Czy programy oferowane przez organizacje sportowe promują zdrowe nawyki i poprawiają stan zdrowia populacji?

Najważniejsze informacje

Programy realizowane przez organizacje sportowe prawdopodobnie sprawiają, że ludzie są nieco bardziej aktywni fizycznie.

Programy organizacji sportowych mogą mieć niewielki lub żaden wpływ na czas jaki ludzie spędzają nieaktywnie (na siedzącym trybie życia). Mogą one przyczynić się do zwiększenia spożycia warzyw i owoców.

Nie wiemy czy programy organizacji sportowych mają jakikolwiek wpływ na ilość spożywanych napojów słodzonych i alkoholowych lub na palenie tytoniu, ponieważ dane naukowe w tym temacie są bardzo niejednoznaczne.

Czym są zachowania prozdrowotne i dlaczego są one ważne?

Choroby przewlekłe są główną przyczyną zgonów i zachorowań na całym świecie. Ryzyko ich wystąpienia można zmniejszyć poprzez prowadzenie zdrowego trybu życia, w tym zdrowe odżywianie i aktywność fizyczną. Organizacje sportowe cieszą się popularnością w wielu krajach i mogą stanowić skuteczny, efektywny sposób promowania zachowań prozdrowotnych lub poprawy wyników zdrowotnych.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy programy realizowane w ramach organizacji sportowych skutecznie promują zdrowe nawyki i poprawiają stan zdrowia populacji. Programy, które nas interesowały mogły być skierowane do aktywnych i nieaktywnych członków organizacji sportowych, trenerów, kibiców, uczniów i studentów, rodziców zawodników oraz innych osób.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których porównywano wyniki zdrowotne osób losowo przydzielonych do jednej z 2 lub więcej grup: grupy objętej programem promującym zachowania prozdrowotne oraz grupy, która nie uczestniczyła w programie eksperymentalnym (grupy kontrolnej). Aby badanie spełniało kryteria kwalifikacji musiało oceniać program, którego celem była promocja zachowań prozdrowotnych (takich jak aktywność fizyczna czy zdrowe odżywianie), ograniczenie zachowań antyzdrowotnych (takich jak picie alkoholu czy palenie tytoniu) lub poprawa wskaźników, takich jak masa ciała, ciśnienie tętnicze czy wiedza na temat zdrowia.

Czego się dowiedzieliśmy?

Zidentyfikowaliśmy 20 badań obejmujących łącznie 8179 uczestników. Większość z nich dotyczyła dorosłych członków organizacji sportowych lub kibiców i przeprowadzono je w klubach piłkarskich (np. piłki nożnej, futbolu amerykańskiego, ligi futbolu australijskiego). W 14 badaniach oceniano programy ukierunkowane na jedno lub więcej zdrowych lub niezdrowych zachowań. Wszystkie 20 badań przeprowadzono w krajach o wysokich dochodach. Nieco ponad połowa badań (11) obejmowała wyłącznie mężczyzn, a jedno badanie dotyczyło wyłącznie kobiet.

Główne wnioski

W porównaniu z osobami z grup kontrolnych, uczestnicy zaangażowani w programy organizacji sportowych lub mający z nimi kontakt:

• prawdopodobnie zwiększyli swoją aktywność fizyczną o 7,4 minuty dziennie;
• mogli nie skrócić czasu przez jaki prowadzili siedzący tryb życia;
• być może spożywali więcej owoców i warzyw.

Jednak, nie ma pewności czy programy organizacji sportowych wpływały na spożycie napojów słodzonych, napojów alkoholowych czy palenie tytoniu.

Nie wiadomo również, czy programy klubów sportowych miały jakieś niepożądane, szkodliwe skutki dla osób w nich uczestniczących. W nielicznych badaniach, w których podano informacje na temat niezamierzonych skutków ubocznych, wyniki były niejednoznaczne.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Nasza pewność w kwestii danych naukowych wahała się od umiarkowanej do bardzo niskiej; opublikowanie nowych danych naukowych może zmienić nasze wyniki. Nasze zaufanie zmniejszyły 4 główne czynniki. Po pierwsze, niektóre badania skupiały się na konkretnych grupach społecznych, podczas gdy pytanie, na które chcieliśmy odpowiedzieć, miało szerszy zakres. Przykładowo, większość danych naukowych kluczowych dla uzyskanych przez nas wyników (włączając wszelkie zmiany w aktywności fizycznej lub jej braku oraz spożycia owoców, warzyw i napojów słodzonych) pochodziła z badań dotyczących mężczyzn z czynnikami ryzyka zdrowotnego, takimi jak nadwaga i otyłość, a także mężczyzn będących kibicami piłki nożnej. Po drugie, w niektórych badaniach uczestnicy wiedzieli, do jakiej grupy należą, natomiast w innych badaniach nie podano jednoznacznie, czy uczestnicy mieli świadomość stosowanej wobec nich interwencji. Po trzecie, wyniki poszczególnych badań były bardzo niespójne w odniesieniu do niektórych wskaźników. W końcu, niektóre badania miały dość niewielki zakres.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Niniejsze dane są aktualne do maja 2024 roku.