Czy szkolne programy dożywiania mogą poprawić stan zdrowia i cele edukacyjne dzieci znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej?

Najważniejsze informacje

• Programy posiłków szkolnych w krajach o niskich i średnich dochodach prowadzą do niewielkiej poprawy wyników testów z matematyki, ale mogą mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu na wyniki testów z czytania. Posiłki szkolne prowadzą do niewielkiego wzrostu liczby zapisów do szkoły, ale mogą mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu na frekwencję. Posiłki szkolne prawdopodobnie powodują niewielki przyrost wzrostu i wagi w stosunku do wieku. Nie jesteśmy pewni czy zmniejszają one nadwagę i otyłość.

• Badania powinny stanowić kluczowy element planowania i realizacji programów posiłków szkolnych (dożywiania w szkołach). Aby ułatwić porównywanie wyników różnych badań, potrzebna jest współpraca naukowców, rodziców oraz decydentów, aby ustalić listę najważniejszych celów dotyczących zdrowia dzieci, ich rozwoju oraz sukcesów w szkole.

Dlaczego chcieliśmy przeprowadzić przegląd badań dotyczących posiłków w szkołach?

Na całym świecie wiele dzieci nie otrzymuje wystarczającej ilości pożywnego jedzenia, aby zachować zdrowie i być gotowymi do nauki w szkole. Wpływa to na ich możliwość zapisania się do szkoły, regularnego uczęszczania na zajęcia oraz nauki w niej. Posiłki szkolne mają na celu zmniejszenie głodu i poprawę koncentracji, uczenia się i ogólnego stanu zdrowia dzieci.

Posiłki szkolne należą do największych na świecie form wsparcia społecznego. Staraliśmy się ocenić, jak posiłki szkolne działają na dzieci w trudnej sytuacji życiowej na całym świecie. Większość wcześniejszych przeglądów danych naukowych ma ograniczony zasięg geograficzny, a wiele z nich wykorzystuje analizy narracyjne.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Zadaliśmy następujące dwa pytania dotyczące równości w zdrowiu (sprawiedliwości).

• Czy posiłki szkolne poprawiają zdrowie fizyczne dzieci znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej na całym świecie?

• Czy posiłki szkolne przynoszą więcej korzyści dzieciom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji ze względu na płeć i niskie dochody rodziny niż dzieciom znajdującym się w mniej niekorzystnej sytuacji?

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, które oceniały wpływ posiłków szkolnych wśród uczniów w wieku od 5 do 19 lat. Uwzględniliśmy badania z randomizacją, w których losowo przydzielono uczniów lub szkoły do różnych grup badawczych. Ponieważ badania z randomizacją nie zawsze są możliwe, uwzględniliśmy badania bez losowego przydziału, w których porównywano grupy otrzymujące posiłki w szkole z grupami, które ich nie otrzymywały. Badania bez randomizacji wymagały co najmniej dwukrotnego pomiaru wyników; raz na początku badania i raz na końcu. Oceniliśmy nasz poziom zaufania do wyników odrębnie dla każdego punktu końcowego.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 13 badań z randomizacją i 27 badań bez randomizacji, które łącznie objęły ponad 91 995 uczniów w wieku od 5 do 19 lat. Jedno badanie obejmowało 59 613 uczniów, natomiast w pozostałych liczba uczniów wynosiła od 40 do 6 038 osób. We wszystkich badaniach uczestniczyła podobna liczba chłopców i dziewcząt, chociaż trzy badania obejmowały tylko dziewczęta. Większość badań przeprowadzono w krajach o niskim i średnim dochodzie (34 badania), podczas gdy sześć pochodziło z krajów o wysokim dochodzie.

W krajach o niskich i średnich dochodach posiłki szkolne prowadzą do niewielkiej poprawy wyników testów matematycznych, ale mogą mieć niewielki lub nie mieć żadnego wpływu na wyniki testów z czytania. Posiłki szkolne prowadzą do niewielkiego wzrostu liczby zapisów do szkoły, ale mogą mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu na frekwencję. Posiłki szkolne prawdopodobnie powodują niewielki przyrost wzrostu i wagi w stosunku do wieku. Nie jesteśmy pewni czy zmniejszają one nadwagę i otyłość.

W jednym badaniu z krajów o wysokim dochodzie przedstawiono dane naukowe o niskiej pewności, że posiłki w szkołach mogą nieznacznie zwiększyć frekwencję.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych?

Ponieważ w krajach o wysokim dochodzie przeprowadzono bardzo niewiele badań spełniających nasze kryteria, nie zalecamy odnosić naszych wyników do tego środowiska.

Jesteśmy pewni wyników dotyczących testów matematycznych i zapisów do szkoły. Jesteśmy umiarkowanie pewni wyników dotyczących wzrostu i wagi dla wieku, ponieważ mieliśmy pewne zastrzeżenia dotyczące metod badania. Mamy niewielki poziom zaufania do wyników testów czytania i frekwencji, ponieważ mieliśmy pewne zastrzeżenia co do metod badania, a wyniki różniły się znacznie między badaniami klinicznymi. Nie jesteśmy pewni wyników dotyczących nadwagi/otyłości, ponieważ mamy pewne zastrzeżenia dotyczące metod badania, dwa badania mierzyły ten punkt końcowy na różne sposoby, a jedno z badań było bardzo małe.

Wiele badań napotkało trudności związane z kontekstem lokalnym, m.in. konflikty, susze, opóźnienia biurokratyczne, problemy z przekazywaniem funduszy dostawcom posiłków, a także presję, by jak najszybciej wprowadzić programy posiłków szkolnych w szkołach z grupy kontrolnej.

Potrzebne są dalsze badania nad programami posiłków szkolnych i ich wpływem na uczniów w trudnej sytuacji, szczególnie w szkołach średnich, w krajach o różnych poziomach dochodu. Potrzebujemy również więcej badań, które ocenią różnice między grupami mniej korzystnej sytuacji, a dziećmi znajdującymi się w bardziej korzystnej sytuacji w krajach o wysokich dochodach. Sugerujemy, aby naukowcy, eksperci ds. żywienia w szkołach, nauczyciele i rodzice współpracowali w celu opracowania podstawowego zestawu podstawowych punktów końcowych, i aby były one umieszczone w ogólnodostępnym repozytorium.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Niniejszy przegląd jest aktualizacją i rozszerzeniem naszego przeglądu dotyczącego programów posiłków szkolnych z 2007 roku. Dane naukowe są aktualne do listopada 2024 r.

Finansowanie

Przegląd został sfinansowany przez Dubai Cares w ramach World Food Program School Feeding Program. Przegląd ten został również sfinansowany przez London School of Hygiene and Tropical Medicine. Sponsorzy nie mieli wpływu na powyższy przegląd.