Czy zapoznawanie noworodków urodzonych przedwcześnie z różnymi zapachami wspiera ich rozwój fizyczny i psychiczny?

Najważniejsze informacje

• Zapoznanie wcześniaków z zapachem mleka matki może nieznacznie skrócić czas potrzebny do przejścia w pełni na karmienie doustne. Zapoznanie ich z zapachami żywności, takimi jak wanilia czy cynamon, może nieznacznie ograniczyć liczbę epizodów zatrzymania oddechu. Z kolei zapoznanie ich z zapachem róży lub zapachem rodzica może nieznacznie skrócić wymagany czas pobytu w szpitalu. Pozostałe wyniki są bardzo niepewne.

• Przyszłe badania powinny obejmować większą liczbę niemowląt, opierać się na bardziej rygorystycznej metodyce badań i mierzyć punkty końcowe takie jak problemy z oddychaniem, niski poziom tlenu we krwi, wyłączne karmienie piersią oraz długofalowy rozwój układu nerwowego.

Czym jest poród przedwczesny?

Prawidłowa ciąża zwykle trwa od 37 do 42 tygodni. Poród przedwczesny następuje, gdy dziecko rodzi się przed 37 tygodniem ciąży. Noworodki urodzone przedwcześnie nie miały wystarczająco dużo czasu, aby w pełni rozwinąć się przed narodzinami. Ich narządy mogą nie być gotowe do samodzielnego funkcjonowania, co oznacza, że wcześniaki często potrzebują intensywnej opieki medycznej z uwagi na większe ryzyko wystąpienia trudności z przyjmowaniem pokarmu i oddychaniem, infekcji, jak i problemów wpływających na ich długofalowy rozwój.

Czym jest i na czym polega stymulacja węchowa?

Wcześniaki często potrzebują czasu na wykształcenie umiejętności i fizycznej możliwości doustnego przyjmowania pokarmu i w międzyczasie są karmione przez sondę wprowadzaną do żołądka. Stymulacja węchowa polega na zapoznaniu znajdującego się w szpitalu wcześniaka z różnymi zapachami w celu skłonienia go do szybszego rozpoczęcia picia mleka z piersi matki. Zapachy te obejmują m.in. mleko matki, zapachy jedzenia – takie jak wanilia czy cynamon – oraz inne zapachy – takie jak kwiaty lub zapach rodzica.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy zapoznanie wcześniaków przebywających w szpitalu z danym zapachem jest bezpieczne oraz czy wspomaga ich krótko- i długoterminowy dobrostan. W szczególności chcieliśmy ustalić, czy zapoznanie wcześniaków z danym zapachem jest korzystniejsze od zastosowania placebo (interwencji pozorowanej), braku leczenia albo standardowej opieki w celu:

• zmniejszenia liczby przypadków bezdechu (krótkich przerw w oddychaniu) u niemowląt;

• zmniejszenia liczby niemowląt z niskim poziomem tlenu we krwi;

• skrócenia czasu pobytu w szpitalu;

• skrócenia czasu wymaganego do przejścia w pełni na karmienie doustne;

• zwiększenia odsetka niemowląt karmionych wyłącznie mlekiem matki;

• zmniejszenia odsetka niemowląt, u których wystąpiły zaburzenia wzroku i słuchu między 18. a 24. miesiącem życia.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, które porównywały efekty stymulacji węchowej z efektami placebo, braku leczenia lub standardowej opieki u noworodków urodzonych przedwcześnie.

Podsumowaliśmy ich wyniki i oceniliśmy nasze zaufanie do danych naukowych w oparciu o kryteria takie jak wielkość badania (liczba noworodków) oraz metody badawcze.

Czego się dowiedzieliśmy?

Do przeglądu włączyliśmy 14 badań przeprowadzonych łącznie na 1087 noworodkach. W dziewięciu badaniach użyto zapachu mleka matki, w pięciu zapachów kojarzonych z jedzeniem (wanilia, cynamon, anyż), a w pozostałych trzech użyto innych zapachów (róża, zapach rodziców). Każde z badań porównało zastosowanie powyższych zapachów z brakiem leczenia, placebo lub standardową opieką.

Najważniejsze wyniki

Zapoznanie noworodków z zapachem mleka matki może nieznacznie skrócić czas wymagany do całkowitego przejścia na karmienie doustne. Nie jest jasne, czy ekspozycja na ten zapach ma wpływ na częstotliwość występowania bezdechu u noworodków lub na długość ich pobytu w szpitalu.

Zapoznanie noworodków z zapachem cynamonu, wanilii lub anyżu może nieznacznie zmniejszyć częstotliwość występowania bezdechu. Nie jest jasne, czy ekspozycja na te zapachy ma jakikolwiek wpływ na długość pobytu noworodków w szpitalu lub na czas potrzebny do całkowitego przejścia na karmienie doustne.

Zapoznanie noworodków z zapachem róży lub zapachem ich rodziców może nieznacznie skrócić długość ich pobytu w szpitalu. Nie jest jasne, czy ekspozycja na te zapachy ma jakikolwiek wpływ na częstotliwość występowania bezdechu u noworodków lub na czas potrzebny do całkowitego przejścia na karmienie doustne.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Mamy niewielkie zaufanie do powyższych wyników z uwagi na to, że uwzględnione badania mogły być lepiej zaprojektowane, a także mogły obejmować większą liczbę niemowląt. W niektórych badaniach nie podano wyników, które nas interesowały.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Prezentowane dane naukowe są aktualne do 2 kwietnia 2025 roku.