Jakie są korzyści i zagrożenia związane ze stosowaniem lenakapawiru w profilaktyce przedekspozycyjnej HIV?

Najważniejsze informacje

• W porównaniu z codzienną doustną profilaktyką przedekspozycyjną (PrEP), stosowanie lenakapawiru w znacznie większym stopniu zmniejsza liczbę nowych zakażeń ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV), powoduje nieco mniej poważnych działań niepożądanych oraz wiąże się z niewielką lub żadną różnicą pod względem ogólnej liczby działań niepożądanych lub ryzyka zgonu. Lenakapawir prawdopodobnie powoduje więcej łagodnych do umiarkowanych reakcji w miejscu wstrzyknięcia niż doustna PrEP.

• Przyszłe badania powinny objąć inne grupy osób narażonych na zakażenie HIV oraz monitorować pojawianie się ewentualnej oporności na leki (powstającej, gdy wirus z czasem mutuje w taki sposób, że leki stosowane w profilaktyce przestają być skuteczne), która może rozwinąć się w odpowiedzi na PrEP.

Czym jest profilaktyka przedekspozycyjna zakażenia HIV?

Profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP) to metoda farmakologiczna polegająca na przyjmowaniu leków przez osoby niezakażone HIV w celu zmniejszenia ryzyka nabycia tego wirusa. HIV jest wirusem przenoszonym poprzez kontakt z zakażonymi płynami ustrojowymi, takimi jak wydzieliny narządów płciowych oraz krew osób zakażonych tą chorobą. Co roku odnotowuje się około 1,3 miliona nowych zakażeń HIV, dlatego profilaktyka stanowi istotny priorytet w obszarze zdrowia publicznego na świecie. PrEP z wykorzystaniem niektórych leków przeciwwirusowych stanowi jedną z kluczowych metod zapobiegania rozprzestrzenianiu się HIV.

Obecne opcje PrEP obejmują codzienne doustne przyjmowanie leków, takich jak fumaran dizoproksylu tenofowiru w skojarzeniu z emtrycytabiną (F/TDF) lub alafenamid tenofowiru z emtrycytabiną (F/TAF), a także podawanie iniekcji co 2 miesiące (kabotegrawir). Powyższe leki profilaktyczne wykazują skuteczność wyłącznie pod warunkiem regularnego ich stosowania (tj. codziennie w przypadku preparatów doustnych oraz co 2 miesiące w przypadku kabotegrawiru w postaci iniekcji o przedłużonym działaniu). Lenakapawir to nowszy lek o przedłużonym działaniu, wymagający podawania w formie iniekcji jedynie 1 raz na 6 miesięcy.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy lenakapawir jest skuteczniejszy w zapobieganiu zakażeniom HIV niż doustne leki przeciwwirusowe (F/TDF i F/TAF), kabotegrawir, placebo (leczenie pozorowane) lub niestosowanie PrEP. Chcieliśmy również sprawdzić, czy lenakapawir powoduje jakiekolwiek działania niepożądane.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których lenakapawir porównywano z doustną PrEP, kabotegrawirem, placebo lub niestosowaniem PrEP u osób niezakażonych HIV, ale narażonych na ryzyko zakażenia.

Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań i oceniliśmy naszą pewność co do danych naukowych, biorąc pod uwagę czynniki takie jak metody badawcze i wielkość badań.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 2 badania obejmujące 8660 osób narażonych na zakażenie HIV. W obu badaniach stosowanie lenakapawiru porównywano z doustną PrEP przez okres 52 tygodni. Badania obejmowały nastoletnie dziewczęta, młode kobiety, osoby o zróżnicowanej tożsamości płciowej oraz mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami. Nie znaleźliśmy żadnych badań porównujących lenakapawir z kabotegrawirem.

Lenakapawir zapobiegł znacznie większej liczbie nowych zakażeń HIV niż doustna PrEP. Ogólnie rzecz biorąc, działania niepożądane były podobne w obu grupach badanych, jednak lenakapawir powodował więcej reakcji w miejscu wstrzyknięcia. Nie odnotowano różnicy między lenakapawirem a doustną PrEP pod względem liczby zgłoszonych zgonów. Nie stwierdzono również, aby którykolwiek ze zgonów miał związek z zastosowanym leczeniem.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Jesteśmy przekonani o wiarygodności większości otrzymanych danych naukowych. Nasze wnioski opierają się jednak wyłącznie na 2 badaniach, z których każde trwało zaledwie 1 rok, co nie wystarcza do oceny długoterminowych korzyści i szkód związanych ze stosowaniem lenakapawiru. W żadnym z badań nie porównywano lenakapawiru z kabotegrawirem (innym lekiem stosowanym w PrEP w formie iniekcji). Prowadzone obecnie badania mogą wpłynąć na zmianę naszej wiedzy na temat efektów działania lenakapawiru w bardziej zróżnicowanych grupach pacjentów.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Powyższe dane naukowe są aktualne do maja 2025 r.