ใจความสำคัญ
-
การผ่าตัดมดลูกแบบ simple อาจส่งผลให้เกิดความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือแทบไม่มีความแตกต่างเลยในด้านจำนวนผู้เสียชีวิตจากสาเหตุใดๆหลังการรักษา การเสียชีวิตจากมะเร็ง ระยะเวลาที่ปราศจากมะเร็งหลังการรักษา หรืออัตราการกลับมาเป็นมะเร็งอีกครั้งเมื่อเทียบกับการผ่าตัดมดลูกแบบ radical
-
การผ่าตัดมดลูกแบบ simple อาจช่วยลดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์จากการผ่าตัดได้
-
ผู้หญิงที่เข้ารับการผ่าตัดมดลูกแบบ simple อาจมีสุขภาพทางเพศและความเป็นอยู่โดยรวมที่ดีกว่าเมื่อเทียบกับผู้หญิงที่เข้ารับการผ่าตัดมดลูกแบบ radical
การรักษาด้วยการผ่าตัดสำหรับมะเร็งปากมดลูกระยะแรกคืออะไร
การผ่าตัดมดลูกแบบ radical มักถือเป็นการรักษาทางศัลยกรรมมาตรฐานสำหรับผู้หญิงที่เป็นมะเร็งปากมดลูกระยะเริ่มต้น การผ่าตัดมดลูกแบบ radical เกี่ยวข้องกับการเอาส่วนมดลูก ปากมดลูก เนื้อเยื่อโดยรอบ (เนื้อเยื่อ parametrium) และส่วนหนึ่งของช่องคลอดออก ผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์จากการผ่าตัด ได้แก่ การบาดเจ็บของลำไส้ กระเพาะปัสสาวะ หลอดเลือด ท่อไต (ท่อที่ลำเลียงปัสสาวะจากไตไปยังกระเพาะปัสสาวะ) และเส้นประสาท ส่งผลให้การระบายปัสสาวะลำบากและมีรอยรั่ว (ฟิสทูล่า)
เราต้องการทราบอะไร
เนื่องจากมะเร็งปากมดลูกขนาดเล็กไม่น่าจะแพร่กระจายไปยังเนื้อเยื่อบริเวณใกล้เคียง การผ่าตัดมดลูกแบบ simple ซึ่งเอาเฉพาะมดลูกและปากมดลูกออกอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมแทนการผ่าตัดมดลูกแบบ radical เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดแบบ radical การผ่าตัดมดลูกแบบ simple จะหลีกเลี่ยงการเอาเนื้อเยื่อโดยรอบออกโดยไม่จำเป็น ซึ่งอาจหลีกเลี่ยงความเสี่ยงต่อความเสียหายของเส้นประสาทและท่อไตได้ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการผ่าตัดมดลูกแบบ simple จะตัดเนื้อเยื่อปกติรอบปากมดลูกออกไปเพียงเล็กน้อย จึงอาจมีความเสี่ยงสูงกว่าที่มะเร็งจะไม่ถูกกำจัดออกจนหมด ดังนั้น เราจึงอยากทราบว่าการผ่าตัดมดลูกแบบ simple เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและมีประสิทธิผลเมื่อเทียบกับการผ่าตัดมดลูกแบบ radical สำหรับผู้หญิงที่เป็นมะเร็งปากมดลูกขนาดเล็กหรือไม่
เราทำอะไรบ้าง
เราค้นหาการศึกษาที่เปรียบเทียบผลลัพธ์ด้านสุขภาพของผู้หญิงที่ได้รับการสุ่มให้เข้ารับการผ่าตัดมดลูกแบบ simple หรือการผ่าตัดมดลูกแบบ radical โดยทั้งสองวิธีมีการตัดต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกรานออกด้วย เราเน้นไปที่ผู้หญิงที่มีมะเร็งปากมดลูกในระยะ IA2 ถึง IB1 ระยะ IA2 หมายถึง มะเร็งได้เติบโตเข้าไปภายในปากมดลูกตั้งแต่ 3 ถึง 5 มิลลิเมตร และระยะ IB1 หมายถึง มะเร็งได้เติบโตเข้าไปภายในปากมดลูกมากกว่า 5 มิลลิเมตร แต่มีขนาดไม่เกิน 2 เซนติเมตร และยังไม่แพร่กระจายเกินกว่านั้น
เราพบอะไร
เราพบ 2 การศึกษาที่มีผู้หญิงเข้าร่วม 740 คน 1 การศึกษาขนาดเล็ก (ผู้หญิง 40 คน) ดำเนินการในประเทศบราซิล การศึกษาที่ใหญ่กว่า เกี่ยวข้องกับผู้หญิง 700 คน ครอบคลุมศูนย์ต่างๆ ในยุโรปตะวันตก เกาหลีใต้ และแคนาดา ในการทดลองที่ใหญ่กว่านี้ ผู้หญิงสามในสี่คนที่เข้าร่วมเป็นคนผิวขาว
ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าการผ่าตัดมดลูกแบบ simple อาจไม่เปลี่ยนแปลงจำนวนผู้เสียชีวิตจากสาเหตุใดๆ อายุขัยหลังการรักษา ระยะเวลาที่ปราศจากมะเร็งหลังการรักษา หรืออัตราการกลับมาเป็นมะเร็งอีกครั้งเมื่อเทียบกับการผ่าตัดมดลูกแบบ radical นอกจากนี้ การผ่าตัดมดลูกแบบ simple อาจไม่ได้ทำให้อัตราการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งเพิ่มขึ้น เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดมดลูกแบบ radical แต่หลักฐานในประเด็นดังกล่าวยังมีความไม่แน่นอนอย่างมาก การผ่าตัดมดลูกแบบ simple ส่งผลให้มีผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์จากการผ่าตัดน้อยลง
ผู้หญิงที่เข้ารับการผ่าตัดมดลูกแบบ simple ดูเหมือนว่าจะมีสุขภาพทางเพศที่ดีขึ้นและความเป็นอยู่โดยรวมดีขึ้น นอกจากนี้ การผ่าตัดมดลูกแบบ simple จะมีราคาถูกกว่าการผ่าตัดมดลูกแบบ radical
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
เรามีความมั่นใจต่อหลักฐานดังกล่าวในระดับที่ไม่สูงนัก 2 การศึกษา ที่รวบรวมมานั้น มีการติดตามเก็บข้อมูลเพียงในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ เท่านั้น เกี่ยวกับระยะเวลาการรอดชีวิตและระยะเวลาที่มะเร็งจะกลับมาเป็นซ้ำ นอกจากนี้ ยังมีการรวมกลุ่มผู้หญิงที่ไม่ใช่ชาวผิวขาว หรือผู้หญิงจากพื้นที่ที่มีทรัพยากรจำกัดเข้าร่วมอยู่ในการศึกษาค่อนข้างน้อย การศึกษาไม่ได้ควบคุมความแตกต่างในวิธีการผ่าตัด (การผ่าตัดแบบเปิดและการผ่าตัดผ่านรูเล็กๆ) ซึ่งอาจส่งผลต่ออัตราการกลับมาเป็นซ้ำของมะเร็งและผลข้างเคียงของการผ่าตัด ในปัจจุบัน เราไม่ทราบประเภทและวิธีการผ่าตัดที่ดีที่สุดสำหรับผู้หญิงที่เป็นมะเร็งปากมดลูกที่มีเนื้องอกขนาดเล็กและการลุกลามที่จำกัด (แพร่กระจายตื้นๆ เข้าไปในชั้นที่ลึกกว่าของปากมดลูก) และจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อค้นหาคำตอบ
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
หลักฐานมีอยู่จนถึงเดือนมีนาคม 2025
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
วัตถุประสงค์
เพื่อพิจารณาประโยชน์และอันตรายของการผ่าตัดมดลูกแบบ simple ร่วมกับการผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองบริเวณอุ้งเชิงกรานเทียบกับการผ่าตัดมดลูกแบบ radical ร่วมกับการผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองบริเวณอุ้งเชิงกรานสำหรับผู้หญิงที่เป็นมะเร็งปากมดลูกระยะ IA2-IB1
วิธีการสืบค้น
เราได้ทำการสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL), MEDLINE (Ovid), Embase (Ovid), Web of Science Core Collection, PubMed และฐานข้อมูลทะเบียนการทดลองอีก 2 แห่ง ร่วมกับการตรวจสอบรายการเอกสารอ้างอิงและการสืบค้นจากการอ้างถึง วันที่ค้นหาครั้งสุดท้ายคือวันที่ 19 มีนาคม 2025
ข้อสรุปของผู้วิจัย
การผ่าตัดมดลูกแบบ simple อาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับผู้หญิงที่มีมะเร็งปากมดลูกระยะเริ่มต้นที่ได้รับการคัดเลือกมาอย่างดี เนื่องจากอาจทำให้อัตราการรอดชีวิตและอัตราการกลับเป็นซ้ำของมะเร็งแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยเมื่อเทียบกับการผ่าตัดมดลูกแบบ radical นอกจากนี้ ยังมีเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ในช่วงระหว่างและหลังผ่าตัดน้อยลง และอาจมีคุณภาพชีวิตในระยะสั้นและสมรรถภาพทางเพศที่ดีขึ้นในสตรีที่เข้ารับการผ่าตัดมดลูกแบบ simple การศึกษาที่นำมารวบรวมไว้ ไม่ได้ทำการเปรียบเทียบผลลัพธ์ของช่องทางการผ่าตัดโดยตรง (ระหว่างการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้อง เปรียบเทียบกับการผ่าตัดด้วยวิธีแผลเล็ก) นอกจากนี้ การทบทวนวรรณกรรมนี้ยังมีข้อจำกัดของกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งมีสัดส่วนความเป็นตัวแทนของผู้หญิงที่ไม่ใช่คนผิวขาว และผู้หญิงจากพื้นที่ที่มีทรัพยากรจำกัดอยู่น้อย
แหล่งทุน
ไม่ได้รับเงินทุนเฉพาะเจาะจงสำหรับการทบทวนวรรณกรรมนี้
การลงทะเบียน
Cochrane protocol (2016) DOI: 10.1002/14651858.CD012335.
PROSPERO 2016 CRD42016047631. เข้าถึงได้ที่: crd.york.ac.uk/PROSPERO/view/CRD42016047631
แปลโดย ศาสตราจารย์ ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 20 พฤศจิกายน 2025 Edit โดย ศ.พญ.ผกากรอง ลุมพิกานนท์ 9 มกราคม 2026