پیامهای کلیدی
-
خونگیری وریدی (venepuncture) در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا (heel lance؛ استفاده از یک وسیله مخصوص برای سوراخ کردن پوست) در نوزادان تازهمتولدشده هنگام گرفتن نمونه خون، همراه با یا بدون آبقند برای تسکین درد، ممکن است درد کمتری را ایجاد کند و نیاز به بیشاز یکبار سوراخ کردن پوست را در زمانیکه آبقند برای تسکین درد داده نمیشود، کاهش دهد.
-
وقتی از قند برای تسکین درد استفاده میشود، ما نمیدانیم کدام روش، خونگیری وریدی یا خونگیری از پاشنه پا، برای نوزادان تازهمتولدشده دردناکتر است.
-
ما به انجام مطالعاتی با طراحی بهتر و بزرگتر نیاز داریم که نتایج خود را بهطور کامل گزارش کنند تا نشان دهند کدام روش برای نوزادان بهتر است.
چرا از نوزادان تازهمتولدشده نمونه خون میگیریم؟
در بیشتر کشورها، برای آزمایشهای غربالگری روتین، گرفتن نمونه خون از نوزادان تازهمتولدشده لازم است. همچنین ممکن است برای دیگر آزمایشهای خون جهت تشخیص و مدیریت بیماریهایی مانند زردی یا قند خون پائین (هیپوگلیسمی) به نمونه خون نیاز باشد. بااینحال، گرفتن خون از نوزادان دردناک است. درد درماننشده در نوزادان تازهمتولدشده ممکن است بر رشد جسمی و تکامل مغزی آنها تاثیر بگذارد. میتوان پیشاز اقدام بالینی، یک محلول شیرین و قندی (مانند ساکاروز) به نوزادان داد که به کاهش درد کمک میکند. اندازهگیری درد در نوزادان دشوار است، اما برای ارزیابی درد آنها به مواردی مانند حالت چهره، گریه و تغییرات ضربان قلب تکیه میکنیم.
نمونه خون چگونه گرفته میشود؟
خونگیری وریدی
خونگیری وریدی روشی برای گرفتن نمونه خون است که در آن فرد با استفاده از یک سوزن، مستقیما ورید را سوراخ میکند. فردی که این کار را انجام میدهد باید بهخوبی آموزش دیده باشد تا از موفقیتآمیز بودن نمونه خون اطمینان حاصل کند. این تکنیک اغلب زمانی استفاده میشود که به 1 میلیلیتر یا بیشتر خون نیاز باشد و همچنین برای پیشگیری از سوراخ شدن مکرر پوست و عوارض مرتبط ناشی از خونگیری از پاشنه پا (مانند عفونتهای پوستی).
خونگیری از پاشنه پا
خونگیری از پاشنه پا روش استاندارد گرفتن نمونه خون از نوزادان تازهمتولدشده در بیمارستانهای سراسر جهان است. این روش معمولا زمانی استفاده میشود که نمونه خون مورد نیاز کمتر از 1 میلیلیتر باشد. برای استفاده موفقیتآمیز از آن، نیازی به آموزش یا تخصص ویژه نیست. این روش شامل ایجاد یک سوراخ کوچک (با عمق بین 1 تا 2 میلیمتر) روی پاشنه پا با استفاده از یک لانست است که معمولا یک دستگاه خودکار است. پساز سوراخ کردن پوست، پاشنه نوزاد برای جمعآوری نمونه خون مورد نیاز فشرده میشود که درد بیشتری را ایجاد میکند.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم:
-
خونگیری وریدی برای نوزادان تازهمتولدشده درد کمتری را نسبت به خونگیری از پاشنه پا ایجاد میکند یا خیر؛ و
-
کدام روش در اولین اقدام بهتر عمل میکند، بنابراین نیازی به سوراخ کردن پوست برای بار دوم نیست.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که خونگیری وریدی و خونگیری از پاشنه پا را برای گرفتن نمونه خون در نوزادان تازهمتولدشده مقایسه کردند. مطالعات لازم بود تا پاسخهای درد و تعداد سوراخهای پوستی مورد نیاز را برای یک نمونهگیری موفق اندازهگیری کرده باشند. آنها همچنین نیاز داشتند ثبت کرده باشند که به نوزادان محلول قندی برای تسکین درد داده شد یا خیر. نوزادان در این مطالعات میبایست سالم بوده و در زمان مناسب به دنیا آمده بودند. نتایج این مطالعات را مقایسه و جمعبندی کرده و اطمینان خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روشهای انجام و حجمنمونه مطالعه، رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما هشت مطالعه را شامل 826 نوزاد تازهمتولدشده و بهموقع متولدشده وارد کردیم. سه مطالعه در سوئد و یک مطالعه در هریک از کشورهای ژاپن، مالزی، نپال، اسپانیا و بریتانیا انجام شدند.
وقتی هیچ محلول شیرینطعمی داده نشد:
-
خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا احتمالا درد کمتری را ایجاد میکند (6 مطالعه، 488 نوزاد)؛ و
-
خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا احتمالا نیاز به بیشاز یکبار خونگیری از پوست را کاهش میدهد (6 مطالعه، 397 نوزاد).
وقتی یک محلول شیرینطعم داده شد:
-
خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا ممکن است درد کمتری را ایجاد کند (3 مطالعه، 170 نوزاد)؛ و
-
ما در مورد تاثیر خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا بر نیاز به بیشاز یکبار خونگیری از پوست مطمئن نیستیم (2 مطالعه، 110 نوزاد).
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
اعتماد ما به شواهد محدود بود، و از متوسط تا بسیار پائین گزارش شد. دلیل این امر آن است که همه مطالعات محدودیتهایی در نحوه انجام خود داشتند. این موارد شامل مسائلی در مورد نحوه اختصاص نوزادان به هر گروه، چگونگی گزارش نتایج مطالعات و تعداد نوزادان واردشده در مطالعات بودند. علاوهبر این، افرادی که این روشها را انجام دادند، میدانستند که هر نوزاد تحت چه روش نمونهگیری قرار گرفت، که این امر میتوانست بر نحوه ارزیابی درد در مطالعات تاثیر بگذارد.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
این مطالعه، مرور کاکرین سال 2011 را بهروز میکند. شواهد تا جولای 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
خونگیری از پاشنه پا، روش مرسوم نمونهگیری خون در نوزادان برای انجام آزمونهای غربالگری است. نوزادانی که خونگیری از پاشنه پا در موردشان انجام میشود، دچار دردی میشوند که به طور کامل تسکین نمییابد.
اهداف
ارزیابی مزایا (درجه درد) و خطرات (نیاز به بیشاز یکبار سوراخ کردن پوست) خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا در نوزادان ترم.
روشهای جستوجو
ما CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase، دو پایگاه ثبت کارآزمایی و چکیده مقالات کنفرانسها را جستوجو کردیم و منابع مطالعات واردشده و مرورهای سیستماتیک مرتبط را تا 4 جولای 2025 بررسی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهایی که به مقایسه پاسخدهی به درد ناشی از خونگیری وریدی در برابر روش خون گیری از پاشنه پا، با یا بدون استفاده از یک محلول شیرینمزه، بهعنوان یک مداخله همزمان در نوزادان ترم پرداختند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
پیامدها شامل پاسخدهی به درد ناشی از خونگیری وریدی در برابر خونگیری از پاشنه پا، با یا بدون استفاده از محلول شیرینمزه، با کمک معیارهای معتبر درد، نیاز به تکرار نمونهگیری و ویژگیهای گریه بودند. تجزیهوتحلیلها شامل خطر نسبی (RR) معمول، تفاوت خطر (RD)، تعداد افراد مورد نیاز برای درمان (NNT)، تفاوت میانگین وزندهی شده (WMD) و تفاوت میانگین استاندارد (SMD) با 95% فاصله اطمینان (CI) بود. ناهمگونی بین مطالعهای، شامل تست I squared (I2) گزارش شد.
نتایج اصلی
6 مطالعه (478 = n) با کیفیت متنوع، وارد شدند. نمره پیامد مرکب مقیاس درد در نوزادان (NIPS)، سیستم کدگذاری حرکات چهره نوزاد (NFCS) و/یا پروفایل درد نوزادان نارس (PIPP) در 288 نوزاد که محلول شیرینمزه دریافت نکردند، گزارش شد. متاآنالیز، کاهش قابل توجهی را در خونگیری وریدی در برابر خونگیری از پاشنه پا نشان داد (SMD: -0.76؛ 95% CI؛ 1.00- تا 0.52-؛ I2 = 0%). هنگامی که یک طعمدهنده شیرین ارائه شد، SMD به نفع گروه رگگیری وریدی معنیدار باقی ماند (SMD: -0.38؛ 95% CI؛ 0.69- تا 0.07-). RD معمول برای نیاز به بیش از یک سوزن زدن در روش رگگیری وریدی در برابر خونگیری از پاشنه پا (گزارش شده در 4 مطالعه؛ تعداد = 254) معادل 0.34- (95% CI؛ 0.43- تا 0.25-؛ I2 = 97%) بود. NNT برای جلوگیری از تکرار سوزن زدن پوستی معادل 3 (95% CI؛ 2 تا 4) گزارش شد. ویژگیهای گریه به نفع گروه خونگیری وریدی بود؛ اما تفاوتها با ارائه محلول شیرینمزه قبل از انجام هر پروسیجر، کاهش یافت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
براساس شواهدی با قطعیت متوسط، زمانیکه از محلول شیرینطعم استفاده نمیشود، خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا احتمالا درد حین اقدام بالینی و نیاز به بیشاز یکبار سوراخ کردن پوست را کاهش میدهد. براساس شواهدی با قطعیت پائین، هنگامی که محلولهای شیرینطعم مصرف میشوند، خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا ممکن است درد را در طول اقدام بالینی کاهش دهد. شواهد در مورد تاثیر خونگیری وریدی در مقایسه با خونگیری از پاشنه پا بر تعداد موارد نیاز به سوراخ کردن پوست همراه با مصرف محلولهای شیرینطعم بسیار نامطمئن است. این امر بهدلیل حجمنمونه کوچک است، و ازاینرو ما نتوانستیم هیچ نتیجهگیری معناداری داشته باشیم.
برای درک بهتر و مقایسه اثربخشی خونگیری وریدی و خونگیری از پاشنه پا برای نمونهگیری از خون نوزادان، به انجام مطالعات بیشتری با کیفیت بالا، بهویژه در محیطهایی که از محلولهای شیرینطعم استفاده میشود، نیاز است.
حمایت مالی
پشتیبانی بخش ویراستاری بخش نوزادان در کاکرین برای این بهروزرسانی مرور، بهعنوان بخشی از مجموعهای از مرورها که به «تجربه نوزاد و خانواده در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان» میپردازند، توسط کمکهزینهای از Gerber Foundation ارائه شده است. Gerber Foundation یک بنیاد خصوصی و مستقل است که طبق قانون 501(c)(3) بهطور جداگانه وقف شده و بههیچوجه به Gerber Products Company وابسته نیست.
ثبت
مرور اولیه (2001): DOI 10.1002/14651858.CD001452
بهروزرسانی (2004): DOI 10.1002/14651858.CD001452.pub2
بهروزرسانی (2007): DOI 10.1002/14651858.CD001452.pub3
بهروزرسانی (2011): DOI 10.1002/14651858.CD001452.pub4
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
