ใจความสำคัญ
การให้ทารกเกิดก่อนกำหนดได้ดมกลิ่นน้ำนมของมารดา อาจช่วยลดระยะเวลาที่ใช้ในการฝึกจนสามารถดูดนมทางปากได้ทั้งหมดลงได้เล็กน้อย การให้ทารกได้ดมกลิ่นอาหาร เช่น กลิ่นวานิลลาและกลิ่นอบเชย (ซินนามอน) อาจช่วยลดความถี่ของการเกิดภาวะหยุดหายใจลงได้เล็กน้อย สุดท้าย การให้ทารกเกิดก่อนกำหนดได้ดมกลิ่นกุหลาบหรือกลิ่นกายของพ่อแม่ อาจช่วยลดระยะเวลาที่ต้องนอนรักษาตัวในโรงพยาบาลลงได้เล็กน้อย สำหรับผลลัพธ์อื่นๆ ทั้งหมดนั้น ยังมีความไม่แน่นอนอย่างมาก
การศึกษาวิจัยในอนาคตควรมีจำนวนทารกที่เข้าร่วมมากขึ้น ใช้วิธีการออกแบบงานวิจัยที่รัดกุมยิ่งขึ้น และวัดผลลัพธ์ต่างๆ เช่น ปัญหาเกี่ยวกับการหายใจ ภาวะระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพียงอย่างเดียว และผลลัพธ์ด้านพัฒนาการของระบบประสาทในระยะยาว
การคลอดก่อนกำหนดคืออะไร
โดยปกติการตั้งครรภ์จะใช้เวลาตั้งแต่ 37 สัปดาห์ ถึง 42 สัปดาห์ การคลอดก่อนกำหนดคือการที่ทารกเกิดก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ ทารกที่คลอดก่อนกำหนดยังไม่มีเวลาเพียงพอที่จะพัฒนาอวัยวะต่างๆ ให้สมบูรณ์ก่อนเกิด อวัยวะของทารกอาจยังไม่พร้อมที่จะทำงานได้ด้วยตนเอง ซึ่งหมายความว่าทารกมักต้องการการดูแลทางการแพทย์อย่างใกล้ชิด และมีความเสี่ยงสูงขึ้นที่จะเกิดปัญหาในการหายใจและการกินนม การติดเชื้อ และปัญหาที่อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการในระยะยาว
การกระตุ้นการรับกลิ่นคืออะไร และทำงานอย่างไร
ทารกคลอดก่อนกำหนดมักต้องใช้เวลาในการสร้างเสริมทักษะหรือความพร้อมทางร่างกายในการกินนมทางปาก และในระหว่างนั้นทารกจะได้รับนมผ่านทางสายยางที่สอดเข้าไปในกระเพาะอาหาร การกระตุ้นการรับกลิ่นเป็นการให้ทารกคลอดก่อนกำหนดได้ดมกลิ่นต่างๆ ขณะที่รักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล เพื่อดูว่าจะช่วยให้ทารกเริ่มดูดนมแม่ได้เร็วขึ้นหรือไม่ กลิ่นเหล่านี้ได้แก่ กลิ่นน้ำนมแม่ กลิ่นอาหาร เช่น วานิลลาหรืออบเชย และกลิ่นอื่นๆ เช่น กลิ่นดอกไม้ หรือกลิ่นตัวของพ่อแม่
เราต้องการค้นหาอะไร
เราต้องการทราบว่าการให้ทารกคลอดก่อนกำหนดในโรงพยาบาลได้ดมกลิ่นต่างๆ จะมีประโยชน์และปลอดภัยต่อสุขภาวะในระยะสั้นและระยะยาวของทารกหรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เราต้องการทราบว่าการให้ทารกคลอดก่อนกำหนดได้ดมกลิ่นนั้น ดีกว่าการใช้ยาหลอก (การรักษาหลอก) การไม่รักษา หรือการดูแลตามปกติ ในด้านต่อไปนี้หรือไม่:
การลดจำนวนทารกที่มีภาวะหยุดหายใจ (การหยุดหายใจเป็นช่วงสั้นๆ)
การลดจำนวนทารกที่มีระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ
การลดระยะเวลาที่ต้องนอนโรงพยาบาล
การลดระยะเวลาที่ทารกต้องใช้ในการฝึกฝนจนสามารถกินนมทางปากได้อย่างเต็มที่
การเพิ่มจำนวนทารกที่กินนมแม่เพียงอย่างเดียว
การลดจำนวนทารกที่มีภาวะตาบอดหรือหูหนวกในช่วงอายุระหว่าง 18 ถึง 24 เดือน
เราทำอะไรไปบ้าง
เราได้สืบค้นการศึกษาที่เปรียบเทียบการกระตุ้นการรับกลิ่นกับการใช้ยาหลอก การไม่รักษา หรือการดูแลตามปกติในทารกคลอดก่อนกำหนด
เราได้สรุปผลของการศึกษาและประเมินความเชื่อมั่นของเราที่มีต่อหลักฐาน โดยพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ เช่น ขนาดของการศึกษา (จำนวนทารก) และระเบียบวิธีวิจัย
เราพบอะไร
เราได้รวบรวม 14 การศึกษา ซึ่งมีทารกเข้าร่วม 1087 คน จำนวน 9 การศึกษาใช้กลิ่นน้ำนมแม่ จำนวน 5 การศึกษา ใช้กลิ่นที่เกี่ยวข้องกับอาหาร (วานิลลา อบเชย หรือโป๊ยกั๊ก) และ 3 การศึกษา ใช้กลิ่นอื่นๆ (กุหลาบ หรือกลิ่นตัวของพ่อแม่) การศึกษาทั้งหมดเปรียบเทียบกลิ่นเหล่านี้กับการไม่รักษา การใช้ยาหลอก หรือการดูแลตามปกติ
ผลลัพธ์หลัก
การให้ดมกลิ่นน้ำนมแม่อาจช่วยลดระยะเวลาที่ทารกต้องใช้จนกว่าจะสามารถกินนมทางปากได้อย่างเต็มที่ลงเล็กน้อย ยังไม่ชัดเจนว่าการกระตุ้นด้วยกลิ่นนี้จะมีผลต่อความถี่ในการเกิดภาวะหยุดหายใจของทารกและระยะเวลาที่ต้องนอนโรงพยาบาลหรือไม่
การให้ดมกลิ่นอบเชย วานิลลา หรือโป๊ยกั๊ก อาจช่วยลดความถี่ในการเกิดภาวะหยุดหายใจของทารกลงได้เล็กน้อย ยังไม่ชัดเจนว่าการกระตุ้นด้วยกลิ่นเหล่านี้จะมีผลต่อระยะเวลาที่ทารกต้องนอนโรงพยาบาล หรือระยะเวลาที่ต้องใช้จนกว่าจะสามารถกินนมทางปากได้อย่างเต็มที่หรือไม่
การให้ดมกลิ่นกุหลาบหรือกลิ่นตัวของพ่อแม่ อาจช่วยลดระยะเวลาที่ทารกต้องนอนโรงพยาบาลลงได้เล็กน้อย ยังไม่ชัดเจนว่าการกระตุ้นด้วยกลิ่นเหล่านี้จะมีผลต่อความถี่ในการเกิดภาวะหยุดหายใจของทารก หรือระยะเวลาที่ต้องใช้จนกว่าจะสามารถกินนมทางปากได้อย่างเต็มที่หรือไม่
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
เรามีความเชื่อมั่นในผลลัพธ์เหล่านี้น้อยมาก เนื่องจากการศึกษาที่รวบรวมมาควรได้รับการออกแบบที่ดีกว่านี้และควรมีจำนวนทารกเข้าร่วมมากกว่านี้ การศึกษาหลายเรื่องไม่ได้รายงานผลลัพธ์ที่เราสนใจ
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันจนถึงวันที่ 2 เมษายน 2025
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินประโยชน์และโทษของการกระตุ้นการรับกลิ่นในการลดการเจ็บป่วยและส่งเสริมพัฒนาการในทารกคลอดก่อนกำหนดที่รักษาตัวในโรงพยาบาล
วิธีการสืบค้น
เราได้สืบค้นข้อมูลใน MEDLINE, Embase, CENTRAL, CINAHL, Epistemonikos, ทะเบียนการทดลองสองแห่ง และบทคัดย่อจากการประชุมวิชาการ จนถึงวันที่ 2 เมษายน 2025 เราได้ตรวจสอบรายการอ้างอิงของการศึกษาที่คัดเข้าและการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบที่เกี่ยวกับการกระตุ้นการรับกลิ่นหรือการกระตุ้นประสาทสัมผัส
ข้อสรุปของผู้วิจัย
การกระตุ้นการรับกลิ่นด้วยน้ำนมแม่เมื่อเปรียบเทียบกับการไม่ได้รับมาตรการใดๆ ยาหลอก หรือการดูแลตามมาตรฐาน อาจส่งผลให้ระยะเวลาในการเปลี่ยนผ่านสู่การรับอาหารทางปากอย่างเต็มที่ลดลงเล็กน้อย แต่หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลกระทบต่อความถี่ของการเกิดภาวะหยุดหายใจและระยะเวลาการนอนโรงพยาบาล การกระตุ้นการรับกลิ่นด้วยกลิ่นที่เกี่ยวข้องกับอาหาร เมื่อเปรียบเทียบกับการไม่ทำสิ่งแทรกแซง ยาหลอก หรือการดูแลตามมาตรฐาน อาจส่งผลให้ความถี่ของการเกิดภาวะหยุดหายใจลดลงเล็กน้อย แต่หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลต่อระยะเวลาการนอนโรงพยาบาล และระยะเวลาจนกระทั่งสามารถรับอาหารทางปากได้ทั้งหมด การกระตุ้นการรับกลิ่นด้วยกลิ่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับอาหาร เมื่อเปรียบเทียบกับการไม่ทำสิ่งแทรกแซง ยาหลอก หรือการดูแลตามมาตรฐาน อาจส่งผลให้ระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลลดลงเล็กน้อย แต่หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลต่อความถี่ของการเกิดภาวะหยุดหายใจ และระยะเวลาจนกระทั่งสามารถรับอาหารทางปากได้ทั้งหมด
การศึกษาในอนาคตควรมีความรัดกุมในการออกแบบการวิจัยมากขึ้น รายงานผลโดยใช้แบบตรวจสอบรายการ TIDieR (Template for Intervention Description and Replication) มีขนาดกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้น และวัดผลลัพธ์ต่างๆ เช่น ภาวะหยุดหายใจ (จำนวนทารกที่เกิดภาวะนี้ ≥ 1 ครั้ง) ภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำเป็นระยะ (จำนวนทารกที่เกิดภาวะนี้ ≥ 1 ครั้ง) การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพียงอย่างเดียว และความบกพร่องทางพัฒนาการของระบบประสาทที่รุนแรง
แหล่งทุน
สามารถดูข้อมูลทุนสนับสนุนเฉพาะสำหรับการทบทวนวรรณกรรมนี้ได้ในหัวข้อ 'แหล่งทุนสนับสนุน' (Sources of support)
การลงทะเบียน
Protocol https://doi.org/10.1002/14651858.CD0016074
แปลโดย พญ.วิลาสินี หน่อแก้ว โรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี Edit โดย ศ พญ. ผกากรอง ลุมพิกานนท์ คณะแพทยศาศตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 7 ตุลาคม 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก




