Czy nieinwazyjne monitorowanie utlenowania tkanki mózgowej (metodą spektroskopii w bliskiej podczerwieni) pomaga zapobiegać uszkodzeniom mózgu u bardzo niedojrzałych wcześniaków?

Najważniejsze informacje

• Dane naukowe wskazują, że nieinwazyjne monitorowanie (spektroskopia w bliskiej podczerwieni; ang. near-infrared spectroscopy, NIRS) utlenowania tkanki mózgowej prawdopodobnie nie zmniejsza odsetka zgonów ani nie zapobiega krótkotrwałym zaburzeniom funkcji mózgu u bardzo wcześnie urodzonych noworodków.

• W przyszłych badaniach należy w większym stopniu wykorzystywać technikę NIRS oraz analizować długoterminowe skutki, aby uzyskać bardziej jednoznaczne odpowiedzi na temat potencjalnych korzyści.

Czym jest spektroskopia w bliskiej podczerwieni (NIRS)?

Spektroskopia w bliskiej podczerwieni (NIRS) to nieinwazyjna metoda pozwalająca na pomiar utlenowania mózgu.

W jaki sposób technologia NIRS może pomóc wcześniakom na oddziale intensywnej terapii noworodkowej?

Wcześniaki, zwłaszcza te urodzone bardzo wcześnie (przed 32. tygodniem ciąży), często borykają się z ciężkimi problemami zdrowotnymi. Do potencjalnych problemów zalicza się uszkodzenie mózgu spowodowane niedostatecznym dopływem tlenu do mózgu. Wykorzystanie technologii NIRS do monitorowania poziomu tlenu w mózgu może pomóc lekarzom wcześnie i szybko zareagować w razie wystąpienia problemów, jednak ważne jest, aby ustalić, czy metoda ta rzeczywiście działa.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy monitorowanie metodą NIRS jest skuteczniejsze od standardowej opieki w zakresie ochrony mózgu, poprawy rozwoju neurologicznego (mózgu) oraz zwiększania szans na przeżycie u bardzo przedwcześnie urodzonych niemowląt. W szczególności interesował nas wpływ NIRS na:

• śmierć z jakiegokolwiek przyczyny;

• problemy z rozwojem neurologicznym (w tym porażenie mózgowe, poważne opóźnienia rozwojowe, ślepota i głuchota) w miarę jak dzieci dorastają (w wieku od 18 do 24 miesięcy);

• ciężkie uszkodzenie mózgu;

• przewlekłą choroba płuc;

• martwicze zapalenie jelit (ciężka choroba jelit);

• ciężką retinopatię wcześniaków (choroba oczu); oraz

• ciężkie działania niepożądane.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których porównano monitorowanie metodą NIRS z brakiem monitorowania tą metodą lub z monitorowaniem metodą NIRS w trybie zaślepionym (gdy personel medyczny nie ma wiedzy na temat poziomu natlenienia mózgu i nie może podejmować decyzji w oparciu o te informacje) u bardzo przedwcześnie urodzonych noworodków. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań i oceniliśmy nasz poziom zaufania do danych naukowych na podstawie takich czynników jak wykorzystane metody badania i wielkości badań.

Czego się dowiedzieliśmy?

W analizie uwzględniliśmy pięć badań opublikowanych w latach 2016–2023, obejmujących 2415 dzieci urodzonych bardzo przedwcześnie (1191 w grupie z zastosowaniem NIRS oraz 1224 w grupie bez NIRS lub z NIRS w zaślepieniu). Niemowlęta z grupy bez NIRS lub z grupą z zaślepionym NIRS otrzymywały standardową opiekę.

Jakie są główne wyniki?

Dane naukowe z pięciu badań (obejmujących 2415 niemowląt) wskazują, że monitorowanie metodą NIRS w porównaniu z standardową opieką prawdopodobnie nie powoduje żadnej różnicy lub różnica ta jest znikoma w zakresie:

• śmierci z jakiegokolwiek przyczyny;

• ciężkiego uszkodzenia mózgu;

• przewlekłej choroby płuc;

• martwiczego zapalenia jelit (ciężkiej choroby jelit);

• ciężkich działań niepożądanych.

Na podstawie jednego badania obejmującego 115 niemowląt dane naukowe dotyczące wpływu NIRS na długoterminowe zaburzenia rozwoju neurologicznego u starszych dzieci są bardzo niepewne. Na podstawie dwóch badań obejmujących 1745 niemowląt można stwierdzić, że monitorowanie metodą NIRS prawdopodobnie nie ma większego wpływu na zmniejszenie częstości występowania ciężkiej retinopatii wcześniaków (choroby oczu).

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Cztery z pięciu uwzględnionych badań były niewielkie, a tylko nieliczne niemowlęta zmarły lub doznały ciężkich urazów mózgu albo długotrwałych zaburzeń neurorozwojowych. Ponadto wyniki poszczególnych badań znacznie się od siebie różniły. Nie we wszystkich badaniach technika NIRS była stosowana w ten sam sposób, co utrudnia stwierdzenie, czy przyniosłaby ona takie same efekty u wszystkich niemowląt w różnych ośrodkach zdrowia w różnych krajach. Wreszcie, nie wszystkie interesujące nas wyniki zostały w badaniach odpowiednio zmierzone.

Dalsze badania mogą dostarczyć wyników, które będą różnić się od wyników tego przeglądu.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do sierpnia 2025 roku. Obecnie trwa pięć istotnych badań, a w ramach jednego z nich planuje się włączenie do badania 3000 niemowląt do 2029 roku. To szeroko zakrojone badanie może dostarczyć dodatkowych danych naukowych, które pomogą nam lepiej zrozumieć korzyści i zagrożenia związane ze stosowaniem NIRS u noworodków urodzonych bardzo przedwcześnie.