ใจความสำคัญ
· บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินสามารถช่วยให้ผู้คนเลิกสูบบุหรี่ได้เป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน หลักฐานชี้ให้เห็นว่าบุหรี่ไฟฟ้าให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าการบำบัดทดแทนนิโคติน และน่าจะให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่ไม่มีนิโคติน
· บุหรี่ไฟฟ้าอาจให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าการไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ หรือการได้รับการสนับสนุนทางพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว และอาจไม่มีความเชื่อมโยงกับการเกิดผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ชนิดร้ายแรง
อย่างไรก็ตาม ยังคงมีความจำเป็นต้องอาศัยหลักฐานเพิ่มเติม โดยเฉพาะอย่างยิ่งข้อมูลเกี่ยวกับผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้ารูปแบบใหม่ ๆ ที่มีประสิทธิภาพในการนำส่งนิโคตินได้ดีกว่ารูปแบบเก่า เนื่องจากประสิทธิภาพการนำส่งนิโคตินที่ดีกว่าอาจช่วยให้ผู้คนเลิกสูบบุหรี่ได้มากขึ้น
บุหรี่ไฟฟ้าคืออะไร
บุหรี่ไฟฟ้า (e-cigarettes) หรือเวป (vapes) คืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แบบพกพาที่ทำงานด้วยการให้ความร้อนแก่ของเหลว ซึ่งโดยทั่วไปมักมีส่วนผสมของนิโคตินและสารปรุงแต่งกลิ่นรส อุปกรณ์นี้ช่วยให้ผู้ใช้สามารถสูดดมนิโคตินในรูปแบบของไอระเหยแทนการสูดดมควัน เนื่องจากไม่มีกระบวนการเผาไหม้ใบยาสูบ บุหรี่ไฟฟ้าที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลมาตรฐานจึงไม่ทำให้ผู้ใช้ต้องสัมผัสกับสารเคมีในระดับเดียวกับที่พบในผู้สูบบุหรี่มวนแบบดั้งเดิม ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดโรคต่าง ๆ
การใช้บุหรี่ไฟฟ้านั้นเป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปในชื่อ 'การสูบไอระเหย' (vaping) ผู้คนจำนวนมากใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพื่อเป็นตัวช่วยในการเลิกสูบบุหรี่ สำหรับเนื้อหาในส่วนนี้ เราจะมุ่งเน้นไปที่บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีส่วนผสมของนิโคตินเป็นหลัก
เหตุใดเราจึงทำการทบทวนวรรณกรรม Cochrane นี้
การเลิกสูบบุหรี่ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคต่าง ๆ ได้มากมาย แต่ผู้คนจำนวนมากพบว่าการเลิกสูบบุหรี่นั้นเป็นเรื่องยาก เราจึงต้องการค้นหาคำตอบว่า การใช้บุหรี่ไฟฟ้าสามารถช่วยให้ผู้คนเลิกสูบบุหรี่ได้หรือไม่ และผู้ที่นำบุหรี่ไฟฟ้ามาใช้เพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าวได้รับผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ใด ๆ หรือไม่
เราทำอะไร
เราได้สืบค้นงานวิจัยที่ศึกษาเกี่ยวกับการใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพื่อการเลิกสูบบุหรี่
เราได้ค้นหาการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (randomised controlled trials) ซึ่งวิธีการบำบัดรักษาที่ผู้เข้าร่วมวิจัยได้รับจะถูกกำหนดโดยวิธีการสุ่ม การศึกษาประเภทนี้มักจะให้หลักฐานที่มีความน่าเชื่อถือมากที่สุดเกี่ยวกับผลลัพธ์ของการบำบัดรักษา นอกจากนี้ เรายังได้ค้นหาการศึกษาที่ผู้เข้าร่วมทุกคนได้รับบุหรี่ไฟฟ้า รวมถึงการศึกษาที่มีการให้บุหรี่ไฟฟ้าแก่ผู้สูบบุหรี่พร้อมทั้งติดตามผลสุขภาพแม้จะไม่มีการสุ่มกลุ่มทดลอง เพื่อให้สามารถศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับผลกระทบทางสุขภาพได้
ประเด็นที่เราให้ความสนใจ ได้แก่:
· จำนวนผู้ที่สามารถเลิกสูบบุหรี่ได้เป็นระยะเวลาอย่างน้อย 6 เดือน และ
· จำนวนผู้ที่เกิดผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ ซึ่งมีการรายงานผลหลังจากใช้งานมาแล้วอย่างน้อย 1 สัปดาห์
วันที่สืบค้น
เราได้รวมหลักฐานที่เผยแพร่จนถึงวันที่ 1 มีนาคม 2025
สิ่งที่เราค้นพบ
เราพบ 104 การศึกษา ซึ่งมีผู้เข้าร่วมเป็นผู้ใหญ่ที่สูบบุหรี่จำนวน 30,366 คน การศึกษาเหล่านี้ได้ทำการเปรียบเทียบบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินกับสิ่งต่อไปนี้:
· การบำบัดทดแทนนิโคติน (เช่น แผ่นแปะ หรือหมากฝรั่ง)
· ยาวาเรนนิคลีน (varenicline) (ยาที่ช่วยในการเลิกสูบบุหรี่)
· บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่ไม่มีนิโคติน
· ผลิตภัณฑ์ยาสูบแบบให้ความร้อน (ผลิตภัณฑ์ที่ให้ความร้อนแก่ยาสูบในอุณหภูมิที่สูงพอที่จะปล่อยไอระเหยออกมา โดยไม่มีการเผาไหม้หรือทำให้เกิดควัน ซึ่งแตกต่างจากบุหรี่ไฟฟ้าเนื่องจากผลิตภัณฑ์นี้ใช้การให้ความร้อนแก่ใบหรือแผ่นยาสูบโดยตรง)
· ถุงนิโคตินแบบอม (oral nicotine pouches) (ถุงที่ไม่มีส่วนผสมของยาสูบ แต่จะปลดปล่อยสารนิโคตินออกมาเมื่ออมไว้ในปาก)
· บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินรูปแบบอื่น ๆ (เช่น บุหรี่ไฟฟ้าแบบพอด (pod devices) หรืออุปกรณ์รูปแบบใหม่ ๆ)
· การสนับสนุนทางพฤติกรรม (เช่น การให้คำแนะนำหรือการให้คำปรึกษา) หรือ
· การไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ ในการเลิกสูบบุหรี่
การศึกษาส่วนใหญ่จัดทำขึ้นในประเทศสหรัฐอเมริกา (48 การศึกษา) และสหราชอาณาจักร (21 การศึกษา)
ผลของการทบทวนวรรณกรรมคืออะไร
ผู้สูบบุหรี่มีแนวโน้มที่จะสามารถเลิกสูบบุหรี่ได้เป็นระยะเวลาอย่างน้อย 6 เดือนด้วยการใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคติน มากกว่าการใช้การบำบัดทดแทนนิโคติน (ข้อมูลจาก 9 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 2703 คน) หรือบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่ไม่มีนิโคติน (ข้อมูลจาก 7 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 1918 คน)
บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินอาจช่วยให้ผู้คนเลิกสูบบุหรี่ได้มากกว่าการไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ หรือการได้รับการสนับสนุนทางพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว (ข้อมูลจาก 11 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 6819 คน)
ในทุก ๆ 100 คนที่ใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินเพื่อเลิกสูบบุหรี่ อาจมี 8 ถึง 11 คนที่สามารถเลิกสูบได้สำเร็จ เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่ใช้การบำบัดทดแทนนิโคตินที่ทำสำเร็จเพียง 6 คนใน 100 คน, ผู้ที่ใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่ไม่มีนิโคตินทำสำเร็จ 6 คนใน 100 คน หรือผู้ที่ไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ หรือได้รับการสนับสนุนทางพฤติกรรมเพียงอย่างเดียวที่ทำสำเร็จเพียง 4 คนใน 100 คน
เรายังไม่แน่ใจว่า จำนวนของผู้ที่เกิดผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์จากการใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินนั้น มีความแตกต่างกันหรือไม่เมื่อเปรียบเทียบกับการใช้การบำบัดทดแทนนิโคติน การไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ หรือการได้รับการสนับสนุนทางพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว มีหลักฐานบางส่วนชี้ให้เห็นว่า ผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ชนิดไม่รุนแรงพบได้บ่อยกว่าในกลุ่มที่ได้รับบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคติน เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ หรือได้รับการสนับสนุนทางพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว ทว่าหลักฐานดังกล่าวยังคงมีความไม่แน่นอน ในการศึกษาที่เปรียบเทียบบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินกับการบำบัดทดแทนนิโคติน มีรายงานการเกิดผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ (รวมถึงผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ชนิดรุนแรง) ในจำนวนที่ต่ำ จำนวนผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ชนิดไม่รุนแรงที่เกิดขึ้นในผู้ใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินนั้น อาจไม่มีความแตกต่างกันเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่ใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่ไม่มีนิโคติน
ผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ซึ่งมีรายงานบ่อยที่สุดจากการใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคติน ได้แก่ อาการระคายเคืองในลำคอหรือช่องปาก อาการปวดศีรษะ อาการไอ และอาการคลื่นไส้ อาการเหล่านี้ดูเหมือนจะคล้ายคลึงกับสิ่งที่ผู้ใช้งานพบเมื่อรับการบำบัดทดแทนนิโคติน (NRT) ผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์เหล่านี้จะลดลงเมื่อเวลาผ่านไป หากผู้ใช้งานยังคงใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินอย่างต่อเนื่อง
ผลลัพธ์เหล่านี้เชื่อถือได้แค่ไหน
เราพบหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่า บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินช่วยให้ผู้คนเลิกสูบบุหรี่ได้มากกว่าการบำบัดทดแทนนิโคติน บุหรี่ไฟฟ้าที่มีนิโคตินอาจช่วยให้เลิกสูบบุหรี่ได้มากกว่าบุหรี่ไฟฟ้าที่ไม่มีนิโคติน แต่ยังจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันเรื่องนี้
การศึกษาที่เปรียบเทียบบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินกับการสนับสนุนทางพฤติกรรม หรือการไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ ยังแสดงให้เห็นถึงอัตราการเลิกสูบบุหรี่ที่สูงกว่าในกลุ่มผู้ที่ใช้บุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคติน แต่ข้อมูลที่ได้ยังมีความแน่นอนต่ำเนื่องจากปัญหาด้านการออกแบบการวิจัย
ผลการศึกษาของเราส่วนใหญ่ที่เกี่ยวกับผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงได้หากมีหลักฐานใหม่ ๆ เพิ่มเติมในอนาคต
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
บุหรี่ไฟฟ้า (EC) คืออุปกรณ์สูบบุหรี่ไฟฟ้าแบบพกพาที่สร้างละอองโดยการให้ความร้อนกับน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้า ผู้ที่สูบบุหรี่ ผู้ให้บริการด้านการดูแลสุขภาพ และหน่วยงานกำกับดูแลต้องการทราบว่า ECs สามารถช่วยให้คนเลิกบุหรี่ได้หรือไม่ และปลอดภัยต่อการใช้เพื่อจุดประสงค์นี้หรือไม่ นี่คือการปรับปรุงการทบทวนวรรณกรรมโดยเป็นส่วนหนึ่งของการทบทวนอย่างเป็นระบบประเภท living systematic review
วัตถุประสงค์
