บริการเภสัชกรรมทางไกล (การดูแลทางเภสัชกรรมจากระยะไกล) ได้ผลดีกว่าการดูแลตามปกติสำหรับผู้ที่มีภาวะสุขภาพเรื้อรังที่ไม่ได้พักรักษาตัวในโรงพยาบาลหรือไม่

ใจความสำคัญ

• บริการเภสัชกรรมทางไกลอาจช่วยให้ผู้คนรับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง และอาจช่วยลดทั้งความดันโลหิตตัวบน (แรงดันในหลอดเลือดแดงเมื่อหัวใจบีบตัว) และความดันโลหิตตัวล่าง (แรงดันในช่วงระหว่างที่หัวใจบีบตัว) บริการนี้น่าจะส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด (HbA1c)

• เรามีความไม่แน่นอนอย่างมากเกี่ยวกับผลของบริการนี้ต่อความพึงพอใจของผู้ป่วยที่มีต่อการดูแลรักษา บริการเภสัชกรรมทางไกลอาจส่งผลต่อปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา (เช่น ผลข้างเคียงหรือปฏิกิริยาระหว่างยา) แต่ข้อค้นพบมีความผันแปรเนื่องจากบางสิ่งแทรกแซงมุ่งเน้นไปที่การตรวจหาปัญหาให้ได้มากขึ้น ในขณะที่บางสิ่งแทรกแซงมุ่งเน้นไปที่การลดอันตรายจากยา ไม่มีการศึกษาใดรายงานจำนวนผู้เสียชีวิตหรือผลไม่พึงประสงค์จากบริการเภสัชกรรมทางไกล ดังนั้นผลเสียที่อาจเกิดขึ้นจึงยังคงไม่แน่นอน

• การศึกษาต่างๆ ไม่ได้แสดงให้เห็นถึงผลที่สอดคล้องกันต่อคุณภาพชีวิต การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล การมาตรวจที่แผนกฉุกเฉินของโรงพยาบาล หรือค่าใช้จ่ายด้านการดูแลสุขภาพ การศึกษาส่วนใหญ่มีผู้เข้าร่วมเพียงไม่กี่คนหรือมีข้อจำกัด และการศึกษาเหล่านั้นมีความผันแปรทั้งในด้านรูปแบบการให้บริการและเนื้อหา

บริการเภสัชกรรมทางไกลคืออะไร

บริการเภสัชกรรมทางไกล (Telepharmacy) คือการใช้โทรศัพท์ การสนทนาทางวิดีโอ แอปพลิเคชันบนมือถือ หรือการสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์อื่นๆ เพื่อให้บริการทางเภสัชกรรมโดยไม่ต้องพบปะกันด้วยตนเอง บริการนี้สามารถรวมถึงการให้คำแนะนำเกี่ยวกับยา การช่วยให้รับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง และการติดตามดูแลสุขภาพ บริการเภสัชกรรมทางไกลสามารถช่วยให้ผู้คนได้รับการสนับสนุนจากเภสัชกรได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากพวกเขาอาศัยอยู่ห่างไกลจากคลินิกหรือมีความลำบากในการเดินทาง นอกจากนี้ยังอาจช่วยให้เภสัชกรตรวจพบปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยาและปรับเปลี่ยนการรักษาเมื่อจำเป็นได้อีกด้วย

ภาวะสุขภาพเรื้อรังคืออะไร

ภาวะสุขภาพเรื้อรัง หรือที่บางครั้งเรียกว่าโรคเรื้อรัง คือปัญหาสุขภาพที่โดยปกติแล้วสามารถควบคุมได้แต่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ ภาวะเหล่านี้จะคงอยู่เป็นเวลา 3 เดือนขึ้นไป และอาจแย่ลงเมื่อเวลาผ่านไป ผู้ที่มีภาวะสุขภาพเรื้อรังมักจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง ตัวอย่างเช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคหืด และโรคหัวใจ ภาวะเหล่านี้สามารถส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของบุคคล และอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้หากไม่ได้รับการดูแลจัดการที่ดี ผู้ที่มีภาวะสุขภาพเรื้อรังมักจำเป็นต้องได้รับการตรวจร่างกาย การตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการสนับสนุนอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้รับประทานยาได้อย่างถูกต้อง

เราต้องการทราบอะไร

เราต้องการทราบว่า บริการเภสัชกรรมทางไกลเมื่อเปรียบเทียบกับการดูแลตามปกติ จะช่วยให้ผู้คนรับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง และช่วยทำให้ความพึงพอใจของผู้ป่วยที่มีต่อการดูแล ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา การควบคุมโรคหืด ความดันโลหิต และการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด (วัดโดยใช้การตรวจ HbA1c) ดีขึ้นหรือไม่ ในผู้ที่มีภาวะสุขภาพเรื้อรังในบริบทของผู้ป่วยนอก นอกจากนี้ เรายังได้พิจารณาถึงผลอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้น เช่น คุณภาพชีวิต การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล การมาตรวจที่แผนกฉุกเฉิน และค่าใช้จ่ายด้านการดูแลสุขภาพ

