مزایا و خطرات انجام برنامه‌های ورزشی هوازی برای بیماران پس‌از وقوع سکته مغزی چیست؟

پیام‌های کلیدی

• افراد مبتلا به سکته مغزی می‌توانند با خیال راحت در برنامه‌های ورزشی که شامل تمرینات هوازی آمادگی جسمانی هستند، شرکت کنند.

• تمرینات آمادگی جسمانی هوازی ممکن است آمادگی جسمانی را بهبود بخشند، ناتوانی را کاهش دهند، سرعت راه‌رفتن را بیشتر کنند و تعادل بیماران را در پایان دوره برنامه بهبود بخشند، اما مشخص نیست که این پیشرفت‌ها قابل توجه هستند یا خیر.

• شواهد کافی در مورد تاثیرات تمرین هوازی وجود ندارد و انجام تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.

سکته مغزی چیست؟

سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخشی از مغز قطع شده و منجر به آسیب در نواحی خاصی از مغز شود. تاثیر سکته مغزی می‌تواند زندگی را تغییر دهد و بسته به شدت آسیب و محل آسیب در مغز، متفاوت است. سکته مغزی علاوه‌بر تاثیر بر توانایی حرکت، بر تفکر، احساس و رفتار بیمار نیز اثر دارد. این تاثیرات می‌توانند در طول زندگی پس‌از وقوع سکته مغزی ادامه داشته باشند. یکی از تاثیرات فیزیکی سکته مغزی، کاهش آمادگی جسمانی هوازی و قدرت عضلانی است که فعالیت بدنی و بازگشت به فعالیت‌های روزمره را دشوارتر می‌کند. آمادگی جسمانی هوازی پائین هم‌چنین می‌تواند خطری برای وقوع سکته مغزی مجدد باشد.

در طول بازتوانی پس‌از وقوع سکته مغزی چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

پس‌از وقوع سکته مغزی، بسیاری از بیماران، به‌عنوان مثال، از یک فیزیوتراپیست یا دیگر متخصصان سلامت، بازتوانی دریافت می‌کنند تا به آن‌ها در غلبه بر مشکلات مربوط به فعالیت‌های روزمره کمک شود. بازتوانی اغلب شامل انواع مختلف ورزش است. یک نوع آن، ورزش هوازی (یا «قلبی‌تنفسی») است که شامل تمرینات مداومی است که ضربان قلب را افزایش می‌دهد و می‌تواند استقامت لازم را برای فعالیت‌های تکراری مانند پیاده‌روی افزایش دهد.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که بدانیم انجام تمرینات آمادگی جسمانی هوازی در هر زمانی پس‌از وقوع سکته مغزی (چه در بیمارستان و چه پس‌از رفتن به منزل) مفید است یا خیر. به‌طور خاص، ما ‌خواستیم بدانیم که انجام تمرین هوازی پس‌از وقوع سکته مغزی:

• بی‌خطر است؛

• آمادگی جسمانی و حرکت (از جمله راه‌رفتن و تعادل) را بهبود می‌بخشد؛

• احساسات افراد را تغییر می‌دهد (از جمله افسردگی و کیفیت زندگی)؛ و

• خطر وقوع سکته مغزی دیگر را کاهش می‌دهد.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که یک برنامه تمریناتی هوازی را برای افراد پس‌از وقوع سکته مغزی در مقایسه با مراقبت‌های معمول، ورزش نکردن یا یک برنامه غیر از ورزش بررسی کردند. ما فقط مطالعاتی را وارد کردیم که برنامه تمریناتی مورد آزمایش فقط مبتنی بر تمرینات هوازی بود؛ مطالعاتی را که شامل انواع دیگر تمرینات، مانند تمرینات قدرتی عضلات بودند، حذف کردیم.

نتایج این مطالعات را مقایسه و جمع‌بندی کرده و اطمینان خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روش‌های انجام مطالعه و تعداد شرکت‏‌کنندگان مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 53 مطالعه را شامل 2672 فرد مبتلا به سکته مغزی شناسایی کردیم. بیشتر شرکت‌کنندگان مطالعه قادر به راه‌رفتن بودند. سی و هفت مورد از این مطالعات در کشورهایی با سطح درآمد بالا انجام شدند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان 61.9 سال گزارش شد. بیشتر مطالعات ظرف سه ماه پس‌از وقوع سکته مغزی (19 مطالعه) یا حداقل شش ماه پس‌از وقوع سکته مغزی (29 مطالعه) انجام شدند. در 28 مطالعه، افرادی که در گروه‌های تمرینات هوازی بودند، نسبت به گروه‌های کنترل، توجه بیشتری را دریافت کردند.

در 49 مطالعه، جلسات تمرینات، 20 تا 60 دقیقه طول کشیدند؛ فراوانی جلسات تمرینات در 48 مطالعه، 3 تا 5 روز در هفته گزارش شد. این برنامه در 37 مطالعه کمتر از 12 هفته انجام شد. شدت تمرینات به‌صورت حداکثر تعداد ضربان قلب، ذخیره ضربان قلب (براساس تعداد ضربان قلب در حالت استراحت) یا رتبه‌بندی شرکت‌کنندگان از میزان فشار درک‌شده گزارش شد.

شانزده مورد از 53 مطالعه، افراد شرکت‌کننده در مطالعات را پیگیری کردند. طول دوره پیگیری از 12 هفته تا 12 ماه پس‌از شروع برنامه متغیر بود. یک مطالعه دوره پیگیری شش ماه را برنامه‌ریزی کرد، اما آن را گزارش نکرد.

نتایج اصلی

• تمرینات هوازی بر تعداد موارد مرگ‌ومیر در پایان دوره برنامه (36 مطالعه، 1563 شرکت‌کننده) یا در دوره پیگیری (10 مطالعه، 713 شرکت‌کننده) تاثیری ندارد.

• تمرینات هوازی بر تعداد سکته‌های مغزی دوم در پایان دوره برنامه تاثیری ندارد (8 مطالعه، 544 شرکت‌کننده) و احتمالا در پایان دوره پیگیری نیز موثر نیست (4 مطالعه، 412 شرکت‌کننده).

• ما در مورد نتایج مربوط به فشار خون در پایان دوره برنامه (9 مطالعه، 535 شرکت‌کننده) یا در پایان دوره پیگیری (3 مطالعه، 155 شرکت‌کننده) بسیار نامطمئن هستیم.

• تمرینات هوازی در پایان دوره برنامه ممکن است باعث بهبودهای کوچکی در تعادل (18 مطالعه، 772 شرکت‌کننده)، ناتوانی (17 مطالعه، 1073 شرکت‌کننده)، آمادگی جسمانی هوازی (13 مطالعه، 608 شرکت‌کننده) و سرعت راه‌رفتن راحت (16 مطالعه، 647 شرکت‌کننده) شوند، اما مشخص نیست که این تغییرات به اندازه کافی بزرگ هستند که برای افراد مبتلا به سکته مغزی معنی‌دار باشند یا خیر. نتایج در پایان دوره پیگیری مشخص نیستند؛ مزایای آمادگی جسمانی هوازی ممکن است ادامه یابد اما ممکن است به اندازه کافی بزرگ نباشد که برای افراد مبتلا به سکته مغزی معنی‌دار تلقی شوند (5 مطالعه، 237 شرکت‌کننده).

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

• بیشتر مطالعات شامل افرادی بودند که قادر به راه‌رفتن بودند؛ اطلاعات کمی در مورد بسیاری از افراد مبتلا به سکته مغزی که میزان تحرک محدودتری دارند، در دسترس است.

• بیشتر مطالعات در کشورهای صنعتی و با سطح درآمد بالا انجام شدند؛ اطلاعات کمی در مورد افراد مبتلا به سکته مغزی در کشورهای دیگر وجود دارد.

• ابهامات زیادی در مورد تاثیرات تمرین هوازی وجود دارد و شواهد کافی در دست نیست. انجام پژوهش‌های بیشتری در این زمینه مورد نیاز است.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

این مطالعه یکی از سه مروری است که یک مرور واحد قبلی را در مورد تاثیر تمرینات آمادگی جسمانی بر سکته مغزی به‌روز می‌کند. شواهد براساس جست‌وجوهایی است که تا اپریل 2025 انجام شدند.