Które leczenie, przeciwpłytkowe czy przeciwzakrzepowe, jest skuteczniejsze u osób z niewydolnością serca i prawidłowym rytmem serca?

Najważniejsze informacje

– Przyjmowanie warfaryny (leku przeciwzakrzepowego, który zapobiega krzepnięciu krwi poprzez hamowanie białek) przez osoby z niewydolnością serca i prawidłowym rytmem serca nie przynosi korzyści lub przynosi niewielką korzyść w porównaniu z lekami przeciwpłytkowymi takimi jak aspiryna (która zapobiega powstawaniu zakrzepów poprzez hamowanie działania płytek krwi).

– Leczenie warfaryną prowadzi do większej liczby krwawień w porównaniu z aspiryną lub klopidogrelem.

W jaki sposób leczenie przeciwpłytkowe lub przeciwzakrzepowe pomaga osobom z niewydolnością serca?

U niektórych osób z niewydolnością serca występuje zaburzony rytm serca (tzw. migotanie przedsionków), u innych występuje prawidłowy rytm serca (tzw. rytm zatokowy). U osób z niewydolnością serca może występować spowolniony przepływ krwi w sercu, co podnosi ryzyko tworzenia się skrzepów krwi. Skrzepy krwi mogą się tworzyć przy udziale białek krzepnięcia (czynników krzepnięcia) i lepkich komórek krwi (płytek krwi).

Wiele osób z niewydolnością serca i prawidłowym rytmem serca ma zwężone tętnice wieńcowe i lekarze często podają im aspirynę – lek, który pomaga zmniejszyć krzepliwość poprzez hamowanie działania płytek krwi. Osoby z niewydolnością serca są również obciążone ryzykiem niedrożności naczyń krwionośnych przez zakrzep w płucach, nogach oraz mózgu (udaru niedokrwiennego), co może prowadzić do niepełnosprawności lub zgonu.

Doustne leki przeciwzakrzepowe (ang. oral anticoagulants, OAC), takie jak warfaryna, mogą hamować działanie białek krzepnięcia i zapobiegać powstawaniu skrzepów krwi. W przypadku osób z niewydolnością serca i zaburzonym rytmem serca uznaje się, że warfaryna jest lepsza niż aspiryna, dlatego w kilku badaniach próbowano sprawdzić, czy wszystkie osoby z niewydolnością serca (w tym osoby z prawidłowym rytmem serca) powinny przyjmować doustne leki przeciwzakrzepowe.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy u osób z niewydolnością serca i prawidłowym rytmem serca istniała różnica w efektach przyjmowania leków przeciwzakrzepowych a leków przeciwpłytkowych. W szczególności chcieliśmy dowiedzieć się, czy rodzaj przyjmowanego leku w jakikolwiek sposób wpływa na ryzyko zgonu, powikłań związanych z krzepliwością krwi (np. zawału serca lub udaru mózgu) lub poważnych problemów z krwawieniem.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których osobom dorosłym z niewydolnością serca i prawidłowym rytmem serca podawano przez co najmniej miesiąc leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe, a rodzaj leczenia przypisany dla każdej osoby był wybierany losowo. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy nasze zaufanie do danych na podstawie aspektów takich jak metody badawcze i wielkość badań.

Czego się dowiedzieliśmy?

Wzięliśmy pod uwagę 4 badania, w których leczeniu poddano 4187 osób.

Ryzyko zgonu w tych badaniach było niemal identyczne, niezależnie od tego, czy dana grupa osób przyjmowała aspirynę czy warfarynę. Nie znaleźliśmy w nich wystarczających danych potwierdzających przewagę warfaryny nad aspiryną w zmniejszaniu ryzyka powikłań związanych z krzepliwością krwi, takich jak zawał serca czy udar mózgu. Wynika z nich natomiast, że osoby przyjmujące warfarynę doświadczały poważnych krwawień dwukrotnie częściej niż osoby przyjmujące aspirynę. W jednym średniej wielkości badaniu porównano również warfarynę z innym lekiem przeciwpłytkowym – klopidogrelem – i uzyskano podobne wyniki: nie było różnicy w częstości występowania zgonów lub powikłań związanych z krzepliwością krwi, ale odnotowano większe ryzyko wystąpienia poważnego krwawienia.

Jest mało prawdopodobne, aby dalsze badania zmieniły te wnioski, chyba że pojawią się nowe, skuteczniejsze i bezpieczniejsze leki.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Mamy jedynie umiarkowane zaufanie co do wyników badań porównujących warfarynę z aspiryną, ponieważ odnotowano niewiele przypadków powikłań związanych z krzepliwością krwi i krwawieniami, a także dlatego, że nie przeprowadzono wystarczającej liczby badań, aby z całą pewnością ocenić ryzyko zgonu.

Mamy niewielkie zaufanie do danych porównujących warfarynę z klopidogrelem, ponieważ opierają się one jedynie na kilku przypadkach, a liczba badań jest niewystarczająca, by mieć pewność co do wyników.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Jest to aktualizacja wcześniejszego przeglądu. Dane są aktualne do kwietnia 2025 roku.