Czy suplementacja witaminy D może pomóc zmniejszyć liczbę wizyt u lekarza lub w szpitalu u małych dzieci z nagłymi chorobami dróg oddechowych i płuc (ostrych zakażeń dróg oddechowych)?

Najważniejsze informacje

• Suplementacja witaminy D w porównaniu z placebo (leczeniem pozorowanym) może nieznacznie zmniejszyć liczbę małych dzieci, które wymagają wizyty u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrych zakażeń dróg oddechowych. Suplementacja prawdopodobnie nie wpływa na częstość wizyt dzieci u lekarza lub w szpitalu. Stosowanie większych dawek witaminy D, w porównaniu z mniejszymi dawkami, prawdopodobnie nie zmniejsza liczby wizyt dzieci u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrego zakażenia dróg oddechowych. Nie wpływa też na to, jak często dzieci wymagają takich wizyt.

• Suplementacja witaminy D wydaje się być bezpieczna i ma niewielki lub żaden wpływ na ryzyko wystąpienia zwiększonego stężenia wapnia we krwi.

• Potrzebne są wysokiej jakości badania porównujące suplementację witaminy D z placebo, aby ustalić, czy witamina D zapobiega ostrym zakażeniom dróg oddechowych u małych dzieci.

Czym są ostre zakażenia dróg oddechowych?

Ostre zakażenia dróg oddechowych to nagłe infekcje, które mogą dotyczyć nosa, uszu, gardła, dróg oddechowych lub płuc. Stanowią one główną przyczynę zachorowań i zgonów wśród dzieci poniżej 5. roku życia. Choroby układu oddechowego, wywoływane zazwyczaj przez wirusy lub bakterie, są częstym powodem wizyt u lekarza lub w szpitalu w tej grupie wiekowej. Objawy często obejmują kaszel, katar, ból gardła, gorączkę lub trudności w oddychaniu. U dzieci poniżej 5. roku życia objawy mogą też obejmować przyspieszony lub świszczący oddech, słabe przyjmowanie pokarmów, wymioty, nadmierną senność lub drażliwość.

Czym jest witamina D i dlaczego jest ważna?

Witamina D to składnik odżywczy znany przede wszystkim ze swojego korzystnego wpływu na zdrowie kości. Odgrywa również rolę w rozwoju zdrowego układu odpornościowego (mechanizmu obronnego organizmu przed zakażeniami). Ludzie pozyskują witaminę D ze światła słonecznego, z niewielkiej liczby produktów spożywczych, z produktów wzbogaconych witaminą D lub z suplementów. Wiele kobiet w ciąży i małych dzieci na całym świecie nie przyjmuje wystarczającej ilości witaminy D z powodu ograniczonej ekspozycji na słońce, diety lub innych czynników. Może to zwiększać ryzyko wystąpienia ostrych zakażeń dróg oddechowych u dzieci.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Celem niniejszego przeglądu było ustalenie, czy suplementacja witaminy D w okresie ciąży lub wczesnego dzieciństwa:

• zmniejsza liczbę wizyt małych dzieci u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrych zakażeń dróg oddechowych;

• zmniejsza częstość wizyt każdego dziecka u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrych zakażeń dróg oddechowych;

• powoduje szkody poprzez zwiększenie stężenia wapnia we krwi (hiperkalcemię) u kobiet w ciąży lub u dzieci.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których porównano:

• podawanie witaminy D z placebo (leczeniem pozorowanym); lub

• stosowanie większej dawki witaminy D z mniejszą dawką.

Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy, na ile możemy ufać tym danym naukowym, biorąc pod uwagę jakość metod badawczych.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 107 badań, które objęły 31 521 kobiet w ciąży i dzieci. Witaminę D podawano w trakcie ciąży, we wczesnym dzieciństwie lub w obu tych okresach. Dawkowanie i czas przyjmowania witaminy D różniły się w poszczególnych badaniach. Najczęściej podawano ją codziennie, ale czasami rzadziej, w tym w postaci dużych dawek jednorazowych. Badania przeprowadzono w wielu krajach. W przypadku każdego uczestnika czas trwania badania wynosił od 1 dnia do 18 miesięcy. Badania przeprowadzono w szpitalach, przedszkolach, społecznościach lub w domach.

W porównaniu z placebo, suplementacja witaminy D może nieznacznie zmniejszyć liczbę dzieci wymagających wizyty u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrego zakażenia dróg oddechowych. Suplementacja witaminy D nie zmniejsza jednak częstości wizyt poszczególnych dzieci u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrego zakażenia dróg oddechowych.

W porównaniu ze stosowaniem mniejszych dawek witaminy D, większe dawki prawdopodobnie nie zmniejszają liczby dzieci wymagających wizyty u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrego zakażenia dróg oddechowych. Nie zmniejszają także częstości wizyt poszczególnych dzieci.

Suplementacja witaminy D wydaje się być bezpieczna. Duże stężenie wapnia we krwi występowało rzadko. Suplementacja witaminy D może mieć niewielki lub żaden wpływ na ryzyko wystąpienia dużego stężenia wapnia we krwi u kobiet w ciąży i u małych dzieci.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Nie mamy wystarczającej pewności co do danych naukowych wskazujących, czy suplementacja witaminy D zmniejsza liczbę wizyt u lekarza lub w szpitalu z powodu ostrych zakażeń dróg oddechowych. Wyniki poszczególnych badań były zróżnicowane – niektóre wskazywały na niewielką korzyść, podczas gdy inne nie wykazały żadnego wyraźnego efektu.

Wiele badań było małych, co ogranicza ich wiarygodność. Ponadto różnice w dawkowaniu witaminy D oraz w sposobie pomiaru ostrych zakażeń dróg oddechowych utrudniały połączenie i interpretację wyników z różnych badań.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Dane są aktualne do 18 marca 2025 roku.