Probiotyki w leczeniu wyprysku

Pytanie badawcze

Celem niniejszego przeglądu Cochrane była analiza danych z randomizowanych badań klinicznych (RCT) w celu oceny, czy probiotyki (bakterie, grzyby, drożdże) są skuteczne w leczeniu wyprysku (egzemy) o jakimkolwiek stopniu nasilenia u osób w różnym wieku w porównaniu z placebo (nieaktywne leczenie), brakiem leczenia lub innym leczeniem bez stosowania probiotyków. Chcieliśmy dowiedzieć się, czy leczenie probiotykami łagodzi objawy, poprawia jakość życia lub zmniejsza nasilenie wyprysku u pacjentów pod koniec leczenia i w trakcie obserwacji po jego zakończeniu.

Wprowadzenie

Wyprysk jest niezakaźną chorobą skóry związaną z dużym świądem, która może występować u 5 do 20% ludzi w pewnym okresie ich życia. Pacjenci z egzemą mają inny skład flory bakteryjnej w jelitach w porównaniu z osobami zdrowymi, a czasami dochodzi u nich do rozwoju stanu zapalnego w jelitach. Przypuszcza się, że objawy wyprysku można leczyć zmieniając skład bakterii jelitowych lub zmniejszając nasilenie stanu zapalnego w jelitach. Takie efekty można zaobserwować podczas stosowania probiotyków. Są to żywe mikroorganizmy (np. Lactobacillus) przyjmowane doustnie, które naturalnie występują w niepasteryzowanym mleku i jogurcie.

Niniejszy przegląd jest aktualizacją poprzedniego przeglądu Cochrane opublikowanego w 2008 roku. Aktualizacja ta jest ważna, ponieważ od czasu ostatniej publikacji przeprowadzono nowe badania w tym temacie, zwiększyło się spożycie probiotyków i jest zapotrzebowanie na nowe metody leczenia egzemy.

Charakterystyka badań

Do przeglądu włączyliśmy 39 randomizowanych badań klinicznych (RCT) z udziałem w sumie 2599 osób. Wyszukiwania odpowiednich publikacji dokonano w okresie do stycznia 2017 roku.

Badania obejmowały pacjentów obu płci i w różnym wieku, jednak większość z nich przeprowadzono u dzieci, które zostały poinformowane przez pracownika służby zdrowia o rozpoznaniu u nich wyprysku. W badaniach porównywano leczenie żywymi drobnoustrojami (probiotykami) w różnej dawce i stężeniu, przyjmowanymi doustnie z brakiem terapii, placebo lub innym leczeniem bez stosowania probiotyków u pacjentów z wypryskiem od łagodnego do ciężkiego.

Wśród probiotyków badano bakterie z gatunku Lactobacillus i Bifidobacteria, które przyjmowano osobno lub w połączeniu z innymi probiotykami przez okres od 4 tygodni do 6 miesięcy. Nie analizowaliśmy badań, które miały na celu zapobieganie wystąpieniu egzemy. Większość badań przeprowadzono w Europie, a niektóre w Azji, Australii i Nowej Zelandii - wszystkie w placówkach służby zdrowia. Większość badań przeprowadzono w pojedynczych ośrodkach. Autorzy przeglądu nie stosowali żadnych ograniczeń językowych przy ich wyborze. Dziesięć badań zostało sfinansowanych przez firmy dostarczające probiotyki, a źródeł finansowania kolejnych 4 nie podano.

Główne wyniki

Należy zauważyć, że wyniki w tym podsumowaniu opierają się na następujących danych: leczenie probiotykami w porównaniu z ich niestosowaniem, terapia trwająca od 6 tygodni do 3 miesięcy, z wyjątkiem oceny nasilenia egzemy przez badającego - leczenie trwało 16 tygodni oraz analiza wyników na koniec leczenia, z wyjątkiem zdarzeń niepożądanych, które oceniano w trakcie leczenia. O ile nie zaznaczono inaczej, wyniki były mierzone przez uczestników lub ich rodziców. We włączonych badaniach poddano ocenie wiele probiotyków o różnych stężeniach lub dawkach. Wynik w skali objawów choroby był tym wyższy, im bardziej były one nasilone.

Stwierdziliśmy, że obecnie dostępne probiotyki prawdopodobnie w niewielkim stopniu lub w ogóle nie wpływają na zmniejszenie objawów wyprysku, takich jak świąd skóry i problemy ze snem (dane naukowe umiarkowanej jakości).

Wykazaliśmy jednak, że w ocenie pacjentów i ich lekarzy probiotyki mogą nieznacznie złagodzić objawy egzemy na podstawie wskaźnika nasilenia objawów (dane niskiej jakości), chociaż nie mamy pewności, czy jest to różnica istotna dla pacjentów.

Nie znaleźliśmy danych potwierdzających skuteczność probiotyków w poprawie jakości życia pacjentów (dane niskiej jakości).

Nie stwierdziliśmy również większej częstości działań niepożądanych; w analizowanych badaniach opisywane skutki uboczne związane z leczeniem obejmowały zaburzenia żołądkowo-jelitowe z biegunką i zaparciami, wymioty oraz bóle kolkowe (dane niskiej jakości).

Na podstawie analizy badań można przypuszczać, że dalsze badania oceniające skuteczność probiotyków w leczeniu wyprysku mogą być nieopłacalne, ponieważ istnieje małe prawdopodobieństwo ich wpływu na końcowy wynik leczenia.

Jakość danych naukowych

Jakość danych potwierdzających nasze główne wyniki była niska, z wyjątkiem oceny nasilenia objawów egzemy przez uczestników, dla której stwierdzono umiarkowaną jakość danych. Przyczyną tego są różnice pomiędzy badaniami (trudne do wyjaśnienia) oraz niewystarczająca ilość danych naukowych.

Uwagi do tłumaczenia: 

Tłumaczenie: Paulina Stasiłowicz Redakcja: Piotr Szymczak, Małgorzata Kołcz

Tools
Information
Share/Save