Czy przyjmowanie suplementów wapnia w okresie ciąży jest skutecznym sposobem zapobiegania zaburzeniom ciśnienia krwi i związanym z nimi problemom?

Najważniejsze informacje

• Nie stwierdziliśmy różnicy lub była ona niewielka jeśli chodzi o liczbę kobiet, u których wystąpił stan przedrzucawkowy, gdy podczas ciąży podawano im wapń, i nie mamy pewności co do wystąpienia niekorzystnych wyników u matek i niemowląt.

• Większość uczestniczek rozpoczęła przyjmowanie preparatów wapnia w środkowych trzech miesiącach ciąży (w drugim trymestrze), dlatego w niniejszym przeglądzie nie dysponujemy informacjami na temat skuteczności suplementacji wapnia na wczesnym etapie ciąży. Nie mamy informacji na temat kobiet, które miały odpowiednią ilość wapnia w diecie w porównaniu z tymi, które nie dostarczały go w wystarczającej ilości, ani informacji na temat kobiet z grupy wysokiego ryzyka w porównaniu z kobietami z grupy niskiego ryzyka wystąpienia stanu przedrzucawkowego.

• Po przeanalizowaniu wyłącznie dużych badań obejmujących ponad 500 kobiet znaleźliśmy dobrej jakości dane naukowe. Jest mało prawdopodobne, aby dalsze badania zmieniły obecne dane. W związku z tym w przyszłości badania mogłyby skupić się na innych sposobach zapobiegania zaburzeniom ciśnienia krwi w czasie ciąży.

Dlaczego wysokie ciśnienie krwi stanowi problem w czasie ciąży?

Nadciśnienie tętnicze w ciąży to główna przyczyna zgonu oraz ciężkich chorób u matek i niemowląt. Najcięższym powikłaniem jest stan przedrzucawkowy. Wpływa na łożysko i może wpływać na inne narządy, takie jak nerki, wątroba i mózg. Obecnie jedyną metodą leczenia stanu przedrzucawkowego jest poród.

W jaki sposób wapń może pomóc?

Niektóre dane naukowe wskazują, że wapń może obniżać ciśnienie krwi u osób z prawidłowym ciśnieniem oraz u kobiet, które wcześniej doświadczyły stanu przedrzucawkowego, jednak inne dane naukowe nie potwierdzają tego. Jednak wapń jest łatwo dostępny, niedrogi i prawdopodobnie bezpieczny zarówno dla matek, jak i niemowląt. Tabletki wapnia przyjmuje się doustnie (połyka się je). Jeśli wapń może zapobiegać stanom przedrzucawkowym, może tym samym zmniejszyć liczbę zgonów i ciężkich zachorowań wśród matek i niemowląt.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy wapń przyjmowany w czasie ciąży, skutecznie zapobiega stanom przedrzucawkowym i innym zaburzeniom związanym z nadciśnieniem tętniczym oraz czy powoduje działania niepożądane. Interesowało nas również, czy wapń zmniejsza liczbę niemowląt umierających podczas porodu lub niedługo po nim, liczbę matek i niemowląt, które zmarły lub zachorowały, a także liczbę niemowląt urodzonych przedwcześnie.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań dotyczących suplementacji wapnia w czasie ciąży. Korzystaliśmy z listy kontrolnej, aby upewnić się, że uwzględniliśmy wyłącznie badania, którym mogliśmy zaufać. Przed porównaniem i podsumowaniem wyników badań dokonaliśmy oceny ich jakości. Na koniec oceniliśmy nasz poziom zaufania do wyników.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 10 badań obejmujących 37 504 kobiety, w których analizowano wpływ suplementacji wapnia w połączeniu ze standardową opieką. W ośmiu badaniach porównano suplementację wapnia z placebo (leczeniem pozorowanym), a w dwóch badaniach porównano suplementację wapnia w małej dawce (500 mg dziennie) z suplementacją w dużej dawce (1500 mg dziennie). Badania przeprowadzono na całym świecie, zarówno w krajach o wysokim, jak i niskim poziomie dochodów. W badaniach niektóre kobiety miały w swojej diecie wystarczającą ilość wapnia, a inne nie. Niektóre kobiety były narażone na wysokie ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego, a inne nie.

Wapń w porównaniu z placebo (8 badań, 15 504 kobiety)
Dane naukowe z 6 badań (15 364 kobiety) wykazały, że wapń w porównaniu z placebo może nie mieć żadnego lub mieć niewielki wpływ na stan przedrzucawkowy. Jednak po przeanalizowaniu wyłącznie dużych badań obejmujących ponad 500 kobiet (4 badania, 14 730 kobiet) znaleźliśmy silne dane potwierdzające, że w porównaniu z placebo wapń nie ma żadnego lub ma niewielki wpływ na stan przedrzucawkowy.

Wydaje się, że suplementacja wapniem nie wpływa znacząco na ogólne ryzyko zgonu matki lub wystąpienia ciężkich powikłań związanych ze stanem przedrzucawkowym. Może to oznaczać niewielką różnicę lub jej całkowity brak pod względem liczby zgonów dzieci w okresie ciąży i wczesnego dzieciństwa.

Nie mamy pewności co do wpływu wapnia na ryzyko zgonu matek, porodu przed 37. tygodniem ciąży, a także na działania niepożądane.

Niska dawka wapnia w porównaniu z wysoką dawką (2 badania, 22 000 kobiet)
Niższa dawka wapnia może mieć niewielki wpływ na stan przedrzucawkowy lub nie mieć go wcale w porównaniu z wyższą dawką. Jesteśmy bardzo niepewni wpływu niskich dawek wapnia na zgony matek w porównaniu z wyższymi dawkami. Przyjmowanie mniejszej dawki nie ma wpływu na ryzyko utraty dziecka w trakcie ciąży i we wczesnym okresie życia, a prawdopodobnie ma niewielki wpływ lub nie ma go wcale na poród przed 37. tygodniem ciąży.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Ponieważ większość uczestniczek rozpoczęła przyjmowanie preparatów wapnia w środkowych trzech miesiącach ciąży (w drugim trymestrze), w niniejszym przeglądzie nie dysponujemy danymi dotyczącymi skuteczności suplementacji wapnia we wczesnej fazie ciąży. To samo dotyczy kobiet mieszkających na obszarach, gdzie dieta jest wystarczająco bogata w wapń, w porównaniu z kobietami, u których tak nie jest, a także kobiet z grupy wysokiego ryzyka w porównaniu z kobietami z grupy niskiego ryzyka wystąpienia stanu przedrzucawkowego.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do stycznia 2025 roku.