การงอกของขนที่ไม่พึงประสงค์ถือเป็นความท้าทายหนึ่ง และมีการใช้ทรัพยากรจำนวนมากเพื่อให้ได้มาซึ่งผิวที่ไร้ขน การกำจัดขนด้วยอุปกรณ์เลเซอร์ (เลเซอร์ชนิดอเล็กซานไดรต์, ไดโอด, นีโอไดเมียม:แย็ก (neodymium:YAG) และรูบี้) รวมถึงแหล่งกำเนิดแสงที่มีความเข้มข้นสูง (IPL) เป็นวิธีการปฏิบัติที่แพร่หลายสำหรับการกำจัดขน แม้ว่าผลลัพธ์ในระยะยาวจะยังไม่แน่ชัดก็ตาม
การทบทวนวรรณกรรมนี้ได้รวบรวมการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมไว้ทั้งสิ้น 11 การทดลอง โดยไม่มีการทดลองใดเลยที่มีคุณภาพอยู่ในระดับสูง มีการทดลองจำนวนมากถูกคัดออก ซึ่งสาเหตุหลักมาจากการออกแบบการวิจัยที่ไม่ได้ใช้วิธีการสุ่ม พบว่าเลเซอร์ชนิดอเล็กซานไดรต์และไดโอดให้ผลลัพธ์ในระยะสั้น โดยสามารถลดปริมาณเส้นขนลงได้ประมาณ 50% ภายในระยะเวลาไม่เกิน 6 เดือนหลังการรักษา ในขณะที่มีหลักฐานเพียงเล็กน้อยที่แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพของแสงที่มีความเข้มข้นสูง (IPL) เลเซอร์ชนิดนีโอไดเมียม:แย็ก (neodymium:YAG) หรือเลเซอร์ชนิดรูบี้ (ruby lasers) ไม่มีการบันทึกผลเกี่ยวกับการกำจัดขนในระยะยาวในวิธีการรักษาใด ๆ เลย ผลข้างเคียงที่มีการรายงานไม่บ่อยนัก ได้แก่ อาการเจ็บ ผิวหนังมีรอยแดง อาการบวม เส้นขนไหม้ และการเปลี่ยนแปลงของเม็ดสีผิว
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
การงอกของขนที่ไม่พึงประสงค์ถือเป็นความท้าทายในการรักษา และมีการใช้ทรัพยากรจำนวนมากเพื่อให้ได้มาซึ่งผิวที่ไร้ขน การกำจัดขนด้วยอุปกรณ์เลเซอร์ (เลเซอร์ชนิดอเล็กซานไดรต์ (alexandrite), ไดโอด (diode), นีโอไดเมียม:แย็ก (neodymium:YAG) และรูบี้ (ruby lasers)) รวมถึงแสงที่มีความเข้มข้นสูง (intense pulsed light หรือ IPL) ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลาย แม้ว่าผลลัพธ์ในระยะยาวจะยังไม่แน่ชัดก็ตาม
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินผลของการกำจัดขนด้วยเลเซอร์และแหล่งกำเนิดแสง
วิธีการสืบค้น
เราได้ทำการสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูลเฉพาะทางของ Cochrane Skin Group's Specialised Register ในเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2004 รวมถึงสืบค้นจากฐานข้อมูล MEDLINE (ตั้งแต่ปี 1966) และ EMBASE (ตั้งแต่ปี 1980) ในเดือนเมษายน ปี 2005 เราได้สืบค้นจากรายการเอกสารอ้างอิงของการทดลองที่รวบรวมไว้ และได้ติดต่อไปยังผู้ทำการทดลอง
เกณฑ์การคัดเลือก
เป็นการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (Randomised controlled trials) ที่เกี่ยวกับการกำจัดขนด้วยเลเซอร์หรือแสง
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผลลัพธ์หลัก ได้แก่ การลดลงของจำนวนเส้นขนที่วัดผลได้ตามจริง (objective) อาการไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) และการลดลงของความดกของเส้นขนที่ประเมินจากความรู้สึกนึกคิด (subjective) ผลลัพธ์รอง ได้แก่ ความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมการทดลอง และการสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงส่วนบุคคล เช่น เส้นขนที่นุ่มขึ้น บางลง หรือมีสีอ่อนลง ผู้เขียนสองคนได้ทำการดึงข้อมูลและประเมินคุณภาพของการทดลองโดยอิสระจากกัน
ผลการวิจัย
เรารวบรวมการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมไว้ทั้งสิ้น 11 การทดลอง ซึ่งมีผู้เข้าร่วมจำนวน 444 คน โดยไม่มีการทดลองใดเลยที่มีคุณภาพด้านระเบียบวิธีวิจัยอยู่ในระดับสูง มีการทดลองจำนวนมากถูกคัดออก ซึ่งสาเหตุหลักมาจากการออกแบบการวิจัยที่ไม่ได้ใช้วิธีการสุ่ม (non-randomised design) ขั้นตอนการสุ่มนั้นไม่มีความชัดเจนหรือไม่รัดกุมเพียงพอ โดยพบว่ามีการใช้วิธีโยนเหรียญ การทำสลับลำดับ การจับฉลากหรือจับไพ่ หรือการใช้ตารางเลขสุ่มแบบเปิดเผยได้ วิธีการรักษาที่ให้ (interventions) และผลลัพธ์ที่ได้ มีความแตกต่างหลากหลายกันมากเกินไปจนไม่สามารถนำมารวมเพื่อทำการวิเคราะห์ meta-analysis ได้ การทดลองส่วนใหญ่ทำการประเมินผลลัพธ์ในระยะสั้น คือระยะเวลาสูงสุดไม่เกิน 6 เดือนหลังจากการรักษาครั้งสุดท้ายเสร็จสิ้น ปรากฏผลลัพธ์ในระยะสั้นว่าเลเซอร์ชนิดอเล็กซานไดรต์และไดโอดสามารถลดปริมาณเส้นขนลงได้ประมาณ 50% ภายในระยะเวลาไม่เกิน 6 เดือนหลังการรักษา ในขณะที่มีหลักฐานเพียงเล็กน้อยที่แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพของแสงที่มีความเข้มข้นสูง (IPL) เลเซอร์ชนิดนีโอไดเมียม:แย็ก (neodymium:YAG) หรือเลเซอร์ชนิดรูบี้ (ruby lasers) ไม่พบการบันทึกผลเกี่ยวกับการกำจัดขนในระยะยาวในวิธีการรักษาใดๆ เลย อาการเจ็บ ผิวหนังมีรอยแดง อาการบวม เส้นขนไหม้ และการเปลี่ยนแปลงของเม็ดสีผิว เป็นอาการไม่พึงประสงค์ที่มีรายงานว่าเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก
ข้อสรุปของผู้วิจัย
วิธีการรักษาบางวิธีทำให้สามารถกำจัดขนได้เพียงชั่วคราวในระยะสั้นเท่านั้น จึงยังคงมีความจำเป็นที่จะต้องมีงานวิจัยที่มีคุณภาพสูง เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของการใช้เลเซอร์และการกำจัดขนด้วยแสงต่อไป
ผู้แปล แพทย์หญิงชุติมา ชุณหะวิจิตร วันที่ 30 เมษายน 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
