โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เป็นโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยมาก ซึ่งส่งผลกระทบต่อเด็ก 10% ถึง 40% ทั่วโลก ความชุกของโรคนี้ในเด็กได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมา และการเพิ่มขึ้นนี้เกิดขึ้นควบคู่ไปกับการเพิ่มขึ้นของโรคที่พบร่วมด้วย เช่น โรคหอบหืด อาการต่างๆ ได้แก่ อาการจาม คัน น้ำมูกไหล และคัดจมูก โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้สามารถจำแนกได้เป็นชนิด 'มีอาการต่อเนื่อง' (persistent) หรือชนิด 'เป็นๆ หายๆ' (intermittent) การจำแนกประเภทเหล่านี้ สามารถนำมาเทียบเคียงได้คร่าวๆ กับโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ชนิดตลอดปี (perennial) และโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ชนิดตามฤดูกาล ('ไข้ละอองฟาง') ปัจจุบันมียาสำหรับรักษาให้เลือกใช้อย่างหลากหลาย ได้แก่ ยาลดอาการคัดจมูก (decongestants) ชนิดใช้เฉพาะที่และชนิดรับประทาน, ยาต้านฮิสตามีน (antihistamines) ชนิดใช้เฉพาะที่และชนิดรับประทาน, ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดใช้เฉพาะที่และชนิดออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย (systemic corticosteroids), ยาต้านลิวโคไตรอีน (leukotriene antagonists) และยาที่สามารถหาซื้อได้ร้านขายยาทั่วไปอีกหลายชนิด ยาสเตียรอยด์ชนิดใช้เฉพาะที่ (ยาพ่นจมูก) เป็นยาที่มักได้รับการสั่งจ่ายอยู่บ่อยครั้ง โดยยาจะออกฤทธิ์โดยตรงต่อเยื่อบุจมูกเพื่อช่วยลดอาการต่างๆ
ผู้เขียนการทบทวนวรรณกรรมนี้พบการศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมจำนวนมาก แต่อย่างไรก็ตาม การศึกษาหลายฉบับถูกคัดออกเนื่องจากมีการใช้ยา 'บรรเทาอาการ' หรือ rescue medication (ยาที่ให้เพิ่มเติม) ซึ่งอาจทำให้ผลการศึกษาเกิดความคลาดเคลื่อน ได้
การศึกษาที่เข้าเกณฑ์ทั้ง 3 ฉบับ ให้หลักฐานที่มีน้ำหนักน้อยและไม่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับประสิทธิภาพของยา Beconase® และ flunisolide สำหรับใช้เฉพาะที่ทางจมูก ในการรักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ชนิดเป็นๆ หายๆ (intermittent) และชนิดที่มีอาการต่อเนื่อง (persistent) ในเด็ก ผู้เขียนสรุปว่า จนกว่าจะมีงานวิจัยเพิ่มเติม การตัดสินใจเลือกใช้ยาสเตียรอยด์สำหรับใช้เฉพาะที่ ควรอาศัยประสบการณ์ทางคลินิกของแพทย์ ร่วมกับบริบทและความต้องการของผู้ป่วยแต่ละรายเป็นแนวทางในการพิจารณา
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เป็นโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยมาก ซึ่งส่งผลกระทบต่อเด็ก 10% ถึง 40% ทั่วโลก ความชุกของโรคนี้ในเด็กได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมา และการเพิ่มขึ้นนี้เกิดขึ้นควบคู่ไปกับการเพิ่มขึ้นของโรคที่พบร่วมด้วย เช่น โรคหอบหืด
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินประสิทธิภาพในการรักษาและข้อมูลของเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาสเตียรอยด์ชนิดพ่นจมูก สำหรับโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ชนิดเป็นๆ หายๆ และชนิดเป็นต่อเนื่องในเด็ก
วิธีการสืบค้น
เราได้ทำการสืบค้นฐานข้อมูลทะเบียนการทดลองของ Cochrane Ear, Nose and Throat Disorders Group Trials Register, ฐานข้อมูล Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) ( The Cochrane Library ฉบับที่ 3 ปี 2005), ฐานข้อมูล MEDLINE (ตั้งแต่ปี 1950 เป็นต้นมา) และ EMBASE (ตั้งแต่ปี 1974 เป็นต้นมา) เมื่อวันที่ 5 กันยายน 2005 นอกจากนี้ ยังได้ทำการสืบค้นจากฐานข้อมูล CINAHL, m RCT (meta-database ของการทดลองแบบมีกลุ่มควบคุม), NRR (ทะเบียนการวิจัยแห่งชาติ), LILACS, MedCarib, KOREAMED, IndMed, Samed, Panteleimon, Zetoc, ISI Proceedings, he GlaxoSmithKline Clinical Trials Database รวมถึงเว็บไซต์ของบริษัท AstraZeneca, Schering Plough และ Aventis อีกด้วย
เกณฑ์การคัดเลือก
การศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม ที่ทำการเปรียบเทียบระหว่างยาเตรียมสเตียรอยด์สำหรับใช้เฉพาะที่ทางจมูกชนิดต่างๆ หรือเปรียบเทียบกับยาหลอก ซึ่งสั่งจ่ายเพื่อรักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ในเด็ก
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้เขียน 2 ท่านได้ทำการประเมินคุณภาพของการทดลองและดึงข้อมูลจากการศึกษาที่เข้าเกณฑ์อย่างอิสระต่อกัน เนื่องจากข้อมูลที่รายงานมีข้อจำกัดและมีคุณภาพที่แปรปรวน จึงทำให้ไม่สามารถนำผลการศึกษามาวิเคราะห์รวมกันได้ และมีการนำเสนอไว้เพียงบทสรุปเชิงพรรณนาเท่านั้น
ผลการวิจัย
มีการศึกษาที่เข้าเกณฑ์จำนวน 3 ฉบับ ซึ่งมีผู้เข้าร่วมการศึกษารวมทั้งสิ้น 79 คน การศึกษาทั้ง 3 ฉบับ ซึ่งเปรียบเทียบยาสเตียรอยด์สำหรับใช้เฉพาะที่ทางจมูกกับยาหลอกในการรักษาโรคจมูกอักเสบชนิดตลอดปี (perennial rhinitis) ได้ให้ข้อมูลบางส่วนที่เกี่ยวข้องกับผลลัพธ์หลักของเรา แม้ว่าจะมีข้อมูลอยู่อย่างจำกัดก็ตาม ทว่าพบว่าการศึกษา 2 ฉบับมีการวิเคราะห์ข้อมูลที่มีข้อบกพร่อง และการศึกษาฉบับที่ 3 นั้นมีข้อมูลที่ไม่สามารถทำความเข้าใจได้ ไม่มีการศึกษาใดที่ให้ข้อมูลซึ่งเกี่ยวข้องกับผลลัพธ์รอง ของเรา ไม่มีรายงานเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการรักษาใดๆ
ข้อสรุปของผู้วิจัย
การศึกษาที่เข้าเกณฑ์ทั้ง 3 ฉบับ ให้หลักฐานที่มีน้ำหนักน้อยและไม่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับประสิทธิภาพของยา Beconase® และ flunisolide สำหรับใช้เฉพาะที่ทางจมูก ในการรักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ชนิดเป็นๆ หายๆ (intermittent) และชนิดที่มีอาการต่อเนื่อง (persistent) ในเด็ก การลดลงของความรุนแรงของอาการตามที่ประเมินโดยผู้วิจัยนั้น ไม่สามารถยืนยันได้จากข้อมูลที่มีอยู่ ดังนั้น จนกว่าจะมีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่หนักแน่นมากกว่านี้ การตัดสินใจเลือกใช้ยาเหล่านี้ควรอาศัยประสบการณ์ทางคลินิกของแพทย์ ร่วมกับบริบทและความต้องการของผู้ป่วยแต่ละรายเป็นแนวทางในการพิจารณา
ผู้แปล แพทย์หญิงชุติมา ชุณหะวิจิตร วันที่ 21 พฤษภาคม 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
