ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

การให้ยาระงับความรู้สึกด้วยโพรโพฟอล (Propofol) ระหว่างการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ดีกว่ายาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม (กลุ่มยาโอปิออยด์ หรือยาเบนโซไดอะซีปีน หรือทั้งสองอย่าง) หรือไม่

ใจความสำคัญ

  • การให้ยาระงับความรู้สึกโดยใช้โพรอโพฟอลแทนยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม อาจช่วยให้ระยะเวลาในการฟื้นตัวและคะแนนความพึงพอใจของผู้ที่เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ดีขึ้น เมื่อเทียบกับยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม (กลุ่มยาโอปิออยด์ หรือยาเบนโซไดอะซีปีน หรือทั้งสองอย่าง) การให้ยาระงับความรู้สึกด้วยยาโพรอโพฟอลส่งผลเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีผลเลยต่ออัตราความสำเร็จของการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ หรือภาวะแทรกซ้อน ผลกระทบต่อระยะเวลาจนถึงการจำหน่ายผู้ป่วยกลับบ้าน และคะแนนความปวดนั้นยังไม่มีความแน่ชัด

  • การให้ยาระงับความรู้สึกด้วยยาโพรโพฟอลสำหรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่โดยผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์ อาจช่วยลดระยะเวลาในการฟื้นตัวลงได้เล็กน้อย เมื่อเทียบกับการให้ยาโพรโพฟอลโดยวิสัญญีแพทย์ อย่างไรก็ตาม มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยระหว่างกลุ่ม ในด้านอัตราความสำเร็จของการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ คะแนนความปวด ความพึงพอใจของผู้ป่วย และเหตุการณ์ทางระบบหายใจที่ต้องได้รับการรักษาช่วยเหลือ

  • จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมที่มีจำนวนผู้เข้าร่วมมากขึ้นและการรายงานผลที่มีคุณภาพสูง เพื่อให้ได้ข้อสรุปที่ชัดเจนยิ่งขึ้นเกี่ยวกับผลกระทบของยาโพรโพฟอลสำหรับการให้ยาระงับความรู้สึกระหว่างการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่เมื่อเทียบกับยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม รวมถึงเพื่อพิจารณาถึงผลลัพธ์ของการให้ยาระงับความรู้สึกโดยผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์ ในประเด็นต่างๆ เช่น การเสียชีวิตและการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

การส่องกล้องลำไส้ใหญ่คืออะไร

การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ เป็นหัตถการทางการแพทย์ที่ทำกันทั่วไป ซึ่งใช้ในการวินิจฉัยโรคของระบบทางเดินอาหารหลายชนิด ท่อที่มีความยาวและโค้งงอได้ (กล้องส่องตรวจลำไส้ใหญ่ หรือ Colonoscope) ซึ่งมีกล้องวิดีโอขนาดเล็กติดอยู่ที่ส่วนปลาย จะถูกสอดผ่านทวารหนักเข้าไปยังไส้ตรงและลำไส้ใหญ่ เพื่อตรวจหาโรคทางลำไส้ รวมถึงการอักเสบ การติดเชื้อ ติ่งเนื้อ หรือโรคมะเร็ง นอกเหนือจากการใช้กล้องส่องตรวจลำไส้ใหญ่ถ่ายภาพและบันทึกวิดีโอเพื่อช่วยในการวินิจฉัยโรคแล้ว ยังสามารถทำการเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อ (การตัดชิ้นเนื้อ หรือ Biopsies) ในระหว่างการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ได้อีกด้วย ในบางกรณี การตัดเนื้อเยื่อออกในบริเวณที่ครอบคลุมกว้างขึ้น รวมถึงการตัดติ่งเนื้อ หรือแม้แต่มะเร็งในระยะเริ่มต้น ก็สามารถทำได้ในระหว่างการทำหัตถการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่นี้เช่นกัน มักมีการใช้ยาเพื่อระงับความรู้สึก แก่ผู้ป่วย เพื่อให้พวกเขาสามารถเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ได้อย่างสบายและไม่เจ็บปวด

