Czy aktywność fizyczna jest skuteczna w leczeniu depresji?

Najważniejsze informacje

• Aktywność fizyczna może być umiarkowanie skuteczna w łagodzeniu objawów depresji w porównaniu z niestosowaniem terapii.

• Dane naukowe wskazują, że istnieje niewielka lub żadna różnica pod względem skuteczności w łagodzeniu objawów depresji między aktywnością fizyczną i terapią psychologiczną lub lekami przeciwdepresyjnymi, jednak wniosek ten opiera się na kilku niewielkich badaniach.

• Oceniano w nich wyniki pod koniec leczenia. W większości z nich nie obserwowano uczestników długoterminowo.

• Niepożądane skutki aktywności fizycznej występowały rzadko i dotyczyły jedynie niewielkiej liczby uczestników.

Czym jest depresja?

Depresja to powszechna choroba, która dotyka ponad 100 milionów osób na świecie. Depresja może znacząco wpływać na zdrowie fizyczne oraz obniżać jakość życia chorych.

Jak leczy się depresję?

W świetle badań w leczeniu depresji skuteczne może być zarówno leczenie farmakologiczne (przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych), jak i terapie psychologiczne (tj. leczenie oparte na rozmowie, które ma na celu zmianę pewnych zachowań, sposobu myślenia lub radzenia sobie z emocjami). Niemniej wiele osób preferuje korzystanie z alternatywnych rozwiązań. Niektóre wytyczne wskazują, że aktywność fizyczna może służyć jako alternatywna forma leczenia.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy ćwiczenia fizyczne łagodzą objawy choroby i poprawiają jakość życia osób cierpiących na depresję, a także porównać ćwiczenia fizyczne z farmakoterapią, terapią psychologiczną i alternatywnymi metodami leczenia. Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy ćwiczenia fizyczne wiążą się z jakimiś niepożądanymi skutkami i czy są warte swojej ceny. Poniższy przegląd stanowi aktualizację przeglądu opublikowanego w 2013 r.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań z randomizacją (tj. badań, w których uczestnicy są losowo przydzielani do jednej z grup leczenia), w których oceniano skuteczność aktywności fizycznej w leczeniu depresji u dorosłych (w wieku 18 lat oraz starszych). W naszej analizie wykorzystaliśmy badania, w których aktywność fizyczną porównywano z inną formą aktywnego leczenia (np. lekami lub terapią psychologiczną) albo z inną interwencją nieaktywną (np. niestosowaniem leczenia, umieszczeniem na liście oczekujących na leczenie lub podaniem placebo – pozorowanej formy terapii, która sprawia wrażenie prawdziwego leczenia). Takie badania musiały obejmować dorosłych z rozpoznaną depresją, a wykonywana w ramach badań aktywność fizyczna musiała pasować do naszej definicji aktywności fizycznej.

Opisaliśmy, oceniliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań. Oceniliśmy nasze zaufanie co do wiarygodności wyników, opierając się na czynnikach takich jak wykorzystane metody badawcze i liczba uczestników. Przeszukaliśmy medyczne bazy danych w poszukiwaniu badań opublikowanych do listopada 2023 r.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 73 badania z udziałem co najmniej 4985 dorosłych z depresją. Niektóre badania obciążone były dużym ryzykiem błędy systematycznego, co obniżyło nasze zaufanie co do wyników.

Aktywność fizyczna może wiązać się ze zmniejszeniem nasilenia objawów depresji w porównaniu z niestosowaniem terapii, niemniej dane co do skutków długoterminowych są niepewne.

Istnieje prawdopodobnie niewielka lub żadna różnica pod względem nasilenia objawów depresji między osobami podejmującymi aktywność fizyczną oraz osobami podejmującymi terapię psychologiczną. Istnieje niewielka lub żadna różnica co do nasilenia objawów depresji między osobami podejmującymi aktywność fizyczną oraz osobami przyjmującymi leki przeciwdepresyjne.

Nie wydaje się, aby istniała różnica między różnymi interwencjami pod względem ich akceptowalności jako metody leczenia, wyrażonej liczbą uczestników, którzy ukończyli badania.

Korzyści płynące z aktywności fizycznej, które mają wpływ na jakość życia – w porównaniu z niestosowaniem terapii, terapią psychologiczną lub leczeniem farmakologicznym – są niespójne i niepewne.

Zdarzenia niepożądane spowodowane aktywnością fizyczną występowały rzadko. Niewielka grupa uczestników, u których takie zdarzenia wystąpiły, zwykle zgłaszała problemy z mięśniami i stawami lub nasilenie depresji.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Wiele badań obejmowało dosyć małe grupy osób oraz było obciążone dużym ryzykiem błędu systematycznego ze względu na wykorzystane metody badawcze. Dodatkowo w większości badań oceniano jedynie skutki aktywności fizycznej w perspektywie krótkoterminowej. Powyższe czynniki ograniczają nasze zaufanie do wyników tego przeglądu. W przyszłych badaniach należy skupić się na poprawie ich jakości, ustaleniu, które cechy ćwiczeń są skuteczne w przypadku różnych osób, oraz zapewnieniu, że w badaniach będą uczestniczyć różne grupy osób, aby można było uwzględnić kwestie równości w dostępie do ochrony zdrowia.