เพื่อตรวจสอบความปลอดภัย การทนต่อผลข้างเคียงได้ (tolerability) และประสิทธิผลของบุหรี่ไฟฟ้า (EC) ในการช่วยให้ผู้สูบยาสูบสามารถเลิกสูบบุหรี่ได้อย่างถาวรในระยะยาว โดยเปรียบเทียบกับบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่ไม่มีนิโคติน การบำบัดเพื่อเลิกสูบบุหรี่วิธีอื่น ๆ และการไม่รับการบำบัดใด ๆ
วิธีการสืบค้น
เราได้สืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL), MEDLINE, Embase และ PsycINFO จนถึงวันที่ 1 มีนาคม 2025 รวมถึงได้ตรวจสอบรายการเอกสารอ้างอิง และติดต่อไปยังผู้วิจัยของการศึกษาต่าง ๆ
เกณฑ์การคัดเลือก
เราได้รวมการทดลองสุ่มผู้สูบบุหรี่เข้าสู่กลุ่ม EC หรือกลุ่มควบคุม นอกจากนี้เรายังรวมการศึกษาที่ไม่มีการควบคุมซึ่งผู้เข้าร่วมทั้งหมดได้รับวิธีการของ EC การศึกษาต้องรายงานผลลัพธ์ที่เข้าเกณฑ์
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
เราปฏิบัติตามวิธีมาตรฐานของ Cochrane สำหรับการคัดกรองและการคัดลอกข้อมูล เราใช้เครื่องมือ ความเสี่ยงของการมีอคติ (RoB 1) และ GRADE เพื่อประเมินความเชื่อมั่นของหลักฐาน ผลลัพธ์ที่สำคัญยิ่งคือการเลิกสูบบุหรี่หลังจากผ่านไปอย่างน้อย 6 เดือน เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ (AEs) และเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ร้ายแรง (SAEs) ผลลัพธ์ที่สำคัญคือ biomarkers (ดัขนีชี้วัดทางชีววิทยา) สารพิษ/สารก่อมะเร็ง และการใช้ EC ในระยะยาว เราใช้ fixed-effect Mantel-Haenszel model เพื่อคำนวณ risk ratios (RR) ด้วยช่วงความเชื่อมั่น 95% (CI) สำหรับผลลัพธ์แบบสองขั้ว สำหรับผลลัพธ์ที่เป็นข้อมูลต่อเนื่อง เราคำนวณ mean differences ตามความเหมาะสม เราได้รวมข้อมูลไว้ โดยวิธีการ pairwise และ network meta-analyses (NMA)
ผลการวิจัย
เรารวมการศึกษา 90 ฉบับที่เสร็จสมบูรณ์แล้ว (มีการศึกษาใหม่ 2 ฉบับในการอัปเดตนี้) ซึ่งประกอบด้วยผู้เข้าร่วม 29,044 ราย โดย 49 การศึกษาเป็นการทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (RCT) จากการศึกษาที่รวมอยู่ เราให้คะแนนการศึกษา 10 ฉบับ (ทั้งหมด ให้ข้อมูลในการเปรียบเทียบหลักของเรายกเว้น 1 ฉบับ) ว่า ความเสี่ยงของการมีอคติ โดยรวมต่ำ การศึกษา 61 ฉบับมีความเสี่ยงของการมีอคติโดยรวมสูง (รวมถึงการศึกษาทั้งหมดที่ไม่ได้สุ่ม) และการศึกษาที่เหลือว่ามีความเสี่ยงไม่ชัดเจน
EC ที่มีนิโคติน ทำให้มีอัตราการเลิกบุหรี่เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับการบำบัดด้วยการทดแทนนิโคติน (NRT) (หลักฐานความเชื่อมั่นสูง) (RR 1.59, 95% CI 1.30 ถึง 1.93; I 2 = 0%; การศึกษา 7 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 2544 ราย) ในเชิงตัวเลขรวม นี่อาจแปลว่ามีคนสามรถเลิกบุหรี่เพิ่ม 4 คน ใน 100 คน (95% CI 2 ถึง 6) อัตราการเกิด AEs น่าจะใกล้เคียงกันระหว่างกลุ่ม (หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง (จำกัดโดยความไม่แม่นยำ)) (RR 1.03, 95% CI 0.91 ถึง 1.17; I 2 = 0%; การศึกษา 5 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 2052 ราย) SAEs หาได้ยาก และมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะตัดสินว่าอัตราที่แตกต่างกันระหว่างกลุ่มเนื่องจากความไม่แม่นยำที่ร้ายแรงมาก (RR 1.20, 95% CI 0.90 ถึง 1.60; I 2 = 32%; การศึกษา 6 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 2761 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ)