เราต้องการทราบอะไร

มีการศึกษาหลายฉบับได้ทำการเปรียบเทียบยาระงับความรู้สึกชนิดต่างๆ ที่ใช้ในหัตถการนี้ รวมถึงศึกษาว่าบุคคลใดสามารถเป็นผู้ให้ยาเหล่านี้ได้อย่างปลอดภัย เราต้องการทราบถึงผลของการใช้ยาโพรโพฟอล (propofol) เพื่อระงับความรู้สึกสำหรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ในผู้ป่วยวัยผู้ใหญ่ เมื่อเปรียบเทียบกับยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม (กลุ่มยาโอปิออยด์ (opioids), เบนโซไดอะซีปีน (benzodiazepines) หรือใช้ทั้งสองชนิดร่วมกัน) นอกจากนี้ เรายังได้ศึกษาผลของการใช้ยาโพรโพฟอลเพื่อระงับความรู้สึกในผู้ป่วยวัยผู้ใหญ่ที่เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ โดยเปรียบเทียบระหว่างการให้ยาโดยวิสัญญีแพทย์ กับการให้ยาโดยผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์

เราทำอะไรบ้าง

เราได้สืบค้นการศึกษาที่เปรียบเทียบการใช้ยาโพรโพฟอลกับยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิมในการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ รวมถึงการศึกษาที่เปรียบเทียบการให้ยาโพรโพฟอลโดยวิสัญญีแพทย์กับการให้ยาโดยผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์ เราได้ทำการเปรียบเทียบและสรุปผลลัพธ์ของการศึกษาดังกล่าว พร้อมทั้งประเมินความเชื่อมั่นของหลักฐานโดยพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ เช่น ระเบียบวิธีวิจัยและขนาดของกลุ่มตัวอย่าง

เราพบอะไร

เราพบ 30 การศึกษา (มีผู้เข้าร่วม 12,036 คน) ที่เปรียบเทียบการใช้ยาโพรโพฟอลกับยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม และ 3 การศึกษา (มีผู้เข้าร่วม 449 คน) ที่เปรียบเทียบการให้ยาโพรโพฟอลโดยวิสัญญีแพทย์กับการให้ยาโดยผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์สำหรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ การศึกษาเหล่านี้ดำเนินการศึกษาในช่วงปี ค.ศ. 1993 ถึง 2024

ผลลัพธ์หลัก

การระงับความรู้สึกด้วยยาโพรโพฟอลสำหรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่อาจช่วยให้ระยะเวลาในการฟื้นตัวและคะแนนความพึงพอใจของผู้ป่วยดีขึ้น สำหรับผลกระทบต่อระยะเวลาก่อนอนุญาตให้ผู้ป่วยกลับบ้าน (time to discharge) และคะแนนความเจ็บปวดยังไม่เป็นที่แน่ชัด อัตราความสำเร็จในการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ภาวะลำไส้ใหญ่ทะลุ (การบังเอิญทำให้ลำไส้ใหญ่เป็นรู) และเหตุการณ์เกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ (การขาดออกซิเจน) ที่นำไปสู่การต้องรับการช่วยเหลือทางการแพทย์จากบุคลากรผู้ดูแลนั้น ไม่พบความแตกต่างระหว่างการใช้ยาโพรโพฟอลเมื่อเทียบกับยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม การให้ยาโพรโพฟอลเพื่อระงับความรู้สึกสำหรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่โดยผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์ พบความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในด้านอัตราความสำเร็จในการส่องกล้อง คะแนนความเจ็บปวด ความพึงพอใจของผู้ป่วย หรือเหตุการณ์เกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจที่ทำให้ต้องได้รับการช่วยเหลือทางการแพทย์ เมื่อเทียบกับการให้ยาโพรโพฟอลโดยวิสัญญีแพทย์ แต่อาจช่วยลดระยะเวลาในการฟื้นตัวลงได้เล็กน้อย

