پیامهای کلیدی
-
کمتحرکی فیزیکی سالانه 53.8 میلیارد دلار آمریکا برای جهان هزینه دارد. ورزش یک روش ساده، مقرونبهصرفه و موثر برای کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی است، به خصوص برای افرادی که فعالیت بدنی ندارند. بااینحال، بسیاری از افراد سطح فعالیت بدنی توصیهشده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) را رعایت نمیکنند.
-
تمرینات تناوبی با شدت بالا (high-intensity interval training; HIIT) در مقایسه با ورزش نکردن احتمالا آمادگی را بهبود میبخشند و اندازه دور کمر را کاهش میدهند، اما ما هیچ تفاوت بارزی را میان ورزش نکردن و HIIT برای فشار خون سیستولیک (عدد بالای فشار خون)، نسبت اندازه دور کمر به دور باسن یا تریگلیسیرید (نوعی چربی خون) در گردش پیدا نکردیم. HIIT در مقایسه با ورزش با سرعت متوسط و یکنواخت، ممکن است آمادگی را کمی بهبود بخشد، اما ما هیچ تفاوت بارزی را میان این دو نوع ورزش از نظر فشار خون سیستمیک، اندازه دور کمر، نسبت اندازه دور کمر به دور باسن یا تریگلیسیرید در گردش خون نیافتیم.
-
یافتههای ما نشان میدهند که HIIT ممکن است به اندازه تمرینات با شدت متوسط در بهبود سلامت قلب و کاهش خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت نوع 2 موثر باشد. بااینحال، برای اطمینان از این یافتهها، به شواهد بیشتری با کیفیت بالا نیاز است.
تمرین تناوبی با شدت بالا چیست؟
تمرین تناوبی با شدت بالا (HIIT) نوعی تمرین ورزشی است که شامل دورههای کوتاه و مکرر ورزش سخت/شدید و به دنبال آن دورههای استراحت میشود.
سلامت کاردیومتابولیک چیست؟
سلامت کاردیومتابولیک (cardiometabolic) به سلامت قلب و عروق خونی، همچنین نحوه پردازش انرژی از غذا توسط بدن اشاره دارد. این شامل عوامل کلیدی مانند فشار خون، سطح کلسترول، قند خون، و وزن بدن میشود. وقتی این موارد در محدوده سالم قرار داشته باشند، خطر ابتلا به بیماریهایی مانند بیماری قلبی، سکته مغزی و دیابت نوع 2 بسیار کمتر میشود.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم HIIT برای بهبود نشانگرهای سلامت کاردیومتابولیک در افراد غیرفعال، بهتر از ورزش نکردن یا ورزش مداوم با شدت متوسط (MICT) است یا خیر.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که تاثیر HIIT را در مقایسه با ورزش نکردن یا MICT بر شاخصهای سلامت کاردیومتابولیک بررسی کردند. ما به مطالعاتی علاقهمند بودیم که افراد غیرفعال اما از جهات دیگر سالم را بررسی کردند. نتایج مطالعات را جمعبندی کرده و میزان اطمینان خود را به شواهد براساس عواملی مانند روشهای مطالعه، حجمنمونهها و میزان اطلاعات ارائهشده ارزیابی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 58 مطالعه را شامل 2075 بزرگسال غیرفعال شناسایی کردیم. تعداد شرکتکنندگان در هر مطالعه از 14 تا 90 نفر متغیر بود، و برنامههای آموزشی از چهار هفته تا 16 هفته به طول انجامیدند. سی و پنج مطالعه HIIT را با MICT، 11 مطالعه HIIT را با ورزش نکردن و 12 مطالعه هر دو مقایسه را انجام دادند.
نتایج اصلی
HIIT در مقایسه با ورزش نکردن، احتمالا VO₂ max را بهبود میبخشد، که نشاندهنده آمادگی کلی قلب و ریه است. HIIT همچنین منجر به کاهش اندک در اندازه دور کمر میشود. بااینحال، HIIT احتمالا تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر نسبت اندازه دور کمر به دور باسن دارد و ممکن است تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر تریگلیسیرید (نوعی چربی خون) داشته باشد. شواهد مربوط به تاثیر HIIT بر فشار خون سیستولیک (عدد بالای فشار خون) بسیار نامشخص است.
