Belangrijkste boodschappen
- Yoga na de kankerbehandeling vermindert waarschijnlijk in lichte mate vermoeidheid door kanker op korte termijn (tot 12 weken na yoga te doen) vergeleken met geen yoga.
- We weten niet of yoga tijdens de kankerbehandeling vermoeidheid door kanker verlicht op korte, middellange of lange termijn in vergelijking met geen yoga.
- Er is meer onderzoek nodig om te begrijpen (1) of de effecten van het starten met yoga na de kankerbehandeling blijft duren na 12 weken en (2) wat de effecten zijn van yoga te doen voor het starten en tijdens de kankerbehandeling.
Wat is vermoeidheid door kanker?
Vermoeidheid door kanker is een gevoel van extreme vermoeidheid dat lang aanhoudt. Het kan worden veroorzaakt door de kanker zelf, door de kankerbehandeling of door beide. Vermoeidheid door kanker tast het lichaam en het humeur aan. Het maakt het moeilijk om dagelijkse activiteiten uit te voeren. Het is sterker dan gewoon moe zijn. Het gaat niet weg door te rusten.
Hoe wordt vermoeidheid door kanker behandeld?
Klinische richtlijnen raden lichamelijke oefening aan om vermoeidheid door kanker te verbeteren. Klinische richtlijnen zijn documenten die zorgverleners advies geven over de beste manieren om voor mensen te zorgen. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op het meest recente onderzoek en de mening van deskundigen. Lichaamsbeweging helpt tegen vermoeidheid door kanker doordat het een invloed heeft op processen in het lichaam en in de hersenen. Maar het is onduidelijk welke soorten lichaamsbeweging het voordeligst zijn. Men denkt dat yoga vermoeidheid door kanker kan verminderen en de levenskwaliteit van mensen met kanker kan verbeteren. Dat komt omdat yoga lichamelijke oefening/beweging combineert met ademhalingsoefeningen, mentale concentratie en lichaamsbewustzijn. Dit literatuuroverzicht is onderdeel van een reeks van vijf literatuuroverzichten die verschillende soorten lichaamsbeweging onderzoeken voor vermoeidheid door kanker.
Wat wilden we onderzoeken?
We wilden weten of yoga vermoeidheid door kanker en de levenskwaliteit verbetert bij volwassenen (18 jaar en ouder). We wilden ook weten of er in de studies bijwerkingen waren. Dat zijn ongewenste gebeurtenissen die schade veroorzaakten bij de deelnemers.
We onderzochten de effecten van yoga op verschillende termijnen. We keken naar de effecten van yoga op korte termijn, dat is tot 12 weken na het volgen van yogasessies. We onderzochten de effecten ook op middellange termijn, tussen 12 weken en 6 maanden na de sessies. Ten slotte bekeken we de langetermijneffecten, meer dan 6 maanden na het volgen van yogasessies.
Wat hebben we gedaan?
We zochten naar studies die yoga vergeleken met geen yoga bij volwassenen met kanker. Yoga voor, tijdens of na het beginnen met de kankerbehandeling was inbegrepen. We hielden rekening met verschillende soorten yoga, waaronder Hatha en Dru yoga. Hatha is een zachte, langzame yoga die zich richt op basishoudingen en ademhaling. Dru yoga is een vloeiende stijl die bewegingen, ademhaling en ontspanning omvat.
We vergeleken de resultaten van de studies en vatten ze samen. We beoordeelden ons vertrouwen in het bewijs op basis van zaken zoals onderzoeksmethoden en het aantal deelnemers. We onderzochten ook of het type yoga, het type kanker, de oefenvorm (individuele yoga versus yoga in een groep; begeleid of onbegeleid) en de leeftijd van de deelnemers een verschil maakten voor de resultaten.
Wat hebben we gevonden?
We vonden 21 studies waarbij 2041 mensen met verschillende vormen van kanker deelnamen. De meeste mensen waren vrouwen met borstkanker. In 13 studies begonnen deelnemers met yoga tijdens de kankerbehandeling en in acht studies erna. We vonden geen studies waarbij deelnemers yoga beoefenden vóór de kankerbehandeling.
Yoga tijdens de kankerbehandeling
Het is onduidelijk of yoga tijdens de kankerbehandeling invloed heeft op vermoeidheid door kanker op korte, middellange of lange termijn, in vergelijking met geen yoga.
In vergelijking met geen yoga, kan yoga tijdens de kankerbehandeling de levenskwaliteit op korte en middellange termijn verbeteren. We zijn echter helemaal niet zeker over deze resultaten. In de studies werd de levenskwaliteit op lange termijn niet gemeten.
We weten niet of er bijwerkingen zijn als je yoga uitoefent tijdens de kankerbehandeling. Het bewijs is beperkt, omdat slechts één studie deze uitkomst rapporteerde.
We vonden geen verschil in het effect tussen de verschillende soorten yoga, tussen yoga in groep of alleen of tussen yoga met of zonder begