ใจความสำคัญ
• มีหลักฐานเพียงเล็กน้อยเกี่ยวกับผลของวิธีการต่างๆ ในการป้องกันการระคายเคืองผิวหนังที่เกิดจากการสัมผัสปัสสาวะหรืออุจจาระเป็นเวลานานในผู้ใหญ่ ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวบางชนิดอาจดีกว่าสบู่และน้ำ และการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวร่วมกับผลิตภัณฑ์แบบไม่ต้องล้างออก (มอยส์เจอร์ไรเซอร์ ผลิตภัณฑ์ปกป้องผิว) อาจดีกว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวเพียงอย่างเดียว แต่เราไม่เชื่อมั่นมากเกี่ยวกับผลลัพธ์
• เพื่อค้นหาวิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันการระคายเคืองผิวหนังนี้ เราจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีมาตรฐานที่ทดสอบในสถานดูแลที่แตกต่างกัน
โรคผิวหนังอักเสบจากภาวะกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่คืออะไร
โรคผิวหนังอักเสบที่เกี่ยวข้องกับการกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่เป็นปัญหาผิวหนังที่พบบ่อยที่สุดในผู้ใหญ่ที่มักมีปัสสาวะ อุจจาระหรือทั้งสองอย่างเล็ด ผิวหนังจะแดงและมักมีอาการเจ็บหรือคัน จนบางครั้งอาจเกิดแผลเปิดได้ แนวทางหลักในการป้องกันปัญหานี้ ได้แก่ การทำความสะอาดผิวและใช้ผลิตภัณฑ์เพื่อปกป้องผิว เช่น มอยส์เจอร์ไรเซอร์ ผลิตภัณฑ์ปกป้องผิว หรือผลิตภัณฑ์ป้องกัน (ผลิตภัณฑ์ทาทิ้งไว้บนผิว)
สิ่งที่เราต้องการทราบคืออะไร
เราต้องการทราบว่าผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวและผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้ชนิดใดที่ได้ผลดีที่สุดในการป้องกันโรคผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับภาวะกลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่อยู่ในผู้ใหญ่ นอกจากนี้ เรายังอยากทราบว่าผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวและผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิวมีผลข้างเคียงใดๆ เช่น เจ็บปวด ผื่น หรืออาการคันหรือไม่
เราได้ทำอะไรไปบ้าง
เราค้นหาการศึกษาที่เปรียบเทียบวิธีการต่างๆ ในการป้องกันโรคผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับภาวะกลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่อยู่ (การทำความสะอาดผิว ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้ หรือทั้งสองอย่าง) ในสถานพยาบาลอย่างเป็นระบบ ผู้เข้าร่วมการศึกษาจะต้องมีอายุ 18 ปีขึ้นไป และจะต้องไม่มีโรคผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับภาวะกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่ในช่วงเริ่มต้นการศึกษา เราได้นำเสนอผลลัพธ์และให้คะแนนความเชื่อมั่นของเราต่อหลักฐานโดยพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ เช่น วิธีการศึกษาและขนาด
เราพบอะไร
เราพบ 15 การศึกษาที่เกี่ยวข้องกับผู้ใหญ่ 1,020 รายที่มีอาการกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่ (มีปัสสาวะ อุจจาระ หรือทั้งสองอย่างรั่วไหล) และอาศัยอยู่ในบ้านพักคนชราหรืออยู่ในโรงพยาบาล 13 การศึกษามีขนาดตัวอย่างเล็ก ในขณะที่ 2 การทดลองมีผู้ใหญ่เข้าร่วมมากกว่า 170 ราย 6 การศึกษาพิจารณาผลลัพธ์ในระยะสั้น (ไม่เกิน 7 วัน) 4การศึกษาในระยะกลาง (8 วันถึง 1 เดือน) และ 1 การศึกษาในระยะยาว (1 เดือนถึง 3 เดือน) ไม่มีการศึกษาวิจัยอื่นใดที่อธิบายว่ามีการวัดผลลัพธ์เมื่อใด
การรวมและเปรียบเทียบผลลัพธ์เป็นเรื่องยาก เนื่องจากการศึกษาครอบคลุมผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันจำนวนมากและวัดผลลัพธ์ด้วยวิธีที่แตกต่างกัน
3 การศึกษา เปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวที่แตกต่างกัน 5 การศึกษาเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิวที่แตกต่างกัน และ 7 การศึกษา ประเมินการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวและผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิวร่วมกัน
ผลลัพธ์หลัก
1 การศึกษาแนะนำว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดอาจมีประสิทธิผลมากกว่าในการป้องกันโรคผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับภาวะกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่เมื่อเปรียบเทียบกับสบู่และน้ำ แต่อีก 1 การศึกษาพบว่าแทบไม่มีความแตกต่างระหว่างการรักษาสองประเภทนี้เลย ในทำนองเดียวกัน 1 การศึกษาแสดงให้เห็นว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวร่วมกับผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้อาจมีประสิทธิภาพมากกว่าการทำความสะอาดเพียงอย่างเดียว ในขณะที่อีก 1 การศึกษาชี้ให้เห็นว่าแทบไม่มีความแตกต่างในประสิทธิผลระหว่างสองแนวทางนี้เลย เราไม่เชื่อมั่นมากเกี่ยวกับผลลัพธ์ของการเปรียบเทียบทั้งหมด ดังนั้นเราจึงไม่แน่ใจว่าการรักษาใดจะได้ผลดีกว่าการรักษาอื่นในการป้องกันโรคผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับภาวะกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่หรือไม่
อาจมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในจำนวนคนที่ประสบปัญหาความเจ็บปวดจากการรักษาในคนที่รักษาด้วยการทำความสะอาดผิวร่วมกับผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิว เทียนกับคนที่รักษาด้วยการทำความสะอาดเพียงอย่างเดียว ในทำนองเดียวกัน อาจมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในจำนวนคนที่ประสบกับความเจ็บปวดที่เกี่ยวข้องกับการรักษาระหว่างผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยการทำความสะอาดผิวแบบไม่ต้องล้างออกและครีมบำรุงผิวเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยสบู่และน้ำตามด้วยโลชั่น
การใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวร่วมกับผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้อาจทำให้เกิดอาการคันได้น้อยกว่าเมื่อเทียบกับการดูแลผิวโดยไม่ใช้ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
เราไม่เชื่อมั่นในหลักฐานเนื่องจากการศึกษาส่วนใหญ่มีผู้เข้าร่วมเพียงไม่กี่คนและไม่ได้รายงานผลอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้ยังมีความแตกต่างกันมากในผลิตภัณฑ์และขั้นตอนที่ใช้
การทบทวนวรรณกรรมนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
หลักฐานมีอยู่ในปัจจุบันถึงวันที่ 29 เมษายน 2024
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
โรคผิวหนังอักเสบที่เกี่ยวข้องกับการกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่อยู่ (IAD) เป็นปัญหาผิวหนังที่พบบ่อยในผู้ใหญ่ที่มีภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ กลั้นอุจจาระไม่อยู่ หรือทั้งสองอย่าง การป้องกันเกี่ยวข้องกับการดูแลผิวหนัง เช่น การทำความสะอาดผิวและการใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกัน/ป้องกันผิว (ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้โดยไม่ต้องล้างออก)
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินผลของผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิว ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิว และขั้นตอนในการป้องกันโรคผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับภาวะกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่ในผู้ใหญ่
วิธีการสืบค้น
เมื่อวันที่ 29 เมษายน 2024 เราได้ค้นหาใน Cochrane Incontinence Specialised Register ซึ่งรวมถึงการค้นหา CENTRAL, MEDLINE, MEDLINE In-Process, MEDLINE Epub Ahead of Print, ClinicalTrials.gov และ WHO ICTRP และค้นหาวารสารและ รายงานการประชุมทางวิชาการ ด้วยตนเอง เราค้นหารายการอ้างอิงของการศึกษาที่รวมอยู่เพื่อค้นหาการศึกษาเพิ่มเติม
เกณฑ์การคัดเลือก
เราเลือกการทดลองแบบสุ่มที่มีการควบคุม (RCT) และการทดลองกึ่ง RCT ที่ดำเนินการในสถานพยาบาลใดๆ และมีผู้เข้าร่วมที่มีอายุมากกว่า 18 ปีที่ไม่มี IAD ในช่วงเริ่มต้น เราได้รวมการทดลองที่เปรียบเทียบประสิทธิผลของการทำความสะอาดผิวและผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิวหนังหรือการผสมผสานระหว่างการทำความสะอาดผิว/ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้ประพันธ์การทบทวนวรรณกรรมสามคนคัดกรองชื่อเรื่อง บทคัดย่อ และบทความฉบับเต็มอย่างอิสระ ผู้ประพันธ์การทบทวนวรรณกรรมสี่คน คัดลอกข้อมูลและประเมินความเสี่ยงของการมีอคติอย่างเป็นอิสระจากกัน ข้อมูลจากการศึกษาที่ไม่ได้ตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษได้รับการแปลและดึงข้อมูลโดยอาสาสมัครจาก Cochrane Engage และเครือข่ายผู้ประพันธ์การทบทวนวรรณกรรม ผลลัพธ์หลัก ได้แก่ จำนวนผู้เข้าร่วมที่มี IAD และผลข้างเคียงที่เกี่ยวข้องกับวิธีการ (อาการปวด ผื่นผิวหนัง อาการคัน และผลข้างเคียงร้ายแรงอื่นๆ) ผลลัพธ์รอง ได้แก่ จำนวนผู้เข้าร่วมที่พึงพอใจกับผลิตภัณฑ์หรือขั้นตอนการดูแลผิว การปฏิบัติตามโปรโตคอลตลอดการดำเนินการ และคุณภาพชีวิต (เฉพาะภาวะหรือทั่วไป) เราใช้ GRADE เพื่อประเมินความเชื่อมั่นของหลักฐาน
ผลการวิจัย
เราได้รวม 15 การทดลองโดยมีผู้เข้าร่วม 1,020 รายในการสังเคราะห์เชิงคุณภาพ (ผู้เข้าร่วม 41 รายจากบ้านพักคนชรา 65 รายจากทั้งบ้านพักคนชราและโรงพยาบาล และ 914 รายจากโรงพยาบาล) ผู้เข้าร่วมมีอาการกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ กลั้นอุจจาระไม่อยู่ หรือทั้งสองอย่าง 13 การทดลองมีขนาดตัวอย่างเล็ก และ 2 การทดลอง มีผู้เข้าร่วม 180 และ 174 คน 6 การทดลองประเมินผลลัพธ์ในระยะสั้น (≤ 7 วัน) 4 การทดลองในระยะกลาง (8 วันถึง 1 เดือน) และ 1 การทดลองในระยะยาว (> 1 เดือนถึง 3 เดือน) ในการศึกษาที่เหลือ การกำหนดเวลาการประเมินยังไม่ชัดเจน ความเสี่ยงของการมีอคติ ในการศึกษาที่รวมอยู่นั้นสูง ความแตกต่างอย่างมาก (ในประชากรที่ศึกษา ผลิตภัณฑ์ดูแลผิว ขั้นตอนการดูแลผิว ผลลัพธ์ และเครื่องมือวัด) ทำให้ไม่สามารถทำ meta-analysis ได้
3 การทดลองเปรียบเทียบการทำความสะอาดผิว และ 5 การทดลองเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้หรือผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้หลายอย่างรวมกัน 7 การทดลองเปรียบเทียบการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวและผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิวร่วมกัน
จำนวนผู้เข้าร่วมที่มีโรคผิวหนังอักเสบจากภาวะกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่อยู่
3 การทดลองเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวกับสบู่และน้ำ 1 การทดลองให้หลักฐานว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดแบบโฟมอาจมีประสิทธิผลมากกว่าสบู่และน้ำในการป้องกัน IAD (RR 0.35, 95% CI 0.14 ถึง 0.85; ผู้เข้าร่วม 65 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) ในขณะที่อีก 1 การทดลองพบว่ามีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในประสิทธิผลระหว่างผ้าเช็ดแบบใช้แล้วทิ้งที่มี 3% dimethicone กับสบู่และน้ำ (RR 0.14, 95% CI 0.01 ถึง 2.28; ผู้เข้าร่วม 12 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) การทดลองที่ 3 รายงานคะแนนรอยแดงที่ลดลงเมื่อใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวแบบไม่ต้องล้างออกเมื่อเปรียบเทียบกับสบู่และน้ำ แต่เราไม่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลเหล่านี้ได้
ในการทดลองที่ประเมินการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวและผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้โดยไม่ต้องล้างออกเปรียบเทียบกับการทำความสะอาดผิวเพียงอย่างเดียว 1 การทดลองพบว่าการรักษาร่วมกันอาจมีประสิทธิผลมากกว่าในการป้องกัน IAD (RR 0.03, 95% CI 0.00 ถึง 0.53; ผู้เข้าร่วม 180 ราย; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) ในขณะที่อีก 1 การทดลองแสดงให้เห็นความแตกต่างระหว่างวิธีการเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลย (RR 0.71, 95% CI 0.14 ถึง 3.68; ผู้เข้าร่วม 31 ราย; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) 2 การศึกษาแสดงให้เห็นความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยระหว่างการใช้ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้บนผิวร่วมกันเทียบกับผลิตภัณฑ์ชนิดเดียว (RR 0.85, 95% CI 0.36 ถึง 2.02; ผู้เข้าร่วม 74 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) (RR 0.25, 95% CI 0.03 ถึง 1.86; ผู้เข้าร่วม 20 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก)
โดยทั่วไป เราไม่สามารถสรุปผลที่มีความหมายเกี่ยวกับประสิทธิผลของวิธีการที่ได้รับการทดสอบในการป้องกัน IAD ได้ เนื่องจากความเชื่อมั่นของหลักฐานต่ำมากสำหรับทุกการเปรียบเทียบ
ผลข้างเคียง: อาการปวด
1 การทดลองพบว่าผู้ที่ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวผสมกับผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้มีอาการปวดน้อยกว่าผู้ที่ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวโดยไม่ใช้ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้ (RR 0.33, 95% CI 0.09 ถึง 1.19; ผู้เข้าร่วม 180 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) และ 1 การทดลองพบว่าผู้ที่ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวแบบไม่ต้องล้างออกร่วมกับครีมบำรุงผิวมีอาการปวดน้อยกว่าผู้ที่ใช้สบู่และน้ำตามด้วยโลชั่น (RR 0.58, 95% CI 0.19 ถึง 1.74; ผู้เข้าร่วม 31 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) อย่างไรก็ตาม การวิเคราะห์การเปรียบเทียบทั้งสองนี้ชี้ให้เห็นว่าอาจมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยระหว่างวิธีการที่ทดสอบในแง่ของความเจ็บปวดที่เกี่ยวข้อง
ผลข้างเคียง: อาการคัน
1 การทดลองพบว่าการทำความสะอาดผิวและการใช้ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้อาจเกี่ยวข้องกับอาการคันน้อยกว่าเมื่อเทียบกับการดูแลผิวแบบทั่วไปโดยไม่ใช้ผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้ (RR 0.04, 95% CI 0.01 ถึง 0.29; ผู้เข้าร่วม 180 คน; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ)
ข้อสรุปของผู้วิจัย
เราพบหลักฐานจำกัดที่มีความเชื่อมั่นต่ำและต่ำมากเกี่ยวกับประสิทธิผลของวิธีการเพื่อป้องกัน IAD ในผู้ใหญ่ ดังนั้นจึงไม่ชัดเจนว่าผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวหรือผลิตภัณฑ์ทาทิ้งไว้บนผิวใดๆ ไม่ว่าจะใช้เดี่ยวๆ หรือร่วมกัน จะมีประสิทธิภาพดีกว่าผลิตภัณฑ์อื่นๆ หรือไม่ มีหลักฐานที่ไม่เชื่อมั่นบางประการที่บ่งชี้ว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวอาจป้องกัน IAD ได้ดีกว่าสบู่และน้ำ และการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวร่วมกับผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้อาจป้องกัน IAD ได้ดีกว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวเพียงอย่างเดียว มีความจำเป็นต้องมีการทดลองยืนยันคุณภาพสูงโดยใช้การป้องกันที่ได้มาตรฐานและเปรียบเทียบได้ในสถานที่/ภูมิภาคที่แตกต่างกัน
ผู้แปล ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น วันที่ 25 กรกฎาคม 2025 Edit โดย ศ.พญ. ผกากรอง ลุมพิกานนท์ 11 พฤศจิกายน 2025 Final review โดย รศ. นพ. เจน โสธรวิทย์ 7 กุมภาพันธ์ 2026
