پیامهای کلیدی
-
شواهد در مورد اینکه مصرف روزانه آسپرین میتواند از ابتلا به سرطان روده پیشگیری کند یا خیر، متناقض و نامشخص است، اما شواهد بارزی از افزایش خطر خونریزی در مغز و اطراف جمجمه وجود دارد.
-
مصرف آسپرین احتمالا تفاوتی را در تعداد موارد جدید سرطان روده پساز 5 تا 15 سال پیگیری ایجاد نمیکند. آسپرین ممکن است تعداد موارد جدید سرطان روده را پساز 15 سال کاهش دهد، اما ما به این نتیجه اطمینان نداریم.
-
آسپرین ممکن است مرگومیر ناشی از سرطان روده را پساز 5 تا 10 سال اندکی افزایش دهد؛ ممکن است مرگومیر را پساز 15 سال یا بیشتر کاهش دهد، اما به این نتیجه اطمینان نداریم.
-
آسپرین احتمالا تاثیری بر تعداد کلی عوارض جانبی جدی ندارد، اما خطر خونریزی خارج جمجمهای جدی (خونریزی که خارج از جمجمه رخ میدهد) را افزایش داده و احتمالا خطر سکته مغزی هموراژیک (خونریزی داخل یا اطراف مغز) را بیشتر میکند.
-
برای درک تاثیرات طولانیمدت آسپرین و اینکه دیگر داروهای ضدالتهابی میتوانند از بروز سرطان روده پیشگیری کنند یا خیر، انجام تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
سرطان روده و پیشگیری دارویی چیست؟
سرطان روده که تحت عنوان سرطان کولورکتال (colorectal cancer; CRC) نیز شناخته میشود، یک بیماری شایع و جدی است. این بیماری گاهی میتواند با ضایعات (یعنی نواحی رشد غیرطبیعی) که بهعنوان آدنومهای کولورکتال (colorectal adenomas; CRA) شناخته میشوند، همراه باشد. سالهاست که محققان به استفاده از داروها برای کاهش خطر ابتلا به CRC و CRA علاقهمند بودهاند. این رویکرد بهعنوان پیشگیری شیمیایی یا دارویی (chemoprevention) شناخته میشود.
داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) گروهی از داروها هستند که به کاهش التهاب، تب و درد کمک کرده، و همچنین میتوانند از لخته شدن خون پیشگیری کنند. آسپرین و ایبوپروفن نمونههایی از NSAIDها هستند که بهطور گستردهای استفاده میشوند. آنها بهعنوان راهی برای کمک به پیشگیری از ابتلا به سرطان مطالعه شدهاند، زیرا اعتقاد بر این است که التهاب طولانیمدت در ایجاد تومورها نقش دارد.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
ما خواستیم بدانیم که استفاده از آسپرین و دیگر NSAIDها برای پیشگیری از ابتلا به CRC و CRA در جمعیت عمومی، مفید هستند یا مضر.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که تحت عنوان «کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده» شناخته شده و آسپرین و دیگر NSAIDها را با عدم درمان یا درمانهای مختلف برای پیشگیری از ابتلا به CRC در جمعیت عمومی مقایسه کردند. نتایج این مطالعات را (در صورت امکان) ترکیب کرده و اعتماد خود را به شواهد براساس عواملی مانند حجمنمونه مطالعات و کیفیت روشهای انجام آنها رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 10 مطالعه را یافتیم که بررسی کردند مصرف آسپرین به پیشگیری از ابتلا به CRC در جمعیت عمومی کمک میکند یا خیر. این مطالعات در مجموع شامل 124,837 نفر بودند. بیشتر آنها در اروپا و آمریکای شمالی انجام شدند، یک مطالعه در استرالیا و دو مطالعه بزرگ در ژاپن صورت گرفتند. هفت مورد از این مطالعات، آسپرین با دوز پائین (75 تا 100 میلیگرم روزانه (که اغلب «آسپرین بچه» نامیده میشود))، و سه مورد دوزهای بالاتر را ارزیابی کردند.
ما هیچ مطالعهای را در مورد تاثیر دیگر NSAIDها بر خطر ابتلا به CRC یا CRA نیافتیم.
آسپرین چه تاثیری بر سرطان روده دارد؟
-
مصرف آسپرین احتمالا تفاوتی را در تعداد موارد جدید CRC پساز 5 تا 15 سال ایجاد نمیکند. آسپرین ممکن است تعداد موارد جدید CRC را در صورت مصرف به مدت 15 سال یا بیشتر کاهش دهد، اما ما به این نتیجه اطمینان نداریم.
-
آسپرین ممکن است مرگومیر را پساز 5 تا 10 سال اندکی افزایش دهد (یک فرضیه این است که آسپرین ممکن است رشد سرطانهای پیشرفتهای را که از قبل در برخی افراد وجود داشته است، تسریع کند) و ممکن است پساز 10 سال و تا 15 سال، تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را در مرگومیر ناشی از CRC ایجاد کند. آسپرین پساز 15 سال پیگیری یا بیشتر، ممکن است مرگومیر را کاهش دهد، اما ما به این نتیجه اطمینان نداریم.
-
آسپرین ممکن است تفاوتی را در تعداد موارد جدید CRA بین 5 و 10 سال پیگیری ایجاد نکند، اما ما به این نتیجه اطمینان نداریم.
خطرات مصرف آسپرین برای پیشگیری از ابتلا به سرطان روده چیست؟
-
آسپرین احتمالا تفاوتی را در تعداد کلی عوارض جانبی جدی ایجاد نمیکند.
-
آسپرین خونریزی خارج جمجمهای (خونریزی که خارج از جمجمه رخ میدهد) جدی را افزایش میدهد.
-
آسپرین احتمالا سکته مغزی هموراژیک (خونریزی در مغز یا اطراف آن) را بیشتر میکند.
شواهد تا چه اندازه قابل اعتماد است؟
ما به یافتههای افزایش خطر خونریزی خارج جمجمهای جدی اطمینان داریم. ما به نتایج تعداد موارد جدید CRC پساز 5 تا 15 سال، عوارض جانبی جدی، و سکته مغزی خونریزی دهنده، اطمینان متوسطی داریم. بااینحال، به یافتههای دیگر خود اطمینان کم یا بسیار کمی داریم.
سه عامل اصلی باعث کاهش اطمینان به شواهد شدند.
-
مطالعات کافی برای اطمینان از نتایج وجود نداشتند.
-
در برخی مطالعات، افراد ممکن بود از نوع درمانی که دریافت میکردند، مطلع بوده باشند، که این امر میتوانست بر نتایج تاثیر گذاشته باشد.
-
همه مطالعات اطلاعاتی را در مورد همه موضوعاتی که به آنها علاقهمند بودیم، ارائه ندادند.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
این شواهد براساس جستوجوهای انجامشده در بانکهای اطلاعاتی پزشکی تا مارچ 2025 است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
ارزیابی مزایا و خطرات ناشی از مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)، از جمله آسپرین، برای پیشگیری از ابتلا به سرطان کولورکتال (colorectal cancer; CRC) و آدنوم کولورکتال (colorectal adenoma; CRA) در جمعیت عمومی.
روشهای جستوجو
ما در 3 مارچ 2025، CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase و دو پایگاه ثبت کارآزمایی بالینی (ClinicalTrials.gov و WHO ICTRP) را جستوجو کردیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
براساس شواهد موجود، نتیجهگیری قطعی یا تعیین پیامدهای خاص برای استفاده روتین از آسپرین در پیشگیری اولیه از ابتلا به CRC امکانپذیر نیست. یافتههای ما تاثیرات پیشگیرانه پیچیده، وابسته به زمان و نگرانیهایی را در مورد آسیبهای احتمالی که پزشکان و بیماران باید در نظر بگیرند، آشکار میکند.
شواهدی با قطعیت بسیار پائین تا متوسط، فایدهای اندک تا عدم فایده را برای بروز CRC یا CRA در 15 سال اول نشان میدهند، و شواهدی با قطعیت پائین، حاکی از افزایش بالقوه مرگومیر ناشی از CRC در 5 تا 10 سال نخست مصرف روتین آن است. شواهدی با قطعیت بسیار پائین، مزایای بالقوهای را برای بروز CRC و مرگومیر ناشی از آن پساز پیگیری طولانیمدت (≥ 15 سال) نشان میدهند، اما این مزایای بالقوه بلندمدت از یافتههای مراحل پیگیری مشاهدهای RCTها به دست آمدهاند، که در آنها آنالیزهای استاندارد قصد درمان (intention-to-treat; ITT) در برابر عوامل مخدوشکننده پساز تصادفیسازی ناشی از عواملی مانند مخدوششدن درمان (treatment contamination)، مقاوم نیستند.
پتانسیل نامشخص و با تاخیر مزیت این مداخله باید در برابر ضرر قطعی آن سنجیده شود. درحالیکه آسپرین احتمالا تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر عوارض جانبی جدی کلی دارد (شواهد با قطعیت متوسط)، خطر خونریزی خارج جمجمهای جدی را افزایش میدهد (شواهد با قطعیت بالا) و احتمالا خطر بروز سکته مغزی هموراژیک را بیشتر میکند (شواهد با قطعیت متوسط).
با توجه به وجود شواهد متناقض، شیوه بالینی باید همچنان بر ارزیابی فردی و فرایند تصمیمگیری مشترک متمرکز باشد و با دقت، پروفایل خطر قلبیعروقی اثباتشده بیمار را در مقابل خطر خونریزی او متعادل کند.
حمایت مالی
این مرور کاکرین (تا قسمتی) توسط China Postdoctoral Science Foundation (2024M752248) و Postdoctoral Fellowship Program (درجه A) مرتبط با China Postdoctoral Science Foundation (BX20230244) تامین مالی شد.
ثبت
پروتکل از طریق doi.org/10.1002/14651858.CD015266 قابل دسترسی است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
