پیامهای کلیدی
-
مصرف مکملهای ویتامین D در مقایسه با دارونما (placebo) (یک درمان ساختگی) ممکن است تعداد کودکان خردسالی را که بهدلیل عفونتهای ناگهانی در ریهها و مجاری هوایی (عفونتهای حاد تنفسی (ARI)) نیاز به مراجعه به پزشک یا بیمارستان دارند، اندکی کاهش دهد. آنها احتمالا تعداد دفعات مراجعه هر کودک را به پزشک یا بیمارستان تغییر نمیدهند. مصرف دوزهای بالاتر ویتامین D در مقایسه با دوزهای پائینتر احتمالا تعداد کودکانی را که بهدلیل ARI به پزشک یا بیمارستان نیاز دارند، کاهش نمیدهد و تعداد دفعات مراجعه هر کودک را نیز کم نمیکند.
-
مکملهای ویتامین D بیخطر به نظر میرسند و تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر خطر ابتلا به سطح بالای کلسیم خون دارند.
-
برای بررسی اینکه مصرف ویتامین D از ابتلا به ARI در کودکان خردسال پیشگیری میکند یا خیر، به انجام مطالعاتی با کیفیت بالا نیاز است که مکملهای ویتامین D را با دارونما مقایسه کنند.
عفونتهای حاد تنفسی چیست؟
عفونتهای حاد تنفسی، عفونتهای ناگهانی هستند که میتوانند بینی، گوشها، گلو، مجاری هوایی یا ریهها را تحت تاثیر قرار دهند و یکی از علل اصلی بیماری و مرگومیر در کودکان زیر پنج سال سن هستند. ARIها که معمولا توسط ویروسها یا باکتریها ایجاد میشوند، دلیل شایعی برای مراجعه به پزشک یا بیمارستان در این گروه سنی هستند. نشانهها اغلب شامل سرفه، آبریزش بینی، گلودرد، تب یا مشکل در تنفس هستند. در کودکان زیر پنج سال، نشانهها ممکن است شامل تنفس سریع، خسخس سینه، تغذیه ضعیف، استفراغ یا خوابآلودگی یا تحریکپذیری غیرمعمول نیز باشند.
ویتامین D چیست، و چرا مهم است؟
ویتامین D یک ماده مغذی است که بیشتر به خاطر حمایت از سلامت استخوانها شناخته شده است. همچنین در ایجاد یک سیستم ایمنی سالم (دفاع بدن در برابر عفونتها) نقش دارد. افراد ویتامین D را از نور خورشید، تعداد کمی از غذاها، غذاهای حاوی ویتامین D یا مکملها دریافت میکنند. بسیاری از زنان باردار و کودکان خردسال در سراسر جهان بهدلیل محدودیت در قرار گرفتن در معرض آفتاب، رژیم غذایی یا دیگر عوامل، ویتامین D کافی را دریافت نمیکنند که ممکن است خطر ابتلا به ARIها را در کودکان افزایش دهد.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
این مرور با هدف بررسی این موضوع انجام شد که مکمل ویتامین D در دوران بارداری یا اوایل کودکی:
-
تعداد کودکان خردسالی را که بهدلیل ابتلا به ARI نیاز به مراجعه به پزشک یا بیمارستان دارند، کاهش میدهد؛
-
تعداد دفعات مراجعه هر کودک را به پزشک یا بیمارستان برای ARI کاهش میدهد؛
-
با افزایش سطح کلسیم در خون (هیپرکلسمی) در زنان باردار یا کودکان، باعث آسیب میشود یا خیر.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که موارد زیر را مقایسه کردند:
-
مصرف ویتامین D در مقابل دارونما (درمان ساختگی)؛ یا
-
استفاده از دوز بالاتر ویتامین D در مقایسه با دوز پائینتر آن.
ما یافتهها را مقایسه و جمعبندی کرده و براساس کیفیت روشهای انجام مطالعه، میزان اطمینان خود را به شواهد ارزیابی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 107 مطالعه را شامل 31,521 زن باردار و کودک شناسایی کردیم. ویتامین D در دوران بارداری، اوایل کودکی، یا هر دو، تجویز شدند. میزان و زمانبندی مصرف ویتامین D متفاوت بودند. این مکمل اغلب روزانه تجویز شد، اما گاهی کمتر، از جمله بهصورت دوزهای بالا و تکی. مطالعات در بسیاری از کشورها انجام شدند. برای هر شرکتکننده، مدت مطالعه از یک روز تا 18 ماه متغیر بود. مطالعات در بیمارستانها، مراکز مراقبت روزانه، جامعه یا منازل انجام شدند.
هنگامی که ویتامین D با دارونما مقایسه میشود، مصرف مکملها ممکن است تعداد کودکانی را که بهدلیل ARI نیاز به مراجعه به پزشک یا بیمارستان دارند، اندکی کاهش دهند. بااینحال، ویتامین D تعداد دفعات مراجعه هر کودک را به پزشک یا بیمارستان بهدلیل ARI کاهش نمیدهد.
وقتی دوزهای بالاتر ویتامین D با دوزهای پائینتر مقایسه میشوند، دوزهای بالاتر احتمالا تعداد کودکانی را که بهدلیل ARI به پزشک یا ویزیت بیمارستان نیاز دارند، کاهش نمیدهند و تعداد دفعات مراجعه هر کودک را نیز کم نمیکنند.
به نظر میرسد مصرف مکمل ویتامین D بیخطر باشد. سطح بالای کلسیم خون نادر بود، و مکملهای ویتامین D ممکن است تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر خطر ابتلا به سطح بالای کلسیم خون در زنان باردار و کودکان خردسال داشته باشند.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما به شواهد مربوط به اینکه مصرف ویتامین D باعث کاهش مراجعه به پزشک یا بیمارستان بهدلیل ARIها میشود یا خیر، اطمینان کمی داریم. نتایج میان مطالعات متفاوت بودند، برخی از آنها مزیت کمی را نشان دادند و برخی دیگر هیچ تاثیر واضحی را نشان ندادند.
بسیاری از مطالعات کوچک بودند، که این موضوع میزان قابل اعتماد بودن آنها را محدود میکند. علاوهبر این، تفاوت در دوزبندی ویتامین D و نحوه اندازهگیری ARIها، ترکیب و تفسیر نتایج مطالعات را دشوار ساخت.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا 18 مارچ 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
تعیین فواید و مضرات مصرف مکمل ویتامین D برای پیشگیری از بروز ARIها در کودکان تا پنج سال سن.
روشهای جستوجو
ما در 18 مارچ 2025، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL)، MEDLINE؛ Embase؛ CINAHL؛ Web of Science؛ WHO Global Index Medicus و چهار پایگاه ثبت کارآزمایی بالینی را جستوجو کردیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
ما شواهدی را با قطعیت پائین یافتیم که مصرف مکمل ویتامین D در دوران بارداری یا اوایل کودکی ممکن است منجر به کاهش اندکی در نسبتی از کودکان زیر پنج سال شود که بهدلیل ابتلا به ARI به مراکز درمانی مراجعه میکنند، اما احتمالا میانگین تعداد مراجعه به مراکز درمانی را برای ARIها بهازای هر کودک کاهش نمیدهد. این یافته، نیاز به انجام کارآزماییهای بزرگ، با طراحی خوب و کنترلشده با دارونما را برای تائید فواید بالقوه مداخله برجسته میکند.
ما شواهدی را با قطعیت متوسط یافتیم که مصرف مکمل ویتامین D با دوز بالاتر در مقایسه با دوزهای پائینتر، احتمالا نسبتی از کودکان را که بهدلیل ابتلا به ARI به مراکز درمانی مراجعه میکنند، کاهش نداده و میانگین تعداد مراجعات مرتبط با ARI را به مراکز درمانی بهازای هر کودک نیز کم نمیکند.
هیپرکلسمی به ندرت در زنان باردار و کودکانی که مکمل ویتامین D دریافت میکنند، رخ میدهد. در مواردی که هیپرکلسمی قابل اندازهگیری بود، بهویژه در کودکانی که ویتامین D را در مقایسه با دارونما دریافت کردند، مکمل ویتامین D ممکن است تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر خطر هیپرکلسمی داشته باشد (شواهد با قطعیت بسیار پائین). در کودکان و زنان باردار، دوز بالاتر ویتامین D در مقایسه با دوز پائینتر ممکن است منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در خطر هیپرکلسمی شود (شواهد با قطعیت پائین).
حمایت مالی
این مرور کاکرین، منبع حمایت مالی اختصاصی نداشت.
ثبت
پروتکل (2022) DOI: 10.1002/14651858.CD015111
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
