Czy przyjmowanie kwasu foliowego (folianów) zwiększa ryzyko zachorowania na malarię lub nasila ciężkość jej przebiegu u osób mieszkających na obszarach występowania choroby, które przyjmują leki przeciwmalaryczne z grupy antyfolianów?

Pytanie badawcze
Czy przyjmowanie kwasu foliowego (folianów) zwiększa ryzyko zachorowania na malarię lub nasila ciężkość jej przebiegu u osób mieszkających na obszarach występowania choroby, które przyjmują leki przeciwmalaryczne z grupy antyfolianów?

Najważniejsze informacje
° Osoby, które przyjmowały suplementy zawierające kwas foliowy (sam albo w połączeniu z żelazem) oraz leki przeciwmalaryczne z grupy antyfolianów rzadziej pozbywały się pasożytów z organizmu i leczenie częściej okazywało się u nich nieskuteczne.
° Nie ma wystarczającej liczby badań, aby ocenić, czy przyjmowanie kwasu foliowego w mniejszej dawce, np. 400 μg, wpływa na ryzyko zachorowania na malarię lub stan zdrowia osób zakażonych. Obecnie zaleca się przyjmowanie małej dawki przed ciążą oraz w jej wczesnym etapie, aby zapobiegać wystąpieniu wad cewy nerwowej (rozszczepieniu kręgosłupa) u płodu.

Malaria a znaczenie folianów
Malaria to choroba przenoszona przez ukąszenia samic niektórych gatunków komarów. Występuje w ponad 80 krajach. Pasożyt wywołujący malarię potrzebuje kwasu foliowego do wzrostu i przeżycia, dlatego niektóre leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii blokują jego syntezę. W celu zapobiegania wystąpieniu wad cewy nerwowej, zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego (syntetycznej formy folianu) w dziennej dawce 400 μg. Istnieją pewne obawy, że kwas foliowy (szczególnie w dużych dawkach) może wpływać na przebieg malarii oraz skuteczność leków przeciwmalarycznych.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?
Chcieliśmy dowiedzieć się, jak kwas foliowy wpływa na ryzyko zachorowania na malarię oraz jej przebieg u osób przyjmujących leki przeciwmalaryczne z grupy antyfolianów na obszarach, gdzie malaria występuje często.

Staraliśmy się odpowiedzieć na następujące pytania:

Profilaktyka: Czy u osób, które nie chorują na malarię i przyjmują profilaktycznie leki przeciwmalaryczne, suplementacja kwasu foliowego zwiększa ryzyko zakażenia malarią lub cięższego przebiegu choroby?

Leczenie: Czy u osób, które chorują na malarię i przyjmują leki przeciwmalaryczne z grupy antyfolianów, suplementacja kwasu foliowego wpływa na skuteczność leków przeciwmalarycznych?

Co zrobiliśmy?
Poszukiwaliśmy badań, w których suplementację kwasu foliowego oceniano u osób przyjmujących leki przeciwmalaryczne z grupy antyfolianów. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy ich wiarygodność na podstawie tego, w jaki sposób przeprowadzono badania.

Czego się dowiedzieliśmy?
W obecnym przeglądzie uwzględniliśmy 8 badań (3486 badanych); 3 spośród nich dotyczyły profilaktyki, a 5 – leczenia malarii. W większości badań stosowano większe dawki kwasu foliowego ( > 1,0 mg) oraz leki przeciwmalaryczne (skojarzenie sulfadoksyny z pirymetaminą, dalej nazywane SP). W badaniach dotyczących profilaktyki nie uwzględniano głównych punktów końcowych, które chcieliśmy ocenić w tym przeglądzie. W badaniach dotyczących leczenia badani, którzy przyjmowali kwas foliowy i leki przeciwmalaryczne z grupy antyfolianów rzadziej pozbywali się pasożytów (dzień 3), a leczenie częściej było u nich nieskuteczne (nawet do 28 dni po leczeniu) w porównaniu ze stosowaniem tego samego leczenia przeciwmalarycznego, ale bez kwasu foliowego. W większości uwzględnionych badań stosowano SP i kwas foliowy w dawkach większych niż dopuszczalna dawka (maksymalna dawka wynosiła > 1,0 mg). Tylko w jednym badaniu zastosowano kwas foliowy w dziennej dawce 400 μg (zalecanej w zapobieganiu wadom cewy nerwowej); nie zaobserwowano różnicy w eliminacji pasożytów i skuteczności leczenia między grupą badanych otrzymujących kwas foliowy i grupą osób, które nie otrzymywały kwasu foliowego.

Jakie są ograniczenia zgromadzonych danych naukowych?
Ograniczenia tego przeglądu obejmowały niewielką liczbę badań oraz małą liczebność prób, a w żadnym z badań dotyczących profilaktyki nie raportowano interesujących nas głównych punktów końcowych.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?
Dane są aktualne na 13 września 2024 roku.