ข้อจำกัดของหลักฐานมีอะไรบ้าง

สำหรับการเปรียบเทียบระหว่างยาโพรโพฟอลกับยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิมในระหว่างการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่นั้น เรามีความเชื่อมั่นต่อหลักฐานอยู่ในระดับต่ำเป็นส่วนใหญ่ เนื่องจากมีปัญหาในการรายงานผลลัพธ์ของการศึกษาซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลที่ออกมาได้ สำหรับการเปรียบเทียบการให้ยาระงับความรู้สึกโดยวิสัญญีแพทย์กับผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์ ความเชื่อมั่นต่อหลักฐานของเรามีตั้งแต่ระดับสูงไปจนถึงระดับต่ำ โดยในส่วนที่เรามีความเชื่อมั่นในระดับจำกัดนั้น เป็นเพราะมีการศึกษาจำนวนน้อยมาก และการศึกษาเหล่านั้นไม่ได้รายงานผลลัพธ์ทั้งหมดที่เราให้ความสนใจ

หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน

หลักฐานเป็นปัจจุบันถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2024

วัตถุประสงค์

วัตถุประสงค์หลักของการทบทวนวรรณกรรมนี้ คือเพื่อประเมินผลของการใช้ยาโพรโพฟอลเพื่อระงับความรู้สึกในการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ในผู้ป่วยวัยผู้ใหญ่ โดยเปรียบเทียบกับการใช้ยากลุ่มโอปิออยด์ (Opioids) หรือยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีน (Benzodiazepines) หรือการใช้ยาทั้งสองชนิดร่วมกัน วัตถุประสงค์รองของเรา คือเพื่อประเมินผลของการใช้ยาโพรโพฟอลเพื่อระงับความรู้สึกในผู้ป่วยวัยผู้ใหญ่ที่เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างการบริหารยา (การให้ยา) โดยวิสัญญีแพทย์ กับการจัดการโดยบุคลากรทางการแพทย์ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์

วิธีการสืบค้น

ในการทบทวนวรรณกรรมฉบับก่อนหน้านี้ เราได้ทำการสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL), PubMed, Embase, Cancerlit, CINAHL, LILACS, Biological Abstracts และ Web of Science โดยครอบคลุมบันทึกข้อมูลจนถึงเดือนธันวาคม ปี ค.ศ. 2010 ในการอัปเดตข้อมูลครั้งปัจจุบัน เราได้ทำการสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล CENTRAL (Ovid), Ovid MEDLINE, Ovid Embase, CINAHL (EBSCO), LILACS (VHL), Web of Science Core Collection (Clarivate), WHO ICTRP และ ClinicalTrials.gov ตั้งแต่เดือนธันวาคม ปี ค.ศ. 2010 จนถึงเดือนกุมภาพันธ์ ปี ค.ศ. 2024 เราไม่มีการจำกัดภาษาในเอกสารที่สืบค้น

