โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เป็นปัญหาสุขภาพที่พบบ่อย โดยส่งผลกระทบต่อประชากร 10% ถึง 25% และมีความชุกของโรคที่กำลังเพิ่มสูงขึ้น อาการของโรค ได้แก่ น้ำมูกไหลหรือคัดจมูก อาการคัน และการจาม ปัจจุบันมีการรักษาด้วยยาหลายชนิดให้เลือกใช้ รวมถึงยาต้านฮิสตามีน (ยาแก้แพ้) และยาสเตียรอยด์ มีการนำแคปไซซิน ซึ่งเป็นสารประกอบที่ให้ความเผ็ดร้อนในพริก มาใช้ (ในการรักษา) ด้วยเช่นกัน การให้สารดังกล่าวเฉพาะที่ซ้ำหลายๆ ครั้ง อาจช่วยลดความไวต่อสิ่งกระตุ้น (desensitize) ของเยื่อบุโพรงจมูก และมีผลในการรักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ได้ การทบทวนข้อมูลพบการศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมขนาดเล็กและมีคุณภาพต่ำเพียง 1 ฉบับ ซึ่งไม่แสดงให้เห็นว่าแคปไซซินมีผลในการรักษาอาการของโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ จำเป็นต้องมีการทดลองเพิ่มเติม
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
นี่คือฉบับปรับปรุงของการทบทวนข้อมูลโดย Cochrane ซึ่งตีพิมพ์ครั้งแรกใน The Cochrane Library ฉบับที่ 2 ปี 2006
โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เป็นปัญหาสุขภาพระดับโลก ภาวะการตอบสนองไวเกินของเยื่อบุจมูกแบบไม่จำเพาะ เป็นลักษณะสำคัญของโรคจมูกอักเสบทั้งชนิดที่เกิดจากภูมิแพ้และไม่ใช่ภูมิแพ้ เชื่อกันว่าปรากฏการณ์นี้เกิดจากผลกระทบของการอักเสบจากภูมิแพ้ต่อเส้นประสาทรับความรู้สึกที่ส่งไปยังเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนบน สารทางเภสัชวิทยาชนิดหนึ่งที่พิสูจน์แล้วว่ามีประโยชน์ในการศึกษาผลกระทบของการกระตุ้นเซลล์ประสาทคือแคปไซซิน ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่ทำให้พริกมีรสเผ็ด การให้แคปไซซินทางโพรงจมูกจะไปกระตุ้นเส้นประสาทนำเข้า (afferent nerves) อย่างจำเพาะเจาะจง ซึ่งเส้นประสาทเหล่านี้ประกอบด้วยเส้นใยประสาทชนิดซีที่ไม่มีปลอกไมอีลินหุ้ม (unmyelinated C fibers) เป็นส่วนใหญ่ และเส้นใยประสาทชนิดเอเดลตาที่มีปลอกไมอีลินหุ้ม (myelinated A - delta fibers) อีกบางส่วน ผลที่ตามมาคือ มันสามารถกระตุ้นให้เกิดรีเฟล็กซ์ของระบบประสาทส่วนกลางและรีเฟล็กซ์ของแอกซอน (central and axonal reflexes) ซึ่งในส่วนของรีเฟล็กซ์ของแอกซอนนั้น สันนิษฐานว่าเกิดขึ้นโดยมีการหลั่งสารนิวโรเปปไทด์ (neuropeptides) เป็นตัวกลาง แคปไซซินซึ่งทำหน้าที่เป็นสารสกัดกั้นนิวโรเปปไทด์ จะไปยับยั้งรีเฟล็กซ์ของแอกซอนดังกล่าว และอาจมีฤทธิ์ในการรักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ได้
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินประสิทธิผลของแคปไซซินสำหรับโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ในผู้ใหญ่
วิธีการสืบค้น
เราได้ทำการสืบค้นข้อมูลจาก Cochrane Ear, Nose and Throat Disorders Group Trials Register; Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL); PubMed; EMBASE; CINAHL; Web of Science; BIOSIS Previews; Cambridge Scientific Abstracts;
m
RCT และแหล่งข้อมูลเพิ่มเติมอื่นๆ เพื่อค้นหาการศึกษาทดลองทั้งที่ได้รับการตีพิมพ์และไม่ได้รับการตีพิมพ์ วันที่ค้นหาครั้งล่าสุดคือวันที่ 2 กันยายน 2009
เกณฑ์การคัดเลือก
การศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (Randomized controlled trials) เกี่ยวกับการใช้แคปไซซินสำหรับโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ในผู้ใหญ่
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้เขียน 3 คน ทำการอ่านบทความแต่ละฉบับ โดยมีการปกปิดข้อมูลระบุตัวตนของบทความ การตัดสินใจเกี่ยวกับการคัดเลือกการศึกษาเข้าร่วม ประเมินจากมติเสียงข้างมาก เราทุกคนทำหน้าที่ประเมินคุณภาพ (ของการศึกษา) อย่างอิสระต่อกัน
ผลการวิจัย
การศึกษาขนาดเล็กหนึ่งฉบับไม่พบหลักฐานว่า การให้แคปไซซินทางโพรงจมูกมีผลในการรักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ พบผลทางเภสัชวิทยาเพียงเล็กน้อยต่อการตอบสนองทางคลินิกต้อขนาดยาฮิสตามีน ภายหลังการรักษา พบว่าระดับลิวโคไตรอีน (leukotriene) ในน้ำล้างโพรงจมูก (nasal lavage) ของกลุ่มที่ได้รับแคปไซซินไม่มีการเพิ่มขึ้น
ข้อสรุปของผู้วิจัย
มีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะประเมินการใช้แคปไซซินในทางเวชปฏิบัติ
ผู้แปล แพทย์หญิงชุติมา ชุณหะวิจิตร วันที่ 7 เมษายน 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
