Jak możemy zwiększyć liczbę pacjentów biorących udział w programach rehabilitacji kardiologicznej?

Najważniejsze informacje

• Interwencje, których celem jest promowanie korzystania z programów rehabilitacji kardiologicznej (ang. cardiac rehabilitation, CR) mogą przyczynić się do zwiększenia liczby pacjentów uczestniczących w tych programach.

• Interwencje te prawdopodobnie doprowadzą do niewielkiego zwiększenia frekwencji w programach CR, a pacjenci będą prawdopodobnie bardziej skłonni do ukończenia takiego programu.

• Potrzebnych jest więcej badań wysokiej jakości, aby potwierdzić, które strategie najskuteczniej zwiększają liczbę pacjentów biorących udział w programach CR. Ponieważ większość uczestników stanowili mężczyźni, konieczne są dalsze badania z udziałem kobiet, osób starszych i innych niedostatecznie reprezentowanych grup w celu zapewnienia, że programy CR są skuteczne i dostępne dla wszystkich.

Czym jest rehabilitacja kardiologiczna (CR)?

CR to program terapeutyczny prowadzony przez pracowników ochrony zdrowia, który pomaga pacjentom wrócić do zdrowia i poprawić stan zdrowia serca po zawale, operacji serca lub innych problemach z sercem, w tym niewydolności serca. CR pomaga przyspieszyć powrót do zdrowia, zapobiega przyszłym problemom z sercem i wspiera ogólny stan zdrowia. Jest silnie rekomendowany w przypadku osób cierpiących na powyższe schorzenia serca.

Na czym polega problem?

Pomimo tych korzyści, na całym świecie tylko niewielka liczba kwalifikujących się osób bierze udział w programach CR. Ponadto nawet jeśli pacjenci zapisują się do programu CR, wielu z nich nie angażuje się w pełni lub nie kończy programu.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy interwencje, których celem jest promowanie korzystania z programów CR mogą pomóc większej liczbie osób:

• zapisać się do programu CR,

• uczestniczyć w programie CR oraz

• ukończyć program CR.

Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy te działania mogą wywołać jakieś działania niepożądane.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których oceniano różne metody mające na celu zwiększanie liczby pacjentów korzystających z programów CR. Uwzględniono wyłącznie badania, w których uczestnicy zostali losowo przydzieleni do jednej z 2 lub więcej grup leczenia. Jest to najlepszy sposób zapewnienia, że grupy uczestników są podobne, a sami badacze i uczestnicy nie wiedzą do jakiej grupy należą. Wzięliśmy pod uwagę badania opublikowane we wszystkich językach. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy wiarygodność danych naukowych na podstawie takich kryteriów, jak metody badawcze i wielkość badań.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy łącznie 47 badań (58 porównań), w których wzięło udział 10 803 osoby. Badania uwzględnione w przeglądzie przeprowadzono głównie w Ameryce Północnej i w Europie, a także w innych krajach o wysokim dochodzie. Nie uwzględniono żadnych badań przeprowadzonych w krajach o niskim i średnim dochodzie. Uczestnicy cierpieli na takie schorzenia jak zawał serca, dławica piersiowa czy niewydolność serca, albo przeszli zabiegi, takie jak pomostowanie aortalno-wieńcowe lub wszczepienie stentu. Większość uczestników badań stanowili mężczyźni. W badaniach tych oceniono szeroki wachlarz rozwiązań, takich jak: wcześniejsze rozpoczęcie CR, wykorzystanie narzędzi cyfrowych, oferowanie CR w różnych miejscach (np. w domu), zapewnienie wsparcia ze strony innych pacjentów lub personelu medycznego, dostosowanie programów do potrzeb kobiet oraz stworzenie krótszych lub bardziej elastycznych opcji.

Główne wyniki

W przypadku osób cierpiących na choroby serca działania, których celem jest promowanie korzystania z programów CR:

• może zwiększyć liczbę pacjentów zapisujących się do programów CR (27 badań, 726 osób);

• prawdopodobnie skutkuje niewielkim zwiększeniem frekwencji w programach CR (18 badań, 3024 osoby);

• prawdopodobnie zwiększa szansę na to, że pacjenci ukończą program CR (19 badań, 5432 osoby); oraz

• prawdopodobnie nie zwiększa liczby ciężkich działań niepożądanych (6 badań, 716 osób).

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Nasze zaufanie do danych naukowych wahało się od niskiego do umiarkowanego, ponieważ w uwzględnionych badaniach stosowano różne metody realizacji interwencji mających na celu zwiększenie liczby pacjentów korzystających z CR. Chociaż wyniki są obiecujące, potrzeba więcej badań o wysokiej jakości, aby potwierdzić, które strategie są najskuteczniejsze, zwłaszcza jeśli chodzi o pomoc pacjentom w ukończeniu programów CR. Dostępnych było niewiele informacji na temat kosztów lub efektywności kosztowej (opłacalności) działań promujących korzystanie z programów CR. Konieczne są również dalsze badania w innych grupach, takich jak kobiety, osoby starsze oraz mieszkańcy krajów o niskich i średnich dochodach. To pomoże zapewnić, że programy CR będą użyteczne i dostępne dla wszystkich.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Niniejszy przegląd stanowi aktualizację naszego przeglądu z 2019 roku. Niniejsze dane naukowe są aktualne do marca 2025 roku.