ข้อสรุปของผู้วิจัย

เมื่อเทียบกับสูตรยาระงับความรู้สึกแบบดั้งเดิม การให้ยาระงับความรู้สึกด้วยยาโพรโพฟอลสำหรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ อาจช่วยให้ระยะเวลาในการฟื้นตัวและคะแนนความพึงพอใจของผู้ป่วยดีขึ้น โดยไม่ส่งผลกระทบต่ออัตราการส่องกล้องถึงลำไส้ใหญ่ส่วนซีกัม ภาวะลำไส้ทะลุ หรือเหตุการณ์ทางระบบหายใจที่ต้องได้รับการรักษาช่วยเหลือ ผลกระทบต่อระยะเวลาจนถึงการจำหน่ายผู้ป่วยกลับบ้าน และคะแนนความปวดนั้นยังไม่มีความแน่ชัด หลักฐานสำหรับการเปรียบเทียบในส่วนนี้ โดยทั่วไปมีความเชื่อมั่นต่ำ ซึ่งบ่งชี้ถึงความจำเป็นที่จะต้องมีการศึกษาที่มีคุณภาพดียิ่งขึ้น รวมถึงมีการรายงานผลลัพธ์ที่เป็นมาตรฐานมากขึ้น การให้ยาระงับความรู้สึกด้วยยาโพรโพฟอลสำหรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่โดยผู้ที่ไม่ใช่วิสัญญีแพทย์ เมื่อเปรียบเทียบกับวิสัญญีแพทย์ ส่งผลให้มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในส่วนของอัตราการส่องกล้องถึงลำไส้ใหญ่ส่วนซีกัม และความพึงพอใจของผู้ป่วย แต่อาจช่วยลดระยะเวลาในการฟื้นตัวลงได้เล็กน้อย น่าจะมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยระหว่างกลุ่มในด้านของคะแนนความปวด และอาจมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีความแตกต่างเลยในด้านเหตุการณ์ทางระบบหายใจที่ต้องได้รับการรักษาช่วยเหลือ ความเชื่อมั่นของหลักฐานอยู่ในระดับสูงสำหรับหลายผลลัพธ์ในการเปรียบเทียบที่สองนี้ อย่างไรก็ตาม ยังมีจำนวนการศึกษาที่น้อยมาก และไม่ได้มีการประเมินผลลัพธ์ด้านความปลอดภัยที่สำคัญหลายประการ

แหล่งทุน

การทบทวนวรรณกรรมนี้ได้รับทุนสนับสนุนการดำเนินงานจาก George and Fay Yee Centre for Healthcare Innovation, the Department of Surgery, Section of General Surgery และ Clinician Investigator Program ทั้งหมดจาก University of Manitoba, Max Rady College of Medicine, Rady Faculty of Health Sciences, Winnipeg, Manitoba, Canada

การลงทะเบียน

Protocol และเวอร์ชันก่อนหน้าสามารถเข้าถึงได้ผ่าน https://doi.org/10.1002/14651858.CD006268 และ https://doi.org/10.1002/14651858.CD006268.pub2

บันทึกการแปล

แปลโดย ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ สาขาวิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เมื่อวันที 22 พฤศจิกายน 2025 Edit โดย พ.ญ. ผกากรอง ลุมพิกานนท์ 17 มีนาคม 2026

การอ้างอิง
Johnson G, Okoli GN, Askin N, Abou-Setta AM, Singh H. Propofol for sedation during colonoscopy. Cochrane Database of Systematic Reviews 2025, Issue 10. Art. No.: CD006268. DOI: 10.1002/14651858.CD006268.pub3.

การใช้คุกกี้ของเรา

เราใช้คุกกี้ที่จำเป็นเพื่อให้เว็บไซต์ของเรามีประสิทธิภาพ เรายังต้องการตั้งค่าการวิเคราะห์คุกกี้เพิ่มเติมเพื่อช่วยเราปรับปรุงเว็บไซต์ เราจะไม่ตั้งค่าคุกกี้เสริมเว้นแต่คุณจะเปิดใช้งาน การใช้เครื่องมือนี้จะตั้งค่าคุกกี้บนอุปกรณ์ของคุณเพื่อจดจำการตั้งค่าของคุณ คุณสามารถเปลี่ยนการตั้งค่าคุกกี้ได้ตลอดเวลาโดยคลิกที่ลิงก์ 'การตั้งค่าคุกกี้' ที่ส่วนท้ายของทุกหน้า
สำหรับข้อมูลโดยละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับคุกกี้ที่เราใช้ โปรดดู หน้าคุกกี้

ยอมรับทั้งหมด
กำหนดค่า