ใจความสำคัญ
ในผู้ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อม (ภาวะที่กระดูกอ่อนซึ่งรองรับข้อสะโพกสึกหรอลง ทำให้เกิดอาการปวดและข้อฝืดตึง) การออกกำลังกายเมื่อเปรียบเทียบกับการรักษาหลอก อาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่ออาการปวด แต่อาจช่วยให้การทำงานของข้อดีขึ้นเล็กน้อย เมื่อเปรียบเทียบกับการไม่ได้รับการรักษา การดูแลตามปกติ หรือการให้ความรู้แบบจำกัด การออกกำลังกายน่าจะทำให้อาการปวดและการทำงานของข้อดีขึ้นเล็กน้อย แม้ว่าผลลัพธ์เหล่านี้อาจไม่ชัดเจนจนสังเกตเห็นได้ในชีวิตประจำวันก็ตาม การเพิ่มการออกกำลังกายเข้าไปในการรักษาอื่น น่าจะมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่ออาการปวดและการทำงานของข้อ
เรายังไม่แน่ใจว่าการออกกำลังกายจะนำไปสู่เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์มากกว่าการรักษาหลอก หรือการไม่ได้รับการรักษา/การดูแลตามปกติในผู้ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อมหรือไม่ เมื่อเพิ่มเข้าไปในการรักษาอื่น การออกกำลังกายน่าจะลดความเสี่ยงของเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ได้เล็กน้อย
เราจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมและมีการออกแบบที่ดีขึ้นซึ่งมุ่งเน้นไปที่ผู้ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อมโดยเฉพาะ เพื่อให้ได้ข้อสรุปที่หนักแน่นยิ่งขึ้นเกี่ยวกับผลของการออกกำลังกายเราจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมและออกแบบการศึกษาที่ดีกว่านี้ โดยเน้นเฉพาะกลุ่มผู้ที่มีภาวะข้อสะโพกเสื่อม เพื่อให้ได้ข้อสรุปที่ชัดเจนยิ่งขึ้นเกี่ยวกับผลของการออกกำลังกาย
โรคข้อสะโพกเสื่อมคืออะไร
โรคข้อสะโพกเสื่อมเกิดขึ้นเมื่อกระดูกอ่อนที่ทำหน้าที่รองรับแรงกระแทกของข้อสะโพกสึกหรอลง ภาวะนี้เป็นภาวะเรื้อรังที่พบได้บ่อย ผู้ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อมมักมีอาการปวดข้อและข้อฝืดตึง พวกเขาอาจมีความยากลำบากในการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การเดินขึ้นบันไดและการลุกขึ้นจากเก้าอี้
การออกกำลังกายอาจช่วยได้อย่างไร
การออกกำลังกายมีจุดมุ่งหมายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ การเคลื่อนไหวของข้อต่อ และความเชื่อมั่นในตนเองเกี่ยวกับความสามารถในการทำกิจกรรมบางอย่าง ผลลัพธ์เหล่านี้น่าจะช่วยลดอาการปวดและความพิการลงได้ ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยสามารถจัดการกับอาการของตนเองได้ดียิ่งขึ้น โปรแกรมการออกกำลังกายมีความแตกต่างกันอย่างมาก โดยมีทั้งประเภทของการออกกำลังกาย ระดับความหนัก และวิธีการให้บริการที่หลากหลาย
เราต้องการทราบอะไร
เราต้องการทราบว่าการออกกำลังกายจะช่วยลดอาการปวด ตลอดจนทำให้การทำงานของข้อต่อและสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นสำหรับผู้ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อมได้หรือไม่ นอกจากนี้ เรายังต้องการทราบว่าผู้เข้าร่วมในการศึกษาที่ได้ออกกำลังกายมีแนวโน้มที่จะรายงานความสำเร็จในการรักษามากกว่า และมีแนวโน้มที่จะออกจากการศึกษากลางคันหรือเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์น้อยกว่าหรือไม่
เราทำอะไรบ้าง
เราได้สืบค้นการศึกษาที่ประเมินผลของการออกกำลังกายในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อม โปรแกรมการออกกำลังกายจะต้องเป็นการออกกำลังกายบนบก มีการวางแผน มีโครงสร้างที่ชัดเจน และทำซ้ำๆ อย่างต่อเนื่อง เราได้เปรียบเทียบและสรุปผลของการศึกษาเหล่านั้น และจัดระดับความเชื่อมั่นของเราที่มีต่อหลักฐานโดยพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ เช่น ระเบียบวิธีวิจัย และความสอดคล้องกันของผลลัพธ์ในการศึกษาต่างๆ
เราพบอะไร
เราพบ 18 การศึกษา ซึ่งมีผู้ใหญ่เข้าร่วม 1368 คน ผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่เป็นสตรี (63%) และมีอายุระหว่าง 53 ปี ถึง 74 ปี การศึกษาเหล่านี้ดำเนินการในออสเตรเลีย แคนาดา เดนมาร์ก ฟินแลนด์ เยอรมนี ไอร์แลนด์ อิตาลี เนเธอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ นอร์เวย์ สวีเดน และสหรัฐอเมริกา โปรแกรมการออกกำลังกายใช้เวลาตั้งแต่ 2 ถึง 52 สัปดาห์ การศึกษาส่วนใหญ่วัดผลลัพธ์ทันทีหลังจากสิ้นสุดโปรแกรมการออกกำลังกาย และบางการศึกษายังได้รายงานผลลัพธ์ในระยะยาวอีกด้วย
การออกกำลังกายเปรียบเทียบกับการรักษาหลอก (2 การศึกษา, ผู้ใหญ่ 123 คน)
83 การออกกำลังกายอาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่ออาการปวด
การออกกำลังกายอาจช่วยให้การทำงานของข้อดีขึ้นเล็กน้อย ในมาตรวัดระดับคะแนน 0 ถึง 100 ซึ่งผลต่างที่ 13 คะแนนถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่มีความหมาย ผู้ที่ออกกำลังกายได้คะแนนดีกว่าผู้ที่ได้รับการรักษาหลอกอยู่ 7.4 คะแนน
ไม่มีการศึกษาใดรายงานเกี่ยวกับสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดีหรือความสำเร็จในการรักษา
ผู้ที่ออกกำลังกายอาจไม่ได้มีแนวโน้มที่จะหยุดการรักษามากไปกว่ากัน
เราไม่แน่ใจว่ามีเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์เกิดขึ้นจากการออกกำลังกายมากขึ้นหรือไม่
การออกกำลังกายเปรียบเทียบกับการไม่ได้รับการรักษา การดูแลตามปกติ หรือการให้ความรู้แบบจำกัด (10 การศึกษา, ผู้ใหญ่ 494 คน)
การออกกำลังกายน่าจะช่วยให้อาการปวดและการทำงานของข้อดีขึ้น แต่ดีขึ้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ในมาตรวัดระดับคะแนน 0 ถึง 100 ผู้ที่ออกกำลังกายได้คะแนนอาการปวดดีกว่าอยู่ 7.2 คะแนน (ซึ่งผลต่างที่ 12 คะแนนถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่มีความหมาย) และได้คะแนนการทำงานของข้อดีกว่าอยู่ 8.8 คะแนน (ซึ่งผลต่างที่ 13 คะแนนถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่มีความหมาย) เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่ไม่ได้รับการรักษา ได้รับการดูแลตามปกติ หรือได้รับความรู้
การออกกำลังกายน่าจะมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดี
ผู้ที่ออกกำลังกายอาจไม่ได้มีแนวโน้มที่จะรายงานความสำเร็จในการรักษาหรือหยุดการรักษามากไปกว่ากัน
เราไม่แน่ใจว่ามีเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์เกิดขึ้นจากการออกกำลังกายมากขึ้นหรือไม่
การออกกำลังกายร่วมกับการรักษาอื่นเปรียบเทียบกับการรักษาอื่นเพียงอย่างเดียว (7 การศึกษา, ผู้ใหญ่ 751 คน)
การออกกำลังกายน่าจะมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่ออาการปวด การทำงานของข้อ สุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดี หรือการที่ผู้ป่วยจะหยุดการรักษา
การออกกำลังกายอาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อการที่ผู้ป่วยจะรายงานความสำเร็จในการรักษา
ผู้ที่ออกกำลังกายน่าจะมีเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์น้อยกว่าเล็กน้อย
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
เนื่องจากการศึกษาได้รวบรวมผู้ที่มีระดับอาการปวดสะโพกและความพิการที่แตกต่างกัน ผลลัพธ์ที่ได้จึงน่าจะนำไปปรับใช้ได้กับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อม อย่างไรก็ตาม มีผู้ใหญ่ที่มีอายุน้อยเข้าร่วมในการศึกษาเป็นจำนวนน้อยมาก ดังนั้นผลการวิจัยจึงอาจนำไปปรับใช้กับคนอายุน้อยได้ไม่ดีเท่าที่ควร
ในการศึกษาส่วนใหญ่ ผู้เข้าร่วมทราบว่าตนเองกำลังได้รับการออกกำลังกายหรือไม่ และอาการปวดตลอดจนการทำงานของร่างกายเป็นการรายงานผลด้วยตนเอง สิ่งนี้อาจทำให้การออกกำลังกายดูเหมือนว่ามีประสิทธิผลมากกว่าที่เป็นจริง
