ใจความสำคัญ
-
ยังไม่ชัดเจนว่า ketamine (ให้ทางเส้นเลือด รับประทาน หรือทาในรูปแบบครีมบนผิวหนัง) จะช่วยลดความรุนแรงของอาการปวดได้หรือไม่ แต่หากให้ทางเส้นเลือดก็อาจมีผลข้างเคียงได้
-
ยังไม่ชัดเจนว่า memantine, dextromethorphan, amantadine และ magnesium ช่วยลดความรุนแรงของอาการปวดหรือมีผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์หรือไม่
-
เราจำเป็นต้องมีการศึกษามากขึ้นและดีขึ้นเพื่อตรวจสอบประโยชน์และอันตรายของ ketamine และสารต้านตัวรับ N-methyl-D-aspartate อื่นๆ สำหรับอาการปวดเรื้อรัง
อาการปวดเรื้อรังคืออะไร
อาการปวดเรื้อรังคืออาการปวดที่เกิดขึ้นต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่ส่งผลกระทบต่อคนถึงหนึ่งในสาม อาการปวดเรื้อรังอาจเป็นอาการของภาวะทางการแพทย์ต่างๆ หรืออาจไม่สามารถอธิบายได้ ผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรังมักประสบกับอาการอ่อนล้า วิตกกังวล ซึมเศร้า และมีการทำงานและคุณภาพชีวิตลดลง
สารต่อต้านตัวรับ N-methyl-D-aspartate (NMDA) คืออะไร
ยาต้านตัวรับ NMDA เป็นกลุ่มยาที่ส่งผลต่อการกระตุ้นของเส้นประสาทที่เกี่ยวข้องกับความเจ็บปวดและการทำงานอื่นๆ ของสมอง ได้แก่ ketamine, memantine, dextromethorphan, amantadine และ magnesium. แพทย์ใช้ยาเหล่านี้เพื่อรักษาอาการป่วยต่างๆ รวมถึงอาการปวดเรื้อรัง
สิ่งที่เราต้องการทราบคืออะไร
เราต้องการทราบว่า ketamine และสารต้านตัวรับ NMDA อื่นๆ มีประสิทธิภาพในการลดความเจ็บปวดได้ดีกว่าการรักษาแบบ "หลอก" การรักษาทางการแพทย์ทั่วไป หรือยาอื่นๆ หรือไม่ นอกจากนี้ เรายังอยากทราบว่าสิ่งเหล่านี้เกี่ยวข้องกับผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ใดๆ หรือไม่
เราทำอะไรบ้าง
เราค้นหาการศึกษาวิจัยที่ดู ketamine และสารต้านตัวรับ NMDA อื่นๆ เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอก การรักษาทางการแพทย์ปกติ หรือยาอื่นๆ ในผู้ใหญ่ที่มีอาการปวดเรื้อรัง เราเปรียบเทียบและสรุปผลการศึกษา และประเมินความเชื่อมั่นของเราต่อหลักฐาน โดยพิจารณาจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น วิธีการศึกษาและขนาดของการศึกษา
เราพบอะไร
เราพบ 67 การศึกษาที่เกี่ยวข้องกับคน 2,309 คนที่มีอาการปวดเรื้อรังหลายชนิด เช่น อาการปวดเส้นประสาท (เช่น อาการปวดเส้นประสาทจากเบาหวาน อาการปวดหลังเป็นโรคงูสวัด) โรค fibromyalgia และอาการปวดเฉพาะที่ที่ซับซ้อน สัดส่วนของผู้หญิงในการศึกษามีตั้งแต่ 11% ถึง 100% 39 การศึกษาดู ketamine 10 การศึกษาดู memantine 9 การศึกษาดู dextromethorphan 3 การศึกษาดู amantadine และ 8 การศึกษาดู magnesium 62 การศึกษาเปรียบเทียบยาเหล่านี้กับยาหลอก การศึกษาส่วนใหญ่มาจากยุโรป สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา และ 19% ได้รับการสนับสนุนทางการเงินในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจากบริษัทเภสัชกรรม การศึกษาส่วนใหญ่มักจะใช้เวลาสั้น ๆ เพียงไม่กี่เดือนเท่านั้น
ผลลัพธ์หลัก
เราไม่ทราบว่า ketamine (ให้โดยตรงผ่านเส้นเลือด รับประทาน หรือทาในรูปแบบครีมบนผิวหนัง) ช่วยลดความรุนแรงของความเจ็บปวดได้หรือไม่ เมื่อให้ ketamine ทางเส้นเลือดดำ อาจมีผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ได้ เช่น รู้สึกไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง คลื่นไส้ และอาเจียน เราไม่ทราบว่าการรับประทาน ketamine หรือทาลงบนผิวหนังจะมีผลข้างเคียงหรือไม่
ยังไม่ชัดเจนว่า memantine, dextromethorphan และ amantadine (ชนิดรับประทาน) หรือแมกนีเซียม (ให้โดยตรงผ่านเส้นเลือดดำหรือชนิดรับประทาน) จะช่วยลดความรุนแรงของอาการปวดหรือมีผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์หรือไม่
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
เราแทบไม่มีความเชื่อมั่นในหลักฐานเลยเนื่องด้วยเหตุผลหลายประการ เป็นไปได้ที่ผู้เข้าร่วมการศึกษาจะทราบว่าตนได้รับการรักษาแบบใด ไม่ใช่ว่าการศึกษาทั้งหมดจะให้ข้อมูลครอบคลุมทุกอย่างที่เราสนใจ ไม่มีการศึกษาเพียงพอที่จะให้เชื่อมั่นเกี่ยวกับผลลัพธ์ของเรา และการศึกษาที่รวมอยู่ก็มีขนาดเล็กมาก
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
หลักฐานมีอยู่จนถึงเดือนมิถุนายน 2025
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินประโยชน์และอันตรายของ ketamine และ NDMA receptor antagonists อื่นๆ เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอก การดูแลปกติ หรือยาอื่นๆ สำหรับผู้ใหญ่ที่มีอาการปวดเรื้อรังที่ไม่ใช่จากมะเร็งและไม่ใช่ปวดศีรษะ
วิธีการสืบค้น
เราค้นหา CENTRAL, MEDLINE, Embase และ 3 ทะเบียนการทดลอง (พร้อมการตรวจสอบข้อมูลอ้างอิง การค้นหาการอ้างอิง และการติดต่อกับผู้เขียน/ผู้เชี่ยวชาญของการศึกษา) เพื่อค้นหาการศึกษาที่รวมอยู่ การค้นหาครั้งสุดท้ายคือวันที่ 3 มิถุนายน 2025
ข้อสรุปของผู้วิจัย
หลักฐานที่มีระดับความเชื่อมั่นต่ำถึงต่ำมากจำกัดการสรุปเกี่ยวกับผลของ ketamine, memantine, dextromethorphan, amantadine และ magnesium ต่อความรุนแรงของอาการปวด การให้ ketamine ทางเส้นเลือดอาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาการไม่พึงประสงค์ แต่อันตรายของ ketamine และสารต้านตัวรับ NMDA อื่นๆ โดยทั่วไปยังไม่ชัดเจน จำเป็นต้องมี RCT ที่มีกำลังเพียงพอเพื่อประเมินประโยชน์และอันตรายของ ketamine และสารต้านตัวรับ NMDA อื่นๆ สำหรับอาการปวดเรื้อรัง
แหล่งทุน
ไม่มีเงินทุนเฉพาะ
การลงทะเบียน
Protoco มีที่: doi.org/10.1002/14651858.CD015373
แปลโดย ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยาวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เมื่อ 23 กันยายน 2025 Edit โดย ศ.พญ. ผกากรอง ลุมพิกานนท์ 7 ตุลาคม 2025 final review โดย รศ. นพ. เจน โสธรวิทย์ 16 พฤศจิกายน 2025