Stosowanie drenażu jamy brzusznej po operacji trzustki

Tłumaczenie nieaktualne. Kliknij tutaj aby zobaczyć aktualną wersję przeglądu w języku angielskim.

Pytanie badawcze

Czy stosowanie drenażu może zmniejszać częstość powikłań pooperacyjnych po operacji trzustki?

Wprowadzenie

Stosowanie drenażu jamy brzusznej po operacji trzustki uważano dotychczas za obowiązkowe. Jednak jego skuteczność w zmniejszaniu częstości powikłań pooperacyjnych budzi kontrowersje.

Charakterystyka badań

Dokonaliśmy   wyszukiwania odpowiednich, dobrze zaprojektowanych badań opublikowanych do sierpnia 2016 r. Do przeglądu włączyliśmy pięć badań z randomizacją (badanie eksperymentalne, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do dwóch lub więcej grup, z których jedna może być grupą z interwencją kontrolną lub bez żadnej interwencji, a wyniki dla poszczególnych grup są następnie porównywane). Włączone badania obejmowały łącznie 985 uczestników. W trzech z pięciu badań w sumie 711 pacjentów zakwalifikowano losowo do zastosowania drenażu (358 osób) albo rezygnacji z jego stosowania (353 osób). W jednym badaniu 170 uczestników zakwalifikowano losowo do grupy z aktywnym drenażem (drenaż z wykorzystaniem niskiego lub wysokiego ciśnienia, 82 osoby) albo do grupy z drenażem pasywnym (drenaż bez ssania, 78 osób). W kolejnym badaniu 114 uczestników obciążonych małym ryzykiem wytworzenia pooperacyjnej przetoki trzustkowej (powikłanie polegające na tym, że trzustka ulega odłączeniu od przylegającego jelita, a następnie przyłącza się samoistnie do innej części jelita w celu umożliwienia przepływu soku trzustkowego zawierającego enzymy trawienne do przewodu pokarmowego) przydzielano do dwóch grup, w których dren usuwano wcześnie (57 osób) lub późno (57 osób).

Najważniejsze wyniki

Dane z badań były niewystarczające, aby określić wpływ stosowania drenażu w porównaniu z jego niestosowaniem na: ryzyko zgonu (2,2%, gdy stosowano drenaż, a 3,4%, gdy nie stosowano drenażu), zakażenie jamy brzusznej (7,3% w porównaniu z 8,5%), zakażenie rany pooperacyjnej (12,3% w porównaniu z 13,3%), całkowitą liczbę powikłań (64,8% w porównaniu z 62,0%), długość pobytu w szpitalu (14,3 dnia w porównaniu z 13,8 dnia) oraz na przeprowadzanie dodatkowych operacji w celu leczenia powikłań pooperacyjnych (11,5% w porównaniu z 9,1%). Zaobserwowano jedno powikłanie związane z samym drenem (pęknięcie rurki drenu) w grupie, w której stosowano drenaż (0,6%).

Nie ma wystarczających danych, aby ocenić wpływ drenażu aktywnego w porównaniu z biernym na ryzyko zgonu (1,2% w grupie aktywnego drenażu w porównaniu z 0% w grupie drenażu pasywnego), zakażenie w jamie brzusznej (0% w porównaniu 2,6%), zakażenia ran (6,1% w porównaniu z 9,0%), całkowitą liczbę powikłań (22,0% w porównaniu z 32,1%) lub przeprowadzanie dodatkowych operacji w celu leczenia powikłań pooperacyjnych (1,2% w porównaniu 7,7%). Drenaż aktywny wiązał się z krótszym czasem pobytu w szpitalu (zmniejszenie średniego czasu hospitalizacji o 14,1%) w porównaniu z drenażem pasywnym.

Śmiertelność związana z wczesnym lub późnym usunięciem drenu była oceniana wyłącznie w jednym małym badaniu, w którym nie odnotowano zgonów w żadnej z grup. Częstość stosowania dodatkowych zabiegów operacyjnych w celu leczenia powikłań pooperacyjnych była mała (0% w grupie, gdzie dren usunięto wcześnie, w porównaniu z 1,8% w grupie, gdzie dren usunięto późno). Wczesne usunięcie drenu wiązało się z mniejszą częstością powikłań (38,5% w porównaniu z 61,4%), krótszym czasem hospitalizacji (zmniejszenie średniego czasu pobytu w szpitalu o 21,5%) oraz mniejszymi kosztami hospitalizacji ( zmniejszenie średniego kosztu pobytu w szpitalu o 17,0%) w porównaniu z grupą, w której dren usuwano późno.

Nie jest jasne, czy rutynowe stosowanie drenażu ma jakikolwiek wpływ na zmniejszenie ryzyka zgonu i powikłań pooperacyjnych po operacji trzustki. W przypadku samego drenażu, aktywny drenaż wydaje się być związany z krótszym okresem hospitalizacji w porównaniu z drenażem pasywnym, a u chorych obciążonych małym ryzykiem wytworzenia pooperacyjnej przetoki trzustkowej wcześniejsze usunięcie drenu wydaje się być lepsze niż późne.

Jakość danych naukowych

Wszystkie badania wiązały się z dużym ryzykiem błędu systematycznego (możliwe jest przeszacowanie korzyści lub niedoszacowanie szkód). Ogólnie mówiąc, jakość danych naukowych oceniono na bardzo niską do umiarkowanej.

Uwagi do tłumaczenia: 

Tłumaczenie: Mateusz Świerz Redakcja: Wiktoria Leśniak, Małgorzata Kołcz

Share/Save