เรามีความเชื่อมั่นในระดับปานกลางสำหรับผลลัพธ์บางส่วน และมีความเชื่อมั่นน้อยกว่าในผลลัพธ์ส่วนอื่นๆ ที่เป็นเช่นนี้เพราะหลายการศึกษามีขนาดเล็ก และผลลัพธ์มีความผันแปรแตกต่างกันไปในแต่ละการศึกษา การวิจัยเพิ่มเติมอาจเปลี่ยนแปลงผลลัพธ์เหล่านี้ได้
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
การทบทวนวรรณกรรมนี้เป็นการปรับปรุงข้อมูลจากการทบทวนวรรณกรรมฉบับก่อนหน้าของเราที่ตีพิมพ์ในปี 2014 หลักฐานมีข้อมูลล่าสุดถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2025
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
วัตถุประสงค์
เพื่อพิจารณาผลของการออกกำลังกายบนบกต่ออาการปวด การทำงานของร่างกาย คุณภาพชีวิต ความสำเร็จในการรักษาที่รายงานโดยผู้เข้าร่วม การถอนตัวจากการศึกษา และเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ในผู้ที่เป็นโรคข้อสะโพกเสื่อม
วิธีการสืบค้น
เราได้สืบค้นข้อมูลในฐานข้อมูล CENTRAL, MEDLINE, Embase และทะเบียนการทดลอง 2 แห่ง ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2013 (วันที่สืบค้นสำหรับการปรับปรุงข้อมูลครั้งล่าสุด) ถึงวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2025 นอกจากนี้ เรายังได้ตรวจสอบรายการเอกสารอ้างอิงเพื่อหาการศึกษาเพิ่มเติมอีกด้วย
ข้อสรุปของผู้วิจัย
เมื่อเปรียบเทียบกับการควบคุมความสนใจหรือการรักษาหลอก การออกกำลังกายอาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่ออาการปวด และอาจช่วยให้การทำงานของร่างกายดีขึ้นเล็กน้อย ไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับคุณภาพชีวิตหรือความสำเร็จในการรักษาที่รายงานโดยผู้เข้าร่วม การออกกำลังกายอาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อการถอนตัวจากการศึกษา หลักฐานเกี่ยวกับเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์มีความไม่แน่นอนอย่างมาก
เมื่อเปรียบเทียบกับการไม่ได้รับการรักษา การดูแลตามปกติ หรือการให้ความรู้แบบจำกัด การออกกำลังกายน่าจะช่วยให้อาการปวดและการทำงานของร่างกายดีขึ้นเล็กน้อย แม้ว่าผลลัพธ์เหล่านี้ไม่น่าจะมีความหมายทางคลินิกก็ตาม การออกกำลังกายน่าจะมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อคุณภาพชีวิต และอาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อความสำเร็จในการรักษาที่รายงานโดยผู้เข้าร่วมหรือการถอนตัวจากการศึกษา หลักฐานเกี่ยวกับเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์มีความไม่แน่นอนอย่างมาก
การออกกำลังกายร่วมกับสิ่งแทรกแซงร่วม (A) เมื่อเปรียบเทียบกับสิ่งแทรกแซงร่วม (A) เพียงอย่างเดียว น่าจะมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่ออาการปวด การทำงานของร่างกาย คุณภาพชีวิต และการถอนตัวจากการศึกษา และอาจมีผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่อความสำเร็จในการรักษาที่รายงานโดยผู้เข้าร่วม การออกกำลังกายน่าจะลดความเสี่ยงของเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ได้เล็กน้อย
แหล่งทุน
ไม่มีเงินทุนสนับสนุน
การลงทะเบียน
โครงร่างการวิจัย (Protocol) ฉบับดั้งเดิมจัดทำขึ้นสำหรับการทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับการออกกำลังกายสำหรับโรคข้อสะโพกหรือข้อเข่าเสื่อม (https://doi.org/10.1002/14651858.CD004376) การทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับโรคข้อสะโพกเสื่อมเพียงอย่างเดียวได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 2009 (https://doi.org/10.1002/14651858.CD007912) และได้รับการปรับปรุงข้อมูลครั้งล่าสุดในปี 2014 (https://doi.org/10.1002/14651858.CD007912.pub2)
ผู้แปล ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น วันที่ 17 สิงหาคม 2026 Edit โดย ศ.พ.ญ. ผกากรอง ลุมพิกานนท์ 16 กันยายน 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก




