Jakie są korzyści i zagrożenia związane z różnymi rodzajami zabiegów chirurgicznych u osób dotkniętych prezbiopią?

Najważniejsze informacje

• Zgodnie z aktualnymi danymi naukowymi, potencjalne korzyści i szkody wynikające ze stosowania różnych rodzajów zabiegów chirurgicznych u osób z prezbiopią (powodującą trudności z czytaniem lub widzeniem z bliska) pozostają niejasne w okresie od 3 do 6 miesięcy po zabiegu. Nie odnaleziono informacji o efektach leczenia po upływie 6 miesięcy.

• W żadnym badaniu nie przeanalizowano zależności między kosztami a skutecznością poszczególnych zabiegów.

• W dalszych, lepiej zaprojektowanych badaniach należy uwzględnić długoterminowe korzyści i szkody wynikające z różnych rodzajów zabiegów chirurgicznych wykonywanych w celu poprawy widzenia u osób dotkniętych prezbiopią. Należy również przeanalizować ich wpływ na samopoczucie, zdolność adaptacji wzroku do subtelnych różnic w dobrych i słabych warunkach oświetleniowych (wrażliwość na kontrast) oraz zaburzenia widzenia.

Czym jest prezbiopia?

Prezbiopia (starczowzroczność) to utrata zdolności oka do ostrego widzenia w różnych odległościach, która pojawia się wraz z wiekiem. Osoby dotknięte prezbiopią stopniowo tracą zdolność do wyraźnego widzenia z bliska (np. podczas czytania) lub z odległości pośredniej (np. podczas pracy przy komputerze). Schorzenie to z czasem dotyka każdego i może mieć znaczący wpływ na samopoczucie, niezależnie od poziomu wykształcenia czy wykonywanego zawodu.

Jakie są metody leczenia prezbiopii?

Korekcja optyczna prezbiopii polega na zastosowaniu okularów lub soczewek kontaktowych w celu poprawy widzenia z bliska i z odległości pośrednich. Jednak metody te mają pewne ograniczenia i mogą nie być odpowiednie dla wszystkich. Doprowadziły one, w połączeniu z coraz większymi potrzebami dotyczącymi widzenia z bliska i z odległości pośredniej, do opracowania kilku chirurgicznych metod leczenia prezbiopii. Większość dostępnych zabiegów polega na zmianie kształtu rogówki (przezroczystej warstwy zewnętrznej pokrywającej przednią część oka) lub na zastąpieniu soczewki pacjenta sztuczną soczewką, tzw. soczewką wewnątrzgałkową (ang. intraocular lens, IOL).

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy istnieją różnice pod względem skuteczności i bezpieczeństwa między dostępnymi metodami leczenia chirurgicznego służącymi do korekcji widzenia z bliska (tj. z odległości 40 cm od oka), z odległości pośredniej (tj. z odległości od 63 do 80 cm od oka), a także czy któraś z nich zapewnia lepsze samopoczucie osobom dotkniętym prezbiopią. Chcieliśmy również podsumować porównanie kosztów różnych opcji chirurgicznych stosowanych w leczeniu starczowzroczności.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których porównywano różne metody chirurgiczne stosowane w leczeniu osób z prezbiopią. Podsumowaliśmy wyniki przedstawione w badaniach i oceniliśmy stopień wiarygodności danych naukowych, biorąc pod uwagę takie czynniki, jak metody badawcze oraz liczbę osób objętych leczeniem.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 4 istotne badania. Przeprowadzono je w Chorwacji, Egipcie i w Turcji. Objęto nimi 300 osób (łącznie 600 gałek ocznych) z prezbiopią, bez zaćmy lub innych schorzeń. W żadnym z badań nie uwzględniono osób, które wcześniej poddano chirurgii rogówki lub operacji wewnątrzgałkowej. Dwa spośród wymienionych badań trwały 3 miesiące, a dwa kolejne 6 miesięcy. W jednym z nich podano, że nie otrzymano żadnego finansowania i nie wystąpił żaden konflikt interesów finansowych; w pozostałych badaniach nie uwzględniono tych danych. W żadnym badaniu nie przeanalizowano kosztów leczenia chirurgicznego prezbiopii.

W 2 badaniach porównano wszczepianie dwóch różnych soczewek wewnątrzgałkowych; w jednym z nich zestawiono wszczepianie soczewki wewnątrzgałkowej z chirurgią refrakcyjną rogówki (tj. techniką chirurgiczną polegającą na modelowaniu rogówki za pomocą lasera), a w drugim przeanalizowano zmodyfikowaną metodę chirurgii refrakcyjnej rogówki w porównaniu z metodą konwencjonalną.

Najważniejsze wyniki

Nie udało nam się połączyć wyników tych 4 badań, ponieważ w każdym z nich stosowano inne metody leczenia i przedstawiono efekty na różnych etapach po zabiegach chirurgicznych.

W jednym z badań osoby po chirurgii refrakcyjnej rogówki rzadziej potrzebowały okularów do widzenia na odległości pośrednie 6 miesięcy po zabiegu niż osoby, które przeszły zabieg wszczepienia soczewki wewnątrzgałkowej. Jednak osoby, które poddano chirurgii refrakcyjnej rogówki były młodsze, więc prawdopodobnie nie miały tak zaawansowanej prezbiopii, a co za tym idzie posiadały lepsze widzenie w odległości pośredniej.

Ponieważ w większości badań nie odnotowano wpływu na samopoczucie, wrażliwość na kontrast i zaburzenia widzenia, nie mamy pewności, w jaki sposób różne rodzaje zabiegów chirurgicznych wpływają na te aspekty. Nie uwzględniono żadnych informacji na temat osób z prezbiopią po wszczepieniu sztucznej soczewki (osób, u których naturalną soczewkę zastąpiono sztuczną soczewką korygującą widzenie z daleka, ale nie z bliska; określa się ją jako soczewkę jednoogniskową) ani osób, które wcześniej poddano chirurgii refrakcyjnej rogówki. Wyniki niniejszego przeglądu wskazują na potrzebę przeprowadzenia dalszych badań w tej dziedzinie, obejmujących obecne metody chirurgiczne oraz porównanie efektów w dłuższej perspektywie czasowej.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Mamy małe zaufanie do danych naukowych, ponieważ nie było jasne, w jaki sposób przeprowadzono badania. Ponadto znaleźliśmy tylko jedno odpowiednie badanie dla każdego z porównań dwóch poszczególnych zabiegów chirurgicznych.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do 29 lutego 2024 roku.