پیامهای کلیدی:
-
لناکاپاویر (lenacapavir) در مقایسه با پروفیلاکسی پیشاز مواجهه (pre-exposure prophylaxis; PrEP) خوراکی روزانه، تعداد عفونتهای جدید HIV را بسیار بیشتر کاهش میدهد؛ عوارض جانبی جدی کمتری را ایجاد میکند؛ و منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در عوارض جانبی کلی یا خطر مرگومیر میشود. لناکاپاویر نسبت به PrEP خوراکی، احتمالا واکنشهای خفیف تا متوسط بیشتری را در محل تزریق ایجاد میکند.
-
مطالعات آینده باید شامل گروههای دیگری از افراد در معرض خطر ابتلا به HIVباشند و هرگونه مقاومت دارویی نوظهور (زمانی که ویروس با گذشت زمان تغییر میکند بهطوریکه داروی مورد استفاده برای پیشگیری از آن دیگر موثر نیست) را که در برابر PrEP ایجاد میشود، رصد کند.
پروفیلاکسی پیشاز مواجهه با HIV چیست؟
پروفیلاکسی پیشاز مواجهه (PrEP) دارویی است که توسط افراد HIV-منفی برای کاهش خطر ابتلا به HIV مصرف میشود. HIV ویروسی است که از طریق تماس با مایعات آلوده بدن، مانند مایعات جنسی و خون افراد مبتلا به این بیماری، منتقل میشود. هر ساله حدود 1.3 میلیون مورد عفونت جدید HIV رخ میدهد، بنابراین پیشگیری از HIV یک اولویت مهم سلامت جهانی است. PrEP با برخی داروهای ضدویروسی یکی از راههای کلیدی برای پیشگیری از گسترش HIV است.
گزینههای فعلی PrEP شامل داروهای خوراکی روزانه مانند تنوفوویر دیسوپروکسیل فومارات بههمراه امتریسیتابین (F/TDF) یا تنوفوویر آلافنامید بههمراه امتریسیتابین (F/TAF)، و تزریقهایی است که هر دو ماه یکبار (کابوتگراویر) تجویز میشوند. این داروهای پیشگیرانه فقط در صورتی موثر هستند که بهطور منظم مصرف شوند (یعنی روزانه برای داروی خوراکی و هر دو ماه برای کابوتگراویر تزریقی طولانیاثر). لناکاپاویر یک داروی جدیدتر و طولانیاثر است که فقط باید هر شش ماه یکبار تزریق شود.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم لناکاپاویر در پیشگیری از HIV بهتر از داروهای ضدویروسی خوراکی (F/TDF و F/TAF)، کابوتگراویر، دارونما (placebo) (درمان ساختگی) یا عدم استفاده از PrEP عمل میکند یا خیر. ما همچنین خواستیم بدانیم که لناکاپاویر عوارض جانبی ناخواستهای را ایجاد میکند یا خیر.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که لناکاپاویر را با PrEP خوراکی، کابوتگراویر، دارونما یا استفاده نکردن از PrEP در افراد HIV-منفی اما در معرض خطر ابتلا به HIV، مقایسه کردند.
ما یافتهها را خلاصه کردیم و میزان اطمینان خود را به شواهد بر اساس روشها و اندازههای مطالعه ارزیابی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما دو مطالعه را شامل 8660 فرد در معرض خطر ابتلا به HIV یافتیم. هر دو مطالعه، لناکاپاویر را با PrEP خوراکی به مدت 52 هفته مقایسه کردند. این مطالعات شامل دختران نوجوان، زنان جوان، افراد با جنسیتهای مختلف و مردان همجنسگرا بودند. ما هیچ مطالعهای را نیافتیم که لناکاپاویر را با کابوتگراویر مقایسه کرده باشد.