เราทำอะไรบ้าง

เราได้สืบค้นการศึกษาที่เปรียบเทียบบริการเภสัชกรรมทางไกลที่นำโดยเภสัชกรกับการดูแลตามปกติ สำหรับผู้ที่มีภาวะสุขภาพเรื้อรังในบริบทของผู้ป่วยนอก เราได้รวบรวมการศึกษาที่มีคุณภาพสูง ซึ่งเรียกว่าการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (randomised controlled trials) เราได้สรุปผลและประเมินความเชื่อมั่นของเราที่มีต่อหลักฐาน โดยพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ เช่น รูปแบบการศึกษา จำนวนผู้เข้าร่วม และความสอดคล้องกันของผลลัพธ์

เราพบอะไร

เราพบ 21 การทดลอง ซึ่งมีผู้เข้าร่วม 5440 คน โดยดำเนินการในประเทศและบริบทที่แตกต่างกัน (เช่น ร้านยา โรงพยาบาล) การทดลองส่วนใหญ่เปรียบเทียบบริการเภสัชกรรมทางไกลกับการดูแลแบบพบหน้ากันตามปกติ สำหรับผู้ที่มีภาวะสุขภาพเรื้อรังในบริบทของผู้ป่วยนอก ในการศึกษาที่รวบรวมมา โดยทั่วไปแล้วการดูแลตามปกติหมายถึงการดูแลตามมาตรฐานแบบพบหน้ากันโดยไม่มีการสนับสนุนด้านเภสัชกรรมทางไกลเพิ่มเติม การศึกษาส่วนใหญ่มีระยะเวลา 12 เดือนหรือน้อยกว่า

ในผู้ที่มีภาวะสุขภาพเรื้อรังในบริบทของผู้ป่วยนอก เมื่อเปรียบเทียบกับการดูแลตามปกติ:

• บริการเภสัชกรรมทางไกลอาจช่วยให้ผู้คนรับประทานยาตามที่แพทย์สั่งได้ดีขึ้น (10 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 2978 คน) กล่าวคือ รับประทานยาตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์

• หลักฐานมีความไม่แน่นอนอย่างมากว่า บริการเภสัชกรรมทางไกลช่วยทำให้ความพึงพอใจของผู้ป่วยที่มีต่อการดูแลรักษาดีขึ้นหรือไม่ (3 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 422 คน)

• บริการเภสัชกรรมทางไกลอาจส่งผลต่อปัญหาต่างๆ เช่น ผลข้างเคียงของยาหรือปฏิกิริยาระหว่างยา (5 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 547 คน) แต่ข้อค้นพบมีความผันแปรเนื่องจากบางการศึกษามุ่งเน้นไปที่การตรวจหาปัญหาให้ได้มากขึ้น ในขณะที่การศึกษาอื่นๆ มุ่งเน้นไปที่การลดอันตราย

• บริการเภสัชกรรมทางไกลอาจช่วยลดความดันโลหิตตัวบน (แรงดันในหลอดเลือดแดงเมื่อหัวใจบีบตัว) และความดันโลหิตตัวล่าง (แรงดันในช่วงระหว่างที่หัวใจบีบตัว) (5 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 1254 คน) แต่

• บริการเภสัชกรรมทางไกลน่าจะส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด (ระดับ HbA1c) (5 การศึกษา, ผู้เข้าร่วม 1771 คน)

ไม่มีการศึกษาใดรายงานจำนวนผู้เสียชีวิตหรือผลไม่พึงประสงค์จากบริการเภสัชกรรมทางไกล ดังนั้นผลเสียที่อาจเกิดขึ้นจึงยังคงไม่แน่นอน เรามีความเชื่อมั่นในบางข้อค้นพบ (เช่น การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด) มากกว่าข้อค้นพบอื่นๆ (เช่น ความพึงพอใจของผู้ป่วยที่มีต่อการดูแลรักษา) สำหรับบางผลลัพธ์ การวิจัยในอนาคตอาจเปลี่ยนแปลงสิ่งที่เราทราบในปัจจุบันได้

ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร

ความเชื่อมั่นของเราที่มีต่อข้อค้นพบลดลง เนื่องจากการศึกษาจำนวนมากมีผู้เข้าร่วมเพียงไม่กี่คน มีปัญหาเกี่ยวกับวิธีการดำเนินการศึกษา หรือให้ผลลัพธ์ที่ไม่สอดคล้องกันเสมอไป หลักฐานเกี่ยวกับปัญหาที่เกิดจากยามาจากการบรรยายที่ให้ข้อมูลโดยผู้ป่วยเท่านั้น เนื่องจากเราไม่สามารถจัดกลุ่มและวิเคราะห์ข้อมูลจากการศึกษาที่แตกต่างกันได้ การศึกษาเหล่านี้ใช้สิ่งแทรกแซงด้านเภสัชกรรมทางไกลที่มีความผันแปรทั้งในด้านเนื้อหา ตลอดจนวิธีการหรือความถี่ในการให้บริการ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลลัพธ์ที่ได้

หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน

หลักฐานเป็นข้อมูลล่าสุดจนถึงเดือนธันวาคม 2025