پیام‌های کلیدی

• کارآزمایی‌های بالینی بسیار کمی مزایا و خطرات مصرف مکمل‌های اسید چرب امگا-3 را برای درمان آسیب اعصاب محیطی (آسیب به اعصاب خارج از مغز و نخاع) مرتبط با دیابت ارزیابی کرده‌اند.

• هم‌چنان انجام مطالعات بزرگتر و با طراحی خوب برای درک اینکه مصرف مکمل‌های اسید چرب امگا-3 می‌توانند خطر ابتلا به اختلالاتی را مانند از دست دادن عملکرد یا توانایی طبیعی، و نشانه‌های مرتبط با آسیب عصبی را در افراد مبتلا به دیابت کاهش دهند یا خیر، مورد نیاز است.

• ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت میان مکمل‌های اسید چرب امگا-3 و دارونما (placebo) (درمان «ساختگی») در بروز عوارض جانبی ناخواسته در افراد مبتلا به دیابت، زمانی‌که درمان در طول شش ماه انجام شود، وجود داشته باشد، اما ما در مورد نتایج بسیار نامطمئن هستیم.

پلی‌نوروپاتی منتشر متقارن دیستال چیست؟

پلی‌نوروپاتی منتشر متقارن دیستال (diffuse distal symmetrical polyneuropathy) یک اختلال عصبی است که می‌تواند در افراد مبتلا به دیابت رخ دهد. این وضعیت بر اعصابی که حس را منتقل می‌کنند و اعصابی که حرکات عضلات را کنترل می‌کنند، تاثیر می‌گذارد. نشانه‌های رایج شامل سوزن‌سوزن شدن، سوزش، بی‌حسی و درد در دست‌ها و پاها هستند. افراد مبتلا به این وضعیت هم‌چنین ممکن است دچار ضعف عضلانی، از دست دادن رفلکس‌ها، زخم یا جراحت روی پاها که به‌خوبی بهبود نمی‌یابند، یا از دست دادن حس در دست‌ها و پاها شوند، که می‌توانند بر هماهنگی و راه رفتن تاثیر بگذارند.

پلی‌نوروپاتی منتشر متقارن دیستال چگونه درمان می‌شود؟

پلی‌نوروپاتی منتشر متقارن دیستال در حال حاضر با مدیریت نشانه‌هایی مانند درد و پیشگیری از آسیب بیشتر عصب، با کنترل سطح قند خون از طریق رژیم غذایی، ورزش و داروهای دیابت درمان می‌شود. در حال حاضر هیچ درمانی وجود ندارد که بتواند به‌طور موثری از آسیب عصبی پیشگیری، آن را معکوس یا درمان کند.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که بدانیم مصرف مکمل‌های خوراکی امگا-3 در بهبود اختلال و علائم مرتبط با آسیب عصبی در دیابت، بهتر از درمان دارونما یا عدم درمان هستند یا خیر.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال کارآزمایی‌های بالینی بودیم که مکمل‌های امگا-3 را در مقایسه با دارونما یا عدم درمان، در بزرگسالان مبتلا به دیابت با پلی‌نوروپاتی منتشر متقارن دیستال بررسی کردند. نتایج مطالعات را مقایسه و خلاصه کرده و اعتماد خود را به شواهد، بر اساس عواملی مانند روش‌های انجام و حجم‌نمونه مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما دو مطالعه را یافتیم، که در مجموع شامل ۸۷ فرد مبتلا به دیابت نوع 1 و نوع 2 بودند، و به مدت شش ماه مکمل امگا-3 یا درمان دارونما را دریافت کردند.

مکمل‌های اسید چرب امگا-3 که به مدت شش ماه مصرف شدند، در مقایسه با درمان دارونما، ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در اختلال نوروپاتی محیطی، نشانه‌های نوروپاتی محیطی یا به‌زیستی (well-being) بیمار ایجاد کنند. اگرچه این پیامد اصلی این مرور نیست، ممکن است مکمل‌های امگا-3 در مقایسه با مکمل‌های دارونما، سلامت عصب در قرنیه (قسمت شفاف جلوی چشم) را بهبود بخشند. بااین‌حال، این یافته‌ها بر اساس نتایج یک کارآزمایی بالینی واحد است، زیرا کارآزمایی دوم این پیامد را بررسی نکرد. در نتیجه، ما در مورد اینکه این یافته‌ها قابل تعمیم به همه افراد مبتلا به دیابت هستند یا خیر، یا اینکه هرگونه فایده‌ای از نظر بالینی چقدر می‌تواند معنادار باشد، مطمئن نیستیم.

مکمل‌های اسید چرب امگا-3 در مقایسه با درمان دارونما، ممکن است عوارض جانبی ناخواسته بیشتری را ایجاد نکنند، اما ما در مورد نتایج بسیار نامطمئن هستیم.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

ما به شواهد اطمینان کمی داریم، زیرا فقط دو کارآزمایی بالینی مزایا و خطرات مصرف مکمل امگا-3 را برای درمان آسیب عصبی در بزرگسالان مبتلا به دیابت ارزیابی کردند و هر دو مطالعه فقط تعداد کمی از افراد را وارد کردند. فقط یکی از دو مطالعه به‌عنوان یک مقاله علمی در دسترس بود، و تنها مطالعه‌ای بود که داده‌هایی را در مورد معیارهای اثربخشی مورد نظر ما ارائه ‌داد. شواهد بیشتر ممکن است این نتایج را تغییر دهد.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا جون 2024 ‌به‌روز است.