HIIT در مقایسه با MICT ممکن است VO₂ max را کمی بهبود بخشد. ممکن است هیچ تفاوتی میان HIIT و MICT برای فشار خون سیستولیک و تریگلیسیرید وجود نداشته باشد، و احتمالا هیچ تفاوتی میان این دو نوع ورزش برای اندازه دور کمر و نسبت اندازه دور کمر به دور باسن وجود ندارد.
هیچ مطالعهای پیامدهای مهم سلامت بلندمدت را مانند حملات قلبی، سکته مغزی یا مرگومیر گزارش نکرد.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما به اکثر نتایج خود اطمینان کم یا متوسطی داریم و انجام تحقیقات بیشتر میتواند نتیجهگیریهای ما را تغییر دهد. سه عامل اصلی باعث کاهش سطح اطمینان به شواهد شدند. نخست آنکه، تفاوت در نحوه واکنش افراد در مطالعات به درمانی که دریافت کردند، وجود داشت. دوم، برخی از مطالعات بسیار کوچک بودند، و برای برخی از پیامدها، مطالعات بسیار کمی وجود داشتند که نمیتوان در مورد نتایج آنها مطمئن بود. در نهایت، افراد در این مطالعات از نوع درمانی که دریافت کردند، آگاه بودند.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا 13 اکتبر 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
ارزیابی مزایا و خطرات انجام تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIIT) بر سلامت کاردیومتابولیک در بزرگسالان سالم و کمتحرک.
روشهای جستوجو
ما در CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase؛ Web of Science Core Collection (SCI-Expanded؛ SSCi؛ CPCI-S) و دو مرکز ثبت کارآزمایی تا 13 اکتبر 2025 جستوجو کردیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
HIIT در مقایسه با گروه کنترل ورزش نکردن، احتمالا آمادگی قلبی-تنفسی را افزایش داده و اندازه دور کمر را اندکی کاهش میدهد، اما ما هیچ تفاوت بارزی را برای فشار خون سیستولیک، نسبت اندازه دور کمر به دور باسن یا تریگلیسیرید در گردش خون پیدا نکردیم. سطح قطعیت شواهد برای تریگلیسیریدهای در گردش، پائین بوده و برای فشار خون سیستولیک بسیار پائین است، که مانع از نتیجهگیریهای قطعی میشود.
HIIT در مقایسه با MICT ممکن است آمادگی قلبی-تنفسی را اندکی افزایش دهد، اما ما هیچ تفاوت بارزی را برای فشار خون سیستولیک، اندازه دور کمر، نسبت اندازه دور کمر به دور باسن یا تریگلیسیرید در گردش خون نیافتیم. قطعیت شواهد برای آمادگی قلبی-تنفسی، فشار خون سیستولیک و تریگلیسیرید در گردش خون پائین است و مانع از نتیجهگیریهای قطعی میشود.
هیچ مطالعهای در هیچیک از دو مقایسه، مرگومیر به هر علتی را گزارش نکرد. هیچ گزارشی از عوارض جانبی وجود نداشت، و ما مطمئن نیستیم که مطالعات بهطور فعال آنها را پایش کرده باشند.
آنالیز ما شامل مطالعات زیادی بود، اما همه آنها شرکتکنندگان نسبتا کمی داشتند. شواهد نشان میدهد که HIIT ممکن است جایگزین موثری برای MICT در جمعیتهای کمتحرک و در معرض خطر بیماریهای کاردیومتابولیک باشد.
برای تعیین اثربخشی و کارایی بلندمدت HIIT، به انجام RCTهای بزرگتر و با کیفیت بالاتر با دوره پیگیری طولانیتر نیاز است. مطالعات آینده باید امکانسنجی و بیخطر بودن انجام HIIT بدون نظارت را بررسی کنند، زیرا تمام مطالعات موجود در این مرور، مداخلات HIIT تحت نظارت را بررسی کردند.
حمایت مالی
قسمتی از این مرور کاکرین توسط موسسه ملی تحقیقات سلامت (NIHR) و دفتر امور خارجه، کشورهای مشترکالمنافع و توسعه (FCDO) تامین مالی شد.
ثبت
پروتکل این مرور کاکرین در ماه می 2020 در کتابخانه کاکرین منتشر شد و از طریق 10.1002/14651858.CD013617 در دسترس قرار دارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