لناکاپاویر در مقایسه با PrEP خوراکی، از عفونتهای جدید HIV بسیار بیشتری پیشگیری کرد. در مجموع، عوارض جانبی بین گروههای درمانی مشابه بود، اما لناکاپاویر باعث واکنشهای موضعی بیشتری در محل تزریق شد. هیچ تفاوتی بین لنکاپاویر و PrEP خوراکی در تعداد موارد مرگومیر گزارششده وجود نداشت، و هیچ مرگومیری مرتبط با هیچیک از این دو درمان یافت نشد.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما به اغلب شواهد موجود اطمینان داریم. بااینحال، یافتههای ما فقط براساس دو مطالعه است که هر دو فقط یک سال طول کشیدند، که برای درک مزایا و خطرات بلندمدت لنکاپاویر کافی نیست. هیچ مطالعهای لناکاپاویر را با کابوتگراویر، یکی دیگر از داروهای تزریقی PrEP، مقایسه نکرد. تحقیقات در حال انجام ممکن است منجر به تغییراتی در دانش ما از تاثیرات لناکاپاویر در جمعیتهای متنوعتر شود.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا می 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
ارزیابی مزایا و خطرات تجویز لناکاپاویر تزریقی طولانیاثر برای HIV PrEP در مقایسه با ترکیب خوراکی PrEP با دوز ثابت (تنوفوویر دیسوپروکسیل فومارات بههمراه امتریسیتابین (F/TDF) و/یا تنوفوویر آلافنامید خوراکی بههمراه امتریسیتابین (F/TAF))، کابوتگراویر تزریقی طولانیاثر (CAB-LA)، یا دارونما (placebo) یا عدم دریافت پروفیلاکسی.
روشهای جستوجو
ما CENTRAL؛ PubMed و دو پایگاه ثبت کارآزمایی را جستوجو کرده و بررسی منابع را برای شناسایی مطالعات واجد شرایط انجام دادیم. این جستوجو تا می 2025 بهروز است.
نتیجهگیریهای نویسندگان
لنکاپاویر در مقایسه با PrEP خوراکی، منجر به کاهش قابل توجه در عفونتهای جدید HIV در 52 هفته میشود، بهطوریکه از هر 70 نفری که لنکاپاویر را به جای PrEP خوراکی دریافت میکنند، از عفونت HIV در یک نفر پیشگیری میشود، یعنی 14 مورد عفونت HIV کمتر در هر 1000 بیمار تحت درمان با لنکاپاویر. لناکاپاویر در مقایسه با PrEP خوراکی منجر به کاهش اندک در SAEها و تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در AEها میشود. لناکاپاویر در مقایسه با PrEP خوراکی احتمالا خطر واکنشهای محل تزریق را افزایش میدهد، اما قطع مصرف لناکاپاویر به دلیل واکنشهای محل تزریق در کارآزماییهای واردشده نادر بود. تفاوتی اندک تا عدم تفاوت میان لنکاپاویر و PrEP خوراکی در میزان مرگومیر وجود دارد. هیچ مطالعهای لناکاپاویر را با کابوتگراویر تزریقی طولانیاثر، دارونما یا عدم دریافت پروفیلاکسی مقایسه نکرد. در کارآزماییهای واردشده، یک مقایسه تصادفیسازینشده از لناکاپاویر با بروز زمینهای HIV در جمعیت غربالگریشده بهعنوان جایگزینی برای بازوی بدون PrEP انجام شد. کاهش زیادی در بروز HIV در گروههای تحت درمان با لناکاپاویر در مقایسه با بروز زمینهای HIV در جمعیتهای غربالگریشده مشاهده شد.
حمایت مالی
بخشی از بودجه این مرور کاکرین توسط وزارت بهداشت ملی آفریقای جنوبی (NDoH) از طریق پروژه همکاری شواهد تا تصمیمگیری (E2D) تامین شد. E2D Collaboration حاصل همکاری میان NDoH، شورای تحقیقات پزشکی آفریقای جنوبی و دانشگاه استلنبوش (2024 تا 2028) است. نظرات بیانشده در این مرور لزوما بیانگر نظرات تامینکننده مالی نیست.
ثبت
PROSPERO (2025) CRD 420251080791 .
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
