Najważniejsze informacje
- Obciążenie złamanej kostki w ciągu 3 tygodni od operacji może poprawić proces powrotu do zdrowia. Ale może nie poprawić regeneracji na tyle, żeby miało to znaczenie.
- Korzystanie ze zdejmowanej ortezy stawu skokowego (która umożliwia rozciąganie i ćwiczenie kontuzjowanej kostki) w ciągu pierwszych 6 tygodni po operacji może poprawić proces powrotu do zdrowia. Ale ponownie, różnica może nie być wystarczająco istotna.
- Nie ma wystarczających danych naukowych, aby ocenić wartość fizjoterapii w powrocie do zdrowia po złamaniu kostki.
Złamanie kostki
Złamanie stawu skokowego (kostki) jest jednym z najczęstszych rodzajów złamań kości. Czasami konieczna jest operacja, aby naprawić złamaną kość, a czasami kostka wymaga jedynie wsparcia przez kilka tygodni podczas gojenia. Gojenie się kości trwa zwykle około 6 tygodni, ale powrót do normalnej aktywności może zająć znacznie więcej czasu. W okresie rekonwalescencji można stosować różne podejścia w celu zwiększenia ruchomości kostki i/lub siły mięśni.
Jakie podejścia stosuje się w celu poprawy procesu powrotu do zdrowia?
- Wczesne obciążanie lub opóźnione obciążanie. Można zachęcać pacjentów do rozpoczęcia obciążania kostki w ciągu 3 tygodni od operacji. Alternatywnie można poprosić ich o całkowite unikanie obciążania kontuzjowanej kostki przez około 6 pierwszych tygodni.
- Zdejmowane wsparcie kostki lub nieusuwalne wsparcie kostki. Wokół kostki można umieścić ortezę, szynę lub inne zdejmowane wsparcie kostki – pozwala to pacjentom regularnie zdejmować wsparcie, aby rozciągać i poruszać kostką. Alternatywą może być założenie gipsu, który uniemożliwi poruszanie kostką.
- Stosowanie fizjoterapii. Obejmuje różne rodzaje ćwiczeń kostki, może być prowadzona przez fizjoterapeutę (lub innego terapeutę manualnego), a pacjenci mogą potrzebować specjalistycznego sprzętu.
Czego chcieliśmy się dowiedzieć?
Chcieliśmy dowiedzieć się, czy któreś z tych podejść jest lepsze od innych w celu poprawy:
- funkcjonowania kostki (jak dobrze dana osoba może wykonywać czynności związane z kostką oraz kwestie takie jak natężenie bólu kostki lub obrzęk);
- jakości życia;
- zadowolenia z leczenia; oraz
- natężenia bólu.
Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy którekolwiek z tych podejść wiązało się z większym ryzykiem dodatkowej operacji kostki (w późniejszym terminie).
Co zrobiliśmy?
Poszukiwaliśmy badań, w których analizowano różne podejścia mające na celu poprawę procesu powrotu do zdrowia po złamaniu kostki. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy nasze zaufanie do danych opierając się na czynnikach takich jak metody badawcze i wielkość badania.
Czego się dowiedzieliśmy?
Znaleźliśmy 53 badania z udziałem 4489 dorosłych ze złamaną kostką. Większość osób biorących udział w badaniach przeszła operację, aby pomóc naprawić kość, a inni używali tylko ortez stawu skokowego (bez operacji) w ciągu pierwszych kilku tygodni po urazie.
Najważniejsze wyniki
Wczesne i opóźnione obciążanie. Wczesne obciążanie po operacji złamanej kostki prawdopodobnie prowadzi prowadzi do nieznacznie lepszej sprawności stawu skokowego (choć różnica może nie być na tyle duża, aby miała znaczenie). Chociaż może również prowadzić do lepszej jakości życia, różnica może nie być na tyle duża, aby miała znaczenie. Nie mogliśmy stwierdzić, czy istniały różnice między tymi dwoma podejściami w zakresie satysfakcji z leczenia lub natężenia bólu. Różnica między podejściami może być niewielka lub żadna jeśli chodzi o liczbę osób, które wymagają dodatkowej operacji stawu skokowego.
Zdejmowane wsparcie kostki lub nieusuwalne wsparcie kostki (takie jak gips).
- W przypadku osób, które po urazie przechodzą zabieg chirurgiczny, zastosowanie zdejmowanej ortezy stawu skokowego może poprawić jego funkcjonowanie (choć dla niektórych osób różnica ta może być na tyle niewielka, że nie ma większego znaczenia). Podobnie, pacjenci prawdopodobnie częściej zgłaszają lepszą jakość życia (choć różnica może nie zawsze być istotna). Nie mogliśmy stwierdzić, czy istniały różnice między rodzajami podparcia kostki pod względem natężenia bólu. Różnica między ortezami stawu skokowego w zakresie konieczności przeprowadzenia dodatkowej operacji stawu skokowego może być niewielka lub żadna.
- W przypadku osób, które nie wymagały operacji, różnica między różnymi rodzajami ortez stawu skokowego w zakresie funkcji stawu skokowego lub jakości życia może być niewielka lub żadna. Nie udało się ustalić, czy istnieją różnice między stabilizatorami stawu skokowego pod względem odczuwanego bólu lub konieczności przeprowadzenia operacji stawu skokowego w późniejszym terminie.
W żadnym z badań ujętych w tym porównaniu nie odnotowano satysfakcji z leczenia.
Fizjoterapia. W badaniach analizowano rodzaje terapii, które bardzo się od siebie różniły (w tym różne programy ćwiczeń lub różny sprzęt do ćwiczeń kostki). Badania były często niewielkie i nie mogliśmy stwierdzić, czy którekolwiek z podejść było lepsze od innego. W badaniach tych nie podano, ile osób wymagało późniejszej operacji.
Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?
Nie zawsze mogliśmy być pewni danych naukowych, ponieważ osoby biorące udział w badaniach zawsze wiedziały, które podejście było stosowane w przypadku ich kostki. Niektóre wyniki wykazały, że różnica mogła być niewielka lub żadna. Niektóre badania były bardzo małe, a czasami podejścia bardzo się od siebie różniły.
Jak aktualne są te dane naukowe?
Dane naukowe są aktualne do marca 2023 roku.
Tłumaczenie: Paulina Węglarz; Redakcja: Karolina Moćko
Ten przegląd Cochrane został pierwotnie opracowany w języku angielskim. Za poprawne tłumaczenie odpowiada zespół tłumaczy, który je wykonał. Tłumaczenie jest wykonywane z należytą starannością i zgodnie ze standardowymi procesami zapewniającymi kontrolę jakości. Jednakże w przypadku rozbieżności, nieprecyzyjnych lub niewłaściwych tłumaczeń, pierwszeństwo ma wersja oryginalna w języku angielskim.




