Jakie są potencjalne korzyści i szkody związane z niefarmakologicznymi i niechirurgicznymi metodami leczenia nieswoistego bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa?

Najważniejsze informacje

Ostry ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa (trwający krócej niż 6 tygodni)

• Zalecenie pozostania aktywnym prawdopodobnie zmniejsza natężenie bólu i poprawia sprawność w porównaniu z zaleceniem leżenia w łóżku.

Podostry ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa (trwający od 6 do 12 tygodni)

• Terapie multidyscyplinarne, w porównaniu ze standardową opieką, prawdopodobnie pomagają zmniejszyć natężenie bólu.
• Manipulacja kręgosłupa prawdopodobnie nie poprawia sprawności w porównaniu z placebo (czyli pozorowanym lub nieaktywnym leczeniem, które ma przypominać faktyczne leczenie, ale nie obejmuje stosowania substancji czynnych, ani nie wywiera zamierzonego efektu terapeutycznego).

Przewlekły ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa (trwający dłużej niż 12 tygodni)

• Akupunktura, w porównaniu z placebo oraz niestosowaniem leczenia/standardową opieką, prawdopodobnie zmniejsza natężenie bólu i poprawia sprawność.
• Terapia ruchowa, w porównaniu z placebo oraz niestosowaniem leczenia/standardową opieką, prawdopodobnie zmniejsza natężenie bólu i poprawia sprawność.
• Trakcja kręgosłupa prawdopodobnie nie zmniejsza natężenia bólu w porównaniu z pozorowaną trakcją kręgosłupa.
• Leczenie multidyscyplinarne, w porównaniu ze standardową opieką, prawdopodobnie zmniejsza natężenie bólu i poprawia sprawność.
• Terapie psychologiczne, w porównaniu ze standardową opieką, prawdopodobnie zmniejszają natężenie bólu, ale nie wpływają na sprawność.

Co to jest ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa i jak się go leczy?

Ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa (tzw. ból krzyża) to powszechna dolegliwość, która może wiązać się z niepełnosprawnością i obniżoną jakością życia. W większości przypadków bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa przyczyna dolegliwości pozostaje nieznana i określa się go jako „nieswoisty”. Dostępnych jest wiele rodzajów leczenia niefarmakologicznego i niechirurgicznego dla osób cierpiących na ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa o różnym czasie trwania. Rozróżniamy ból: ostry (trwający krócej niż 6 tygodni), podostry (trwający od 6 do 12 tygodni) oraz przewlekły (trwający dłużej niż 12 tygodni). Istnieje potrzeba zapewnienia pracownikom ochrony zdrowia i pacjentom przystępnych, wysokiej jakości informacji na temat korzyści i bezpieczeństwa metod leczenia niefarmakologicznego i niechirurgicznego. Ma to umożliwić skuteczniejsze kontrolowanie bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy podsumować dane naukowe pochodzące z przeglądów Cochrane. Dotyczyły one skuteczności i bezpieczeństwa metod leczenia niefarmakologicznego i niechirurgicznego u dorosłych z nieswoistym bólem odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.

Co zrobiliśmy?
Znaleźliśmy 31 przeglądów, które obejmowały 644 badania z udziałem 97 183 uczestników. W badaniach tych analizowano skuteczność 27 różnych metod leczenia bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.

Czego się dowiedzieliśmy?

W przypadku osób cierpiących na ostry lub podostry ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa stwierdziliśmy, że zalecanie pozostawania aktywnym prawdopodobnie zmniejsza natężenie bólu w perspektywie krótkoterminowej (tj. do 3 miesięcy), w porównaniu z zaleceniem leżenia w łóżku. Ustaliliśmy, że terapie multidyscyplinarne prawdopodobnie zmniejszają natężenie bólu w perspektywie długoterminowej (tj. po 12 miesiącach lub później). Manipulacja kręgosłupa prawdopodobnie nie poprawia sprawności w perspektywie krótkoterminowej.

W przypadku osób cierpiących na przewlekły ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa ustaliliśmy, że akupunktura, ćwiczenia fizyczne i terapie psychologiczne prawdopodobnie zmniejszają natężenie bólu w perspektywie krótko- i średnioterminowej (tj. od 3 do 12 miesięcy). Akupunktura i ćwiczenia fizyczne prawdopodobnie poprawiają również sprawność w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Terapie multidyscyplinarne prawdopodobnie zmniejszają natężenie bólu i poprawiają sprawność w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Trakcja prawdopodobnie nie zmniejsza natężenia bólu w perspektywie krótkoterminowej.

Mamy mniejszą pewność co do skuteczności innych niefarmakologicznych i niechirurgicznych działań w zakresie leczenia bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.

Interwencje niefarmakologiczne i niechirurgiczne mogą nie wiązać się z ciężkimi zdarzeniami niepożądanymi (tj. niechcianymi, szkodliwymi).

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Mamy ograniczoną pewność co do przedstawionych danych naukowych, ponieważ stwierdziliśmy, że w 38% przeglądów nie zastosowano najbardziej rygorystycznych z dostępnych metod. Prawie ¾ przeglądów opublikowano przed 2020 r., co oznacza, że zawarte w nich dane naukowe mogą być już stosunkowo nieaktualne. Konieczne jest zaktualizowanie niektórych przeglądów Cochrane zgodnie z zalecanymi wytycznymi.

Ze względu na jakość dostępnych danych naukowych nadal nie mamy pewności co do korzyści i zagrożeń związanych z wieloma metodami leczenia niefarmakologicznego i niechirurgicznego. Stosuje się je jednak powszechnie w praktyce klinicznej w przypadku bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Zachęcamy pracowników ochrony zdrowia, pacjentów oraz organizacje finansujące badania nad bólem odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa do korzystania z niniejszej syntezy w celu podejmowania świadomych decyzji dotyczących leczenia.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Niniejszy przegląd jest aktualny do kwietnia 2023 r. Jednak ⅓ (10 z 31) przeglądów ma ponad 15 lat, co oznacza, że zawarte w nich dane naukowe są jeszcze mniej aktualne.