง 1557 คนที่มีปัญหาขนขึ้นในบริเวณที่ไม่พึงประสงค์

ในผู้หญิงที่ต้องการการรักษาจากภาวะขนขึ้นในที่ที่ไม่พึงประสงค์ (ไม่ว่าจะไม่ทราบสาเหตุ หรือเกิดจากระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนที่สูงก็ตาม) ไม่พบหลักฐานว่ามีความแตกต่างกันระหว่างยา cyproterone acetate กับยาส่วนใหญ่ชนิดอื่นๆ ที่ใช้ในการลดการเจริญเติบโตของขน, การลดระดับฮอร์โมน หรือการก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์

ยา cyproterone acetate มีแนวโน้มที่จะให้ประสิทธิผลดีกว่าเมื่อผ่านการรักษาไปแล้ว 6 เดือน เมื่อเปรียบเทียบกับยาที่ชื่อว่า spironolactone (โดยที่ทั้งสองกลุ่มได้รับยา ethinylestradiol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิงที่มักใช้ในยาคุมกำเนิดร่วมด้วย) และให้ประสิทธิผลดีกว่าเมื่อผ่านไป 24 เดือน เมื่อเปรียบเทียบกับยาที่ชื่อว่า finasteride (โดยที่ทั้งสองกลุ่มได้รับยา ethinylestradiol ร่วมด้วยเช่นกัน) ยาอีกชนิดหนึ่งคือ flutamide ซึ่งมีประสิทธิผลมากกว่าใน 1 การศึกษาที่ระยะเวลา 12 เดือน เมื่อเปรียบเทียบกับ cyproterone acetate

ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร

มีความแตกต่างในจำนวนผู้หญิง รวมถึงประเภทและระยะเวลาของการวัดระหว่างการศึกษา ดังนั้นเราจึงไม่สามารถเปรียบเทียบการศึกษาได้เสมอไป การศึกษาจำนวนมากมีผู้หญิงเข้าร่วมเพียงไม่กี่คน

ไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะเปรียบเทียบผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ของการรักษา

จำเป็นต้องมีการศึกษาขนาดใหญ่กว่านี้ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่มีนัยสำคัญมากขึ้น หลักฐานในปัจจุบันสนับสนุนการใช้ cyproterone acetate หรือ spironolactone ร่วมกับ ethinylestradiol อย่างเหมาะสมที่สุดเพื่อเป็นการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับการเจริญเติบโตของขนที่ไม่พึงประสงค์

หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน

ข้อมูลนี้เป็นปัจจุบันถึงเดือนธันวาคม 2022

อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม

บทนำ

ภาวะขนดก (ขนขึ้นมากเกินไปและไม่พึงประสงค์) เป็นปัญหาด้านต่อมไร้ท่อที่สร้างความทุกข์ทรมานและพบได้ค่อนข้างบ่อยในผู้หญิง ซึ่งอาจจัดการได้ยาก Cyproterone acetate (CPA) ซึ่งเป็นสารต้านแอนโดรเจน มักใช้ในการรักษาภาวะขนดก มักใช้ร่วมกับ ethinylestradiol นี่คือการอัปเดตการทบทวนวรรณกรรมของ Cochrane ที่เผยแพร่ครั้งแรกในปี 2003

วัตถุประสงค์

เพื่อประเมินประโยชน์และอันตรายของ cyproterone acetate (CPA) เพียงอย่างเดียวหรือร่วมกับ ethinylestradiol และยาอื่นๆ ในการลดการเจริญเติบโตของขนและปรับระดับฮอร์โมนในผู้หญิงที่มีภาวะขนดกซึ่งเกิดจากภาวะรังไข่ผลิตฮอร์โมนเพศชายมากเกินไป รวมถึงภาวะขนดกที่ไม่ทราบสาเหตุ

วิธีการสืบค้น

เราได้สืบค้นข้อมูลจากทะเบียนเฉพาะทางของกลุ่ม Cochrane Gynaecology and Fertility, ฐานข้อมูล CENTRAL, MEDLINE, Embase, PsycINFO และ CINAHL จนถึงวันที่ 20 ธันวาคม ค.ศ. 2022 นอกจากนี้ เรายังค้นหารายการอ้างอิงของเอกสารที่เกี่ยวข้องและทะเบียนการทดลองทางคลินิกด้วย

เกณฑ์การคัดเลือก

เราได้รวมการทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (RCT) ที่ตรวจสอบผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ที่มีภาวะขนดกผิดปกติแบบไม่ทราบสาเหตุหรือภาวะขนดกผิดปกติอันเป็นผลจากภาวะแอนโดรเจนในรังไข่มากเกินไป ภาวะขนดกถูกนิยามว่ามีคะแนน Ferriman Gallwey (FG) มากกว่า 7

การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล

เรารวม 23 การศึกษา มีเพียง 1 การศึกษาที่มีผู้หญิงมากกว่า 100 คนรวมอยู่ในผลการวิเคราะห์ ผลลัพธ์หลักคือการประเมินเชิงรูปธรรมและเชิงนามธรรมของพารามิเตอร์ทางคลินิก (คะแนน FG การเจริญเติบโตเชิงเส้นของเส้นผมและเส้นผ่านศูนย์กลางของแกนผม ความคิดเห็นของผู้หญิง และความถี่ในการกำจัดขน) ผลลัพธ์รอง ได้แก่ พารามิเตอร์ต่อมไร้ท่อ ผลข้างเคียง และการถอนตัวในระหว่างการรักษา

ผลการวิจัย

การเปรียบเทียบยา Cyproterone acetate ในขนาดมากกว่า 2 มก. ร่วมกับยาethinylestradiol กับยา cyproterone acetate ในขนาด 2 มก. หรือน้อยกว่า ร่วมกับยา ethinylestradiol (การเปรียบเทียบขนาดยา)

หลังจากการรักษาเป็นเวลา 6 เดือน เราไม่เชื่อมั่นว่าผลการรักษาจะมีความแตกต่างกันในคะแนน FG หรือไม่ (mean difference (MD) 0.63, ช่วงความเชื่อมั่น 95% (CI) −1.02 ถึง 2.28; I ² = 0%; 2 RCTs, ผู้หญิง 145 คน; หลักฐานมีความเชื่อมั่นต่ำมาก) น่าจะมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยใน free testosterone (MD 0.35 pmol/L, 95% CI −0.61 ถึง 1.31; 1 RCT, ผู้หญิง 113 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง)

Cyproterone acetate alone เพียงอย่างเดียว (ไม่มี ethinylestradiol) เมื่อเทียบกับการรักษาอื่นๆ เพียงอย่างเดียว (ไม่มี ethinylestradiol)

มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อย หรือไม่มีเลยสำหรับ CPA เมื่อเปรียบเทียบกับ gonadotropin-releasing hormone (GnRH) analogues ในเทสโทสเตอโรนรวมที่ 3 เดือน (MD 0.17 nmol/L, 95% CI −0.15 ถึง 0.49) มีหลักฐานเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยที่แสดงให้เห็นถึงผลของ CPA เมื่อเปรียบเทียบกับ GnRH agonist บน androstenedione ในเวลา 3 เดือน (MD 0.66 nmol/L, 95% CI −0.44 ถึง 1.76) ผลลัพธ์ทั้งสองรายการมาจาก 1 RCT (ผู้หญิง 20 คน, หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก)

Cyproterone acetate ร่วมกับยา ethinylestradiol เมื่อเทียบกับการรักษาอื่นๆ เพียงอย่างเดียว (ไม่มี ethinylestradiol)

มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในผลของ CPA ร่วมกับ ethinylestradiol ในคะแนน FG ที่ 6 เดือนเมื่อเปรียบเทียบกับ finasteride (MD 4.70, 95% CI −1.86 ถึง 11.26; 1 RCT, ผู้หญิง 27 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ), spironolactone (MD 0.90, 95% CI −2.86 ถึง 4.66; 1 RCT, ผู้หญิง 77 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง), ketoconazole (MD 0.70, 95% CI −0.84 ถึง 2.24; 1 RCT, ผู้หญิง 81 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง) หรือ pioglitazone ร่วมกับ flutamide ร่วมกับ metformin (Pio-Flu-Met) (MD 0.90, 95% CI −0.79 ถึง 2.59; 1 RCT ผู้หญิง 34 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) ยา CPA ร่วมกับ ethinylestradiol อาจช่วยให้ภาวะขนดกดีขึ้นได้เล็กน้อยเมื่อเทียบกับยา flutamide (MD 4.00, 95% CI 0.10 ถึง 7.90; 1 RCT, ผู้หญิง 28 คน)

ยา CPA ร่วมกับ ethinylestradiol น่าจะส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนทั้งหมดเมื่อเปรียบเทียบกับ spironolactone (MD −0.06 nmol/L, 95% CI −1.25 ถึง 1.13; 1 RCT, ผู้หญิง 77 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง), ketoconazole (MD −0.02 nmol/L, 95% CI −0.37 ถึง 0.33; 1 RCT, ผู้หญิง 81 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง) หรือ Pio-Flu-Met (MD −0.39 nmol/L, 95% CI −0.82 ถึง 0.04; 1 RCT, ผู้หญิง 81 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) ยา CPA ร่วมกับ ethinylestradiol อาจมีประสิทธิผลมากกว่า finasteride ที่ 6 เดือน (MD −1.60 nmol/L, 95% CI −2.39 ถึง −0.81; 1 RCT, ผู้หญิง 27 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ)

การใช้ CPA ร่วมกับ ethinylestradiol อาจทำให้ระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนอิสระลดลงเล็กน้อยที่ 6 เดือนเมื่อเปรียบเทียบกับ finasteride (MD −9.02 nmol/L, 95% CI −12.44 ถึง −5.60; 1 RCT, ผู้หญิง 27 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) หรือ flutamide (MD −4.16 nmol/L, 95% CI −6.62 ถึง −1.70; 1 RCT, ผู้หญิง 28 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยระหว่าง CPA ร่วมกับ ethinylestradiol และ spironolactone (MD 0.35 nmol/L, 95% CI −0.62 ถึง 1.32; 1 RCT, ผู้หญิง 77 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) ยา CPA ร่วมกับ ethinylestradiol อาจมีประสิทธิผลน้อยกว่ายา ketoconazole (MD 1.39 nmol/L, 95% CI 0.43 ถึง 2.35; 1 RCT, ผู้หญิง 81 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ)

ยา Cyproterone acetate ร่วมกับยา ethinylestradiol เมื่อเทียบกับการรักษาอื่นๆ ร่วมกับยา ethinylestradiol

ยา CPA ร่วมกับยา ethinylestradiol น่าจะมีผลเพียงเล็กน้อยหรือแทบไม่มีความแตกต่างในคะแนน FG ที่ 6 เดือนเมื่อเปรียบเทียบกับการใช้ finasteride ร่วมกับ ethinylestradiol (MD −0.91, 95% CI −1.82 ถึง 0; 1 RCT, ผู้หญิง 26 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง) หรือ spironolactone ร่วมกับ drospirenone ร่วมกับ ethinylestradiol (MD 0.69, 95% CI −0.80 ถึง 2.18; 1 RCT, ผู้หญิง 89 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นสูง) อย่างไรก็ตามยา CPA ร่วมกับ ethinylestradiol อาจทำให้คะแนน FG ลดลงเมื่อเทียบกับ spironolactone ร่วมกับ ethinylestradiol แต่หลักฐานดังกล่าวยังมีความไม่แน่นอนสูงมาก (MD −0.93, 95% CI −1.68 ถึง −0.19; 3 RCTs, ผู้หญิง 103 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก)

อาจมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในผลของ CPA ร่วมกับ ethinylestradiol ต่อระดับเทสโทสเตอโรนทั้งหมดที่ 6 เดือนเมื่อเปรียบเทียบกับ spironolactone ร่วมกับ ethinylestradiol (MD −0.20 nmol/L, 95% CI −0.64 ถึง 0.24; 1 RCT, ผู้หญิง 45 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง) และมีแนวโน้มว่าจะมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยเมื่อเปรียบเทียบกับ drospirenone ร่วมกับ ethinylestradiol (MD 0.15 nmol/L, 95% CI 0.08 ถึง 0.22; 1 RCT, ผู้หญิง 91 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง)

การรักษาด้วย CPA ร่วมกับ ethinylestradiol เป็นเวลา 6 เดือนมีแนวโน้มว่าระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนอิสระจะลดลงเมื่อเทียบกับการใช้ drospirenone ร่วมกับ ethinylestradiol (MD −0.31 pmol/L, 95% CI −0.53 ถึง −0.09; 1 RCT, ผู้หญิง 91 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง)

ข้อมูลสำหรับผลลัพธ์อื่นๆ ทั้งหมดในการเปรียบเทียบหลักของการทบทวนวรรณกรรมของเรานั้นยังไม่เพียงพอ

ข้อสรุปของผู้วิจัย

มีข้อแตกต่างบางประการในผลลัพธ์ทางคลินิกระหว่าง CPA กับ spironolactone, CPA กับ flutamide และ CPA กับ finasteride ไม่พบความแตกต่างทางคลินิกระหว่างการใช้ยา CPA กับการรักษาด้วยยาอื่นๆ ซึ่งอาจเป็นเพราะขนาดของการศึกษาที่เล็ก การขาดมาตรฐานในการประเมินผล และการขาดตัวชี้วัดความเป็นรูปธรรมถึงอาการที่ดีขึ้นในการศึกษาหลายๆ เรื่อง ข้อมูลที่นำเสนอมีไม่เพียงพอสำหรับการเปรียบเทียบผลข้างเคียงของทางเลือกในการรักษาทั้งหมด

จำเป็นต้องมีการศึกษาขนาดใหญ่ที่ได้รับการออกแบบอย่างรอบคอบเพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพและความปลอดภัยระหว่างทางเลือกการรักษาที่มีอยู่

บันทึกการแปล

แปลโดย ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น วันที่ 8 ธันวาคม 2025

Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก

การอ้างอิง

Matjila MJ, Le Roux PA, van der Spuy ZM. Cyproterone acetate for hirsutism. Cochrane Database of Systematic Reviews 2025, Issue 11. Art. No.: CD001125. DOI: 10.1002/14651858.CD001125.pub2.