Najważniejsze informacje

• Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (CBT-I) to rodzaj terapii rozmową, która pomaga zauważać negatywne myśli, kwestionować je i uczyć się zdrowszych sposobów myślenia i zachowania, co może nieznacznie zmniejszyć nasilenie bezsenności i poprawić jakość snu u chorych na nowotwory, w porównaniu z innymi metodami leczenia, ale nie ma pewności czy te wyniki są w pełni wiarygodne.
• CBT-I prawdopodobnie nie powoduje niepożądanych lub szkodliwych skutków, ale nie ma pewności co do tego wniosku.
• Przyszłe badania powinny koncentrować się na zrozumieniu, w jaki sposób chorzy na różne nowotwory i na różnych etapach leczenia reagują na CBT-I.

Dlaczego bezsenność stanowi problem u chorych na nowotwory?

Wiele osób chorych na nowotwór zmaga się z bezsennością, czyli ma problemy ze snem nawet wtedy, gdy mają możliwość się wyspać. Chorzy na nowotwory są bardziej narażeni na występowanie bezsenności niż populacja ogólna. Mogą mieć problemy ze snem z powodu bólu, stresu, uczucia niepokoju lub skutków ubocznych wynikających z leczenia. Niedobór snu może sprawić, że będą się czuć bardziej zmęczeni, niespokojni lub przygnębieni, co utrudnia radzenie sobie z chorobą nowotworową i jej leczeniem.

Jak leczy się bezsenność u osób chorych na nowotwory?

Istnieją 2 główne sposoby leczenia bezsenności: farmakologiczny oraz niefarmakologiczny, taki jak CBT-I i ćwiczenia fizyczne. CBT-I to ustrukturyzowana terapia, która pomaga ludziom nauczyć się inaczej myśleć o śnie, zrozumieć jak działa sen oraz korzystać z praktycznych narzędzi, takich jak:

• kształtowanie lepszych nawyków związanych ze snem;
• trenowanie mózgu do kojarzenia łóżka z procesem snu;
• ograniczenie czasu spędzanego w łóżku w celu poprawy jakości snu.

Chociaż CBT-I jest powszechnie uznawana za terapię pierwszego wyboru w leczeniu bezsenności w populacji ogólnej, jej skuteczność u osób chorych na nowotwory nadal wymaga dokładnej, szczegółowej i aktualnej oceny.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy CBT-I była bardziej skuteczna niż (1) niestosowanie leczenia lub (2) inne metody leczenia pod względem redukcji nasilenia bezsenności, poprawy jakości snu oraz parametrów dzienniczka snu, takich jak: godzina pójścia spać, długość trwania procesu zasypiania i liczba wybudzeń w ciągu nocy. Chcieliśmy się również dowiedzieć, czy CBT-I doprowadziło do jakichkolwiek niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których CBT-I porównywano z innymi metodami leczenia u chorych na nowotwory. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań, a także oceniliśmy nasze zaufanie do danych naukowych.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 21 badań z udziałem 2431 osób, głównie dorosłych kobiet, u których rozpoznano raka piersi. 17 spośród 21 badań przeprowadzono w Ameryce Północnej. Zidentyfikowaliśmy 5 porównań. W niniejszym podsumowaniu przedstawiamy wyniki 2 głównych porównań:

• CBT-I w porównaniu z niestosowaniem aktywnego leczenia;
• CBT-I w porównaniu z ćwiczeniami aerobowymi.

Najważniejsze wyniki

CBT-I w porównaniu z niestosowaniem aktywnego leczenia

U chorych na nowotwory CBT-I może nieco zmniejszać nasilenie bezsenności, poprawiać jakość snu i większość parametrów dzienniczka snu. Nie wpływała przy tym na ryzyko wystąpienia niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń. Nie mamy jednak pewności co do wyników dotyczących nasilenia bezsenności, tego, jak często lub jak szybko ludzie budzą się po zaśnięciu oraz co do poważnych niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń.

CBT-I w porównaniu z ćwiczeniami aerobowymi

CBT-I może nieznacznie zmniejszać nasilenie bezsenności i poprawiać jakość snu, nie powoduje przy tym poważnych niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń. Jednak stosowanie CBT-I może powodować niewielką lub żadną różnicę w zakresie większości parametrów dzienniczka snu. Jesteśmy bardzo niepewni wyników dotyczących poważnych niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń i całkowitego czasu trwania snu zarejestrowanego w dzienniczku snu.

Jakie są ograniczenia zgromadzonych danych naukowych?

Nie mamy pewności do zgromadzonych danych naukowych, ponieważ uczestnicy badań mogli wiedzieć jakie leczenie otrzymują, co z kolei mogło wpłynąć na ich reakcję na leczenie (brak zaślepienia uczestników badania). Ponadto liczba badań była zbyt mała, aby mieć pewność co do wyników dotyczących interesujących nas punktów końcowych.

Na ile aktualne są zgromadzone dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do kwietnia 2025 roku.