Jakie są korzyści i zagrożenia związane z przyjmowaniem różnych szczepionek przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) w zapobieganiu rakowi szyjki macicy i innym chorobom związanym z zakażeniem HPV?

Najważniejsze informacje

Szczepienie przeciwko HPV:

- zmniejsza zapadalność na raka szyjki macicy o około 80% u osób zaszczepionych w wieku 16 lat lub wcześniej;

- zmniejsza częstość występowania zmian przednowotworowych szyjki macicy o wysokim stopniu złośliwości, a także brodawek odbytu i narządów płciowych;

- nie zwiększa ryzyka długoterminowych działań niepożądanych lub niepłodności;

- jest bardziej skuteczne gdy szczepionkę podaje się w wieku 16 lat lub wcześniej, przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.

Czym jest HPV?

Wirus brodawczaka ludzkiego (ang. human papillomavirus, HPV) przenosi się między ludźmi poprzez kontakty seksualne, w tym podczas stosunków pochwowych, analnych lub oralnych. Istnieje wiele typów HPV. Niektóre są nieszkodliwe, ale inne mogą powodować raka. Rak szyjki macicy jest najczęstszym nowotworem wywoływanym przez HPV, ale wirus ten może również powodować raka pochwy, sromu, prącia, odbytu oraz głowy i szyi, a także brodawki odbytu i narządów płciowych (infekcja przenoszona drogą płciową wywoływana przez niektóre typy wirusa brodawczaka ludzkiego). Od momentu zakażenia HPV do rozwoju raka szyjki macicy mija zwykle ponad 10 lat, a w przypadku innych nowotworów okres ten jest dłuższy.

Jakie korzyści mogą przynieść szczepienia przeciwko HPV?

U dziewcząt i chłopców szczepienie przeciwko HPV ma na celu zapobieganie zakażeniom HPV, które mogą czasami powodować raka i brodawki (odbytu i narządów płciowych). Szczepionki przeciwko HPV nie działają dobrze u osób, które były już narażone na kontakt z HPV. Z tego powodu większość programów szczepień ma na celu zaoferowanie szczepionki młodym ludziom, zanim staną się aktywni seksualnie.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy uzyskać więcej informacji na temat długoterminowych i rzadkich skutków zdrowotnych, których nie dostarczą nam badania z randomizacją (RCT; badania, w których uczestników losowo przydziela się do jednej z 2 lub więcej grup leczenia):

- Jaki jest wpływ wprowadzenia szczepień przeciwko HPV na wskaźniki zachorowalności na raka szyjki macicy, pochwy, sromu, odbytu i prącia oraz na częstość występowania przednowotworowych stadiów choroby w trakcie rozwoju tych nowotworów?

- Jaki jest wpływ wprowadzenia szczepień przeciwko HPV na liczbę osób, u których rozwijają się brodawki odbytowo-płciowe i na liczbę osób poddawanych leczeniu z powodu choroby związanej z HPV?

Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy szczepienie przeciw HPV wiąże się z jakimikolwiek działaniami niepożądanymi, zwłaszcza tymi najczęściej omawianymi w mediach społecznościowych.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których oceniano wpływ szczepień przeciwko HPV na populacyjne wskaźniki zachorowalności na raka szyjki macicy i inne nowotwory, częstość występowania zmian przednowotworowych o wysokim stopniu złośliwości (nieprawidłowych zmian komórkowych, które występują po przetrwałym zakażeniu HPV wysokiego ryzyka i mogą przekształcić się w raka, jeśli nie są leczone), częstość występowania brodawek odbytu i narządów płciowych, wskaźniki dotyczące leczenia, liczbę zakażeń HPV i niepożądanych (szkodliwych) zdarzeń. Do przeglądu włączono badania obejmujące grupy osób po otrzymaniu szczepienia przeciwko HPV oraz badania, w których obserwowano zmiany wskaźników zachorowalności na te choroby po wprowadzeniu szczepień przeciwko HPV na poziomie krajowym.

Przeszukaliśmy również serwisy społecznościowe (WebMD i X [dawniej Twitter]) pod kątem powszechnie wymienianych działań niepożądanych związanych ze szczepieniami przeciwko HPV. Poszukiwaliśmy i uwzględniliśmy badania oceniające wpływ szczepień przeciwko HPV na te zdarzenia.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 225 odpowiednich badań z całego świata, które dotyczyły korzyści i szkód związanych ze szczepieniami przeciwko HPV, obejmujących ponad 132 miliony osób.

Szczepienie przeciwko HPV prawdopodobnie zmniejsza zapadalność na raka szyjki macicy o około 80% u osób zaszczepionych w wieku 16 lat lub wcześniej. Redukcja jest mniejsza w przypadku osób zaszczepionych później.

Szczepienie przeciwko HPV prawdopodobnie zmniejsza częstość występowania zmian przednowotworowych szyjki macicy o wysokim stopniu złośliwości (CIN3+, CIN3, CIN2+ i CIN2), a także brodawek odbytu i narządów płciowych. Podobnie, redukcja jest większa u osób, które otrzymały szczepionkę przeciwko HPV w wieku 16 lat lub wcześniej.

Istniały dane naukowe o mniejszej wiarygodności dotyczące wpływu szczepień przeciwko HPV na częstość występowania rzadkich chorób, których rozwój trwa znacznie dłużej, takich jak gruczolakorak in situ, innych zmian przednowotworowych i innych nowotworów związanych z HPV (np. raka pochwy, sromu, odbytu i prącia). Zidentyfikowaliśmy mniej badań dotyczących tych wyników.

W przypadku większości konkretnych działań niepożądanych, którym się przyjrzeliśmy, w tym zespołu posturalnej tachykardii ortostatycznej, zespołu przewlekłego zmęczenia/mialgicznego zapalenia mózgu i rdzenia, paraliżu, zespołu złożonego bólu regionalnego, zespołu Guillaina-Barrégo i niepłodności, istniały dane naukowe o umiarkowanym zaufaniu, że szczepienie przeciwko HPV prawdopodobnie nie zwiększa ryzyka ich wystąpienia. Szczepienie przeciwko HPV nie zwiększyło również aktywności seksualnej.

Szczepienia przeciwko HPV wydają się również zmniejszać wskaźniki leczenia związane z chorobami spowodowanymi HPV, zwiększają frekwencję w programach badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy i zmniejszają liczbę zakażeń HPV.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Jesteśmy umiarkowanie pewni naszych wyników dotyczących raka szyjki macicy, chorób szyjki macicy o wysokim stopniu złośliwości, brodawek odbytu i narządów płciowych oraz działań niepożądanych. Jednak bardziej wiarygodnych i precyzyjnych wyników dotyczących zakresu ochrony mogłyby dostarczyć badania o większej jakości metodologicznej i przeprowadzone na większą skalę.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Dane są aktualne na wrzesień 2024 roku.