ยาโคลชิซิน (colchicine) ขนาดต่ำช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย (heart attacks) และโรคหลอดเลือดสมอง (stroke) ในผู้ป่วยที่เป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดอยู่ก่อนแล้วได้หรือไม่

ใจความสำคัญ

• ผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด (กล่าวคือ โรคที่ส่งผลต่อหัวใจและหลอดเลือด) ที่ใช้ยาโคลชิซินขนาดต่ำเป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน จะมีความเสี่ยงในการเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย (อาการหัวใจวาย) และโรคหลอดเลือดสมองลดลง โดยไม่เพิ่มความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงที่ร้ายแรง

• การใช้ยาโคลชิซินขนาดต่ำอาจไม่ได้ช่วยลดความเสี่ยงในการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ หรือจากการเป็นโรคหัวใจโดยเฉพาะ และไม่ได้ส่งผลต่อจำนวนผู้ป่วยที่จำเป็นต้องได้รับการรักษาเพื่อขยายหลอดเลือดในหัวใจ

• การใช้ยาโคลชิซินดูเหมือนจะเพิ่มความเสี่ยงของเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ทางระบบทางเดินอาหาร (เช่น อาการท้องร่วง คลื่นไส้) แต่อาการเหล่านี้มักมีความรุนแรงเพียงเล็กน้อยและหายไปอย่างรวดเร็ว

ความเป็นมา

โรคหัวใจและหลอดเลือด (กล่าวคือ โรคที่ส่งผลต่อหัวใจและหลอดเลือด) มักเกิดจากการอักเสบระดับต่ำทั่วร่างกาย ซึ่งนำไปสู่การเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงทางหัวใจและหลอดเลือดซ้ำอีก (เช่น ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย โรคหลอดเลือดสมอง หรือการเสียชีวิต) ยาโคลชิซินเป็นยาต้านการอักเสบที่เป็นที่ยอมรับและใช้กันมานาน มีราคาถูก หาได้ทั่วไป และเป็นยาชนิดรับประทาน จึงทำให้ยานี้เป็นการรักษาเพิ่มเติมที่มีแนวโน้มที่ดี สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดเหตุการณ์ทางหัวใจและหลอดเลือดซ้ำอีก

สิ่งที่เราต้องการทราบคืออะไร

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีการศึกษาหลายฉบับที่เรียกว่า 'การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม' ถูกดำเนินการเพื่อศึกษาประโยชน์และผลเสียของการรักษาด้วยยาโคลชิซินขนาดต่ำ ในการป้องกันการเกิดเหตุการณ์ทางหัวใจและหลอดเลือดซ้ำอีก เช่น ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย (อาการหัวใจวาย) หรือโรคหลอดเลือดสมอง หลังจากเกิดเหตุการณ์ขึ้นแล้วในครั้งแรก ('การป้องกันทุติยภูมิ') จุดมุ่งหมายของการทบทวนวรรณกรรมนี้ คือเพื่อประเมินอย่างเป็นระบบถึงประโยชน์และผลเสียของการใช้ยาโคลชิซินเป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน ในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดอยู่ก่อนแล้ว หรือผู้ที่เพิ่งเกิดเหตุการณ์ทางหัวใจและหลอดเลือดเมื่อไม่นานมานี้

เราทำอะไรบ้าง

เราได้สืบค้นการศึกษาทั้งหมดที่ตรวจสอบผลของการใช้ยาโคลชิซินขนาดต่ำเป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือนในผู้ป่วยที่เป็นโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยเปรียบเทียบกับการให้ยาหลอก (การรักษาปลอม) หรือการไม่ได้รับรักษาใดๆ เราได้ทำการดึงข้อมูลจากการศึกษาที่เกี่ยวข้องทั้งหมดอย่างเป็นระบบ และประเมินว่าการศึกษาเหล่านั้นมีการดำเนินการได้ดีเพียงใด จากนั้น เราจึงนำผลการศึกษาเหล่านั้นมารวบรวมเข้าด้วยกัน และประเมินความน่าเชื่อถือของหลักฐาน

ผลลัพธ์หลักที่ทำการศึกษาของเรา ได้แก่ การเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ อาการหัวใจวายหรือภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย (myocardial infarction) โรคหลอดเลือดสมอง (stroke) การรักษาเพื่อขยายหลอดเลือดหัวใจ (coronary revascularisation) การเสียชีวิตจากสาเหตุทางหัวใจและหลอดเลือด คุณภาพชีวิต ความเสี่ยงต่อเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่ร้ายแรง (ผลข้างเคียงเชิงลบ) และเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ทางระบบย่อยอาหาร (ระบบทางเดินอาหาร)

เราพบอะไร

เราพบการศึกษา 12 ฉบับ ซึ่งมีผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือดเข้าร่วมจำนวน 22,983 คน และได้สืบค้นถึงประโยชน์และผลเสียของการรักษาด้วยยาโคลชิซินขนาดต่ำ

หลักฐานที่มีความเชื่อมั่นสูง แสดงให้เห็นว่าการรักษาด้วยยาโคลชิซินขนาดต่ำช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายและโรคหลอดเลือดสมอง โดยไม่เพิ่มความเสี่ยงต่อเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่ร้ายแรง อย่างไรก็ตาม ยาโคลชิซินมีความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของผลข้างเคียงทางระบบทางเดินอาหาร แม้ว่าอาการเหล่านี้มักจะมีระดับความรุนแรงเพียงเล็กน้อยและหายไปอย่างรวดเร็วก็ตาม หลักฐานบ่งชี้ว่ายาโคลชิซินอาจไม่ได้ช่วยลดความเสี่ยงในการเสียชีวิต หรือลดความจำเป็นที่จะต้องได้รับการรักษาเพื่อขยายหลอดเลือดหัวใจ ผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลนั้นยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด เนื่องจากการศึกษาที่มีอยู่ไม่ได้ทำการวัดผลลัพธ์เหล่านี้

ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร

เรามีความเชื่อมั่นในระดับสูงต่อข้อค้นพบที่ว่า ยาโคลชิซินขนาดต่ำช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอาการหัวใจวายและโรคหลอดเลือดสมอง ระดับความเชื่อมั่นของเราต่อผลการศึกษาในด้านอื่นๆ อยู่ในระดับปานกลาง ดังนั้นจึงเป็นไปได้ว่าการศึกษาในอนาคตอาจเปลี่ยนแปลงข้อค้นพบเหล่านี้ได้ จำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมเพื่อตรวจสอบผลกระทบระยะยาวที่มีต่ออัตราการเสียชีวิตและคุณภาพชีวิต ซึ่งจะต้องอาศัยการศึกษาที่ใช้ระยะเวลานานขึ้นและมีผู้เข้าร่วมจำนวนมากขึ้น

หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน

การทบทวนวรรณกรรมนี้ใช้การค้นคว้าเอกสารทางการแพทย์ที่ดำเนินการจนถึงวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2025