EC ที่มีนิโคตินอาจทำให้มีอัตราการเลิกบุหรี่เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับ EC ที่ไม่มีนิโคติน (หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง จำกัดโดยความไม่แม่นยำ) (RR 1.46, 95% CI 1.09 ถึง 1.96; I 2 = 4%; การศึกษา 6 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 1613 ราย) ในเชิงตัวเลขรวม สิ่งนี้อาจนำไปสู่การเลิกบุหรี่เพิ่มเติม 3 คนต่อ 100 คน (95% CI 1 ถึง 7 คนขึ้นไป) อาจมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในอัตราของ AEs ระหว่างกลุ่มเหล่านี้ (หลักฐานความเชื่อมั่นปานกลาง) (RR 1.01, 95% CI 0.91 ถึง 1.11; I 2 = 0%; การศึกษา 5 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 840 ราย) มีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะตัดสินว่าอัตราการเกิดหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ร้ายแรงแตกต่างกันระหว่างกลุ่มหรือไม่ เนื่องจากความไม่แม่นยำที่ร้ายแรงมาก (RR 1.00, 95% CI 0.56 ถึง 1.79; I 2 = 0%; การศึกษา 9 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 1412 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ)
เมื่อเปรียบเทียบกับการสนับสนุนด้านพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว/ไม่มีการสนับสนุน อัตราการเลิกบุหรี่อาจสูงกว่าสำหรับผู้เข้าร่วมที่ได้รับการสุ่มให้ใช้นิโคติน EC (หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำเนื่องจากปัญหาความเสี่ยงของการมีอคติ) (RR 1.96, 95% CI 1.66 ถึง 2.32; I 2 = 0%; การศึกษา 11 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 6819 คน) ในเชิงตัวเลขรวม หมายความว่ามีผู้เลิกบุหรี่เพิ่มขึ้น 4 รายต่อ 100 ราย (95% CI 3 ถึง 5 หรือมากกว่า) มีหลักฐานบางประการที่ระบุว่า AEs (ที่ไม่ร้ายแรง) อาจพบได้บ่อยในผู้ที่ได้รับการสุ่มให้รับนิโคติน EC (RR 1.18, 95% CI 1.10 ถึง 1.27; I 2 = 6%; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ; การศึกษา 6 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 2351 คน) และหลักฐานไม่เพียงพอที่จะระบุว่าอัตราของ SAEs แตกต่างกันระหว่างกลุ่มหรือไม่ (RR 0.93, 95% CI 0.68 ถึง 1.28; I 2 = 0%; การศึกษา 12 ฉบับ ผู้เข้าร่วม 4561 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก)
ผลลัพธ์จาก NMA สอดคล้องกับผลลัพธ์จาก pairwise meta-analyses สำหรับผลลัพธ์ที่สำคัญทั้งหมด มีการไม่สอดคล้องกันในเครือข่าย AE ซึ่งได้รับการอธิบายโดยการศึกษานอกกรอบเพียงการศึกษาเดียวที่มีหลักฐานทางตรงเพียงฉบับเดียวสำหรับโหนดหนึ่ง
ข้อมูลจากการศึกษาที่ไม่สุ่มสอดคล้องกับข้อมูล RCT เหตุการณ์ที่ไม่พึงประสงค์ที่รายงานบ่อยที่สุดคือการระคายเคืองในลำคอ/ปาก ปวดศีรษะ ไอ และคลื่นไส้ ซึ่งมักจะหายไปเมื่อใช้ต่อไป มีการศึกษาน้อยมากที่รายงานข้อมูลเกี่ยวกับผลลัพธ์หรือการเปรียบเทียบอื่นๆ ดังนั้นหลักฐานสำหรับสิ่งเหล่านี้จึงมีจำกัด โดย CI มักครอบคลุมทั้งอันตรายและประโยชน์ที่สำคัญทางคลินิก
ข้อสรุปของผู้วิจัย
มีหลักฐานที่มีความเชื่อมั่นสูงที่บ่งชี้ว่าบุหรี่ไฟฟ้า (EC) ชนิดที่มีนิโคตินช่วยเพิ่มอัตราการเลิกบุหรี่เมื่อเปรียบเทียบกับการบำบัดทดแทนนิโคติน (NRT) และมีหลักฐานความเชื่อมั่นปานกลางที่ชี้ว่าบุหรี่ไฟฟ้าดังกล่าวน่าจะช่วยเพิ่มอัตราการเลิกบุหรี่ได้ เมื่อเปรียบเทียบกับบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่ไม่มีนิโคติน หลักฐานที่เปรียบเทียบบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินกับการสนับสนุนทางพฤติกรรมหรือการไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ ต่างชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ในทำนองเดียวกัน แต่ผลลัพธ์มีความแน่นอนน้อยกว่า เนื่องจากความเสี่ยงของการมีอคติที่แฝงอยู่ในรูปแบบของการศึกษาเอง ช่วงความเชื่อมั่น (CIs) ส่วนใหญ่มักมีความกว้าง โดยไม่มีหลักฐานบ่งชี้ถึงความแตกต่างของอัตราการเกิด AEs ระหว่างบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินและไม่มีนิโคติน รวมถึงไม่มีความแตกต่างระหว่างบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินและ NRT อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานความเชื่อมั่นต่ำที่ชี้ว่าอัตราการเกิด AEs เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับการได้รับการสนับสนุนทางพฤติกรรม/การไม่ได้รับการสนับสนุนใด ๆ ทั้งนี้ อุบัติการณ์โดยรวมของอาการไม่พึงประสงค์ชนิดร้ายแรง (SAEs) นั้นอยู่ในระดับต่ำในทุกกลุ่มของการศึกษา เราไม่พบหลักฐานที่บ่งชี้ถึงอันตรายร้ายแรงจากการใช้บุหรี่ไฟฟ้า (EC) ชนิดที่มีนิโคติน อย่างไรก็ตาม ยังคงมีความจำเป็นต้องอาศัยการทดลองที่มีขนาดใหญ่ขึ้นและใช้ระยะเวลาในการศึกษาที่ยาวนานขึ้น เพื่อให้สามารถประเมินความปลอดภัยได้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ การศึกษาที่นำมารวบรวมนั้นได้ทำการทดสอบเฉพาะกับบุหรี่ไฟฟ้าชนิดที่มีนิโคตินซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลมาตรฐานเท่านั้น ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์ที่ผิดกฎหมายและ/หรือผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของสารออกฤทธิ์ชนิดอื่น ๆ (เช่น tetrahydrocannabinol - THC)) อาจมีลักษณะของการก่อให้เกิดอันตรายที่แตกต่างออกไป
ข้อจำกัดหลักของฐานข้อมูลหลักฐานในปัจจุบันยังคงเป็นความไม่แม่นยำ ในบางการเปรียบเทียบและในส่วนของผลลัพธ์ด้านความปลอดภัย ซึ่งเป็นผลมาจากจำนวนการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCTs) ที่นำมาวิเคราะห์ยังมีค่อนข้างน้อย และมักจะมีอัตราการเกิดเหตุการณ์ที่ต่ำ ขณะนี้ กำลังมีการศึกษาแบบ RCTs เพิ่มเติมที่อยู่ระหว่างการดำเนินการ เพื่อให้มั่นใจว่าบททบทวนวรรณกรรมนี้จะยังคงให้ข้อมูลที่ทันสมัยที่สุดแก่ผู้มีอำนาจตัดสินใจ การศึกษานี้จึงถูกจัดทำขึ้นในรูปแบบของการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบที่มีการปรับปรุงข้อมูลอย่างต่อเนื่อง (living systematic review) เราดำเนินการสืบค้นและคัดกรองข้อมูลเป็นประจำทุกเดือน โดยจะทำการปรับปรุงบททบทวนวรรณกรรมฉบับนี้เมื่อมีหลักฐานใหม่ที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเข้ามา โปรดดู Cochrane Database of Systematic Reviews สำหรับสถานะปัจจุบันของการทบทวนวรรณกรรม
แหล่งทุน
Cancer Research UK (PICCTR-2024/100012)
การลงทะเบียน
Original 2012 protocol มีที่ DOI: 10.1002/14651858.CD010216. Updated 2023 protocol มีที่ DOI 10.17605/OSF.IO/ZWGSK (https://osf.io/ZWGSK/) สามารถเข้าถึงข้อมูลการปรับปรุงโครงร่างการวิจัยประจำปี 2025 ได้ผ่านทางรหัส DOI: 10.17605/OSF.IO/59M4U (https://osf.io/59M4U/) และ DOI: 10.17605/OSF.IO/UPGJC (https://osf.io/UPGJC/).
แปลโดย ศ. นพ. ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 28 พฤศจิกายน 2025 Edit โดย ศ.พญ.ผกากรอง ลุมพิกานนท์ 27 เมษายน 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
