Dieta śródziemnomorska w zapobieganiu chorobom sercowo-naczyniowym

Tłumaczenie nieaktualne. Kliknij tutaj aby zobaczyć aktualną wersję przeglądu w języku angielskim.

Powszechnie uznaje się za słuszne stwierdzenie, że dieta odgrywa ważną rolę w kształtowaniu ryzyka chorób układu krążenia. Tradycyjna dieta śródziemnomorska stanowi przedmiot szczególnego zainteresowania ze względu na obserwacje z lat 60-tych XX wieku, zgodnie z którymi populacje krajów basenu Morza Śródziemnego, takich jak Grecja i Włochy charakteryzowały się mniejszą umieralnością z powodu chorób układu krążenia w porównaniu z populacjami krajów północnej Europy lub Stanów Zjednoczonych, prawdopodobnie na skutek innych nawyków żywieniowych.

W niniejszym przeglądzie dokonano oceny wpływu porad dotyczących zmiany diety na śródziemnomorską, udzielanych zdrowym osobom dorosłym lub osobom o zwiększonym ryzyku chorób układu krążenia w celu przeciwdziałania chorobom sercowo-naczyniowym i zmniejszeniu związanych z nimi czynników ryzyka. Definicje diety śródziemnomorskiej się różnią, a w przeglądzie wzięto pod uwagę tylko badania z randomizacją (ang. randomised controlled trial - RCT) badające interwencje dietetyczne charakteryzujące się co najmniej dwiema z następujących jej cech: (1) wysoki stosunek tłuszczów jednonienasyconych względem nasyconych, (2) niskie lub umiarkowane spożycie czerwonego wina, (3) wysokie spożycie roślin strączkowych, (4) wysokie spożycie ziaren i zbóż, (5) wysokie spożycie owoców i warzyw, (6) niskie spożycie mięsa i produktów mięsnych w połączeniu z podwyższonym spożyciem ryb oraz (7) umiarkowane spożycie mleka i nabiału. Grupa kontrolna nie była poddana żadnej interwencji lub otrzymywała ją w stopniu minimalnym. Odnaleziono 11 RCT (15 publikacji), które spełniały powyższe kryteria. Badania te znacznie różniły się w zakresie zakwalifikowanych uczestników oraz stosowanych interwencji dietetycznych. Cztery badania zostały przeprowadzone wyłącznie wśród kobiet, dwa wyłącznie wśród mężczyzn, a pozostałe pięć zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Pięć badań zostało przeprowadzonych w grupach osób zdrowych, a sześć w grupach osób o zwiększonym ryzyku chorób sercowo-naczyniowych lub nowotworowych. Liczba obecnych cech charakterystycznych dla diety śródziemnomorskiej wynosiła od dwóch do pięciu, a jedynie w siedmiu badaniach opisano interwencję jako dietę śródziemnomorską.

Największe badanie, w którym wzięły udział jedynie kobiety po menopauzie, a dieta nie została opisana jako śródziemnomorska ze względu na wystąpienie jedynie dwóch opisanych wyżej cech, nie wykazało żadnej różnicy w występowaniu chorób układu krążenia między osobami stosującymi porady dietetyczne i grupą kontrolną. W innych badaniach oceniano czynniki ryzyka chorób układu krążenia. Ze względu na duże zróżnicowanie badań nie było możliwa ich łączna analiza ilościowa w zakresie większości wyników. Tam gdzie analiza łączna była możliwa, stwierdzono niewielkie zmniejszenie stężenie cholesterolu całkowitego, a także lipoprotein niskiej gęstości (LDL). Zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego było znaczniejsze w badaniach, w którym których stosowane interwencje określano mianem diety śródziemnomorskiej. W żadnym z badań nie opisywano działań niepożądanych.

Na podstawie dostępnych obecnie ograniczonych danych można sformułować wniosek, że dieta śródziemnomorska łagodzi niektóre czynniki ryzyka chorób układu krążenia. Jednak konieczne jest przeprowadzenie większej liczby badań w celu analizy efektów u różnych ich uczestników i oceny wpływu rozmaitych interwencji żywieniowych, aby stwierdzić które interwencje mogą działać najlepiej w różnych populacjach.

Uwagi do tłumaczenia: 

Tłumaczenie Bartłomiej Matulewicz; Redakcja: Ewa Płaczkiewicz-Jankowska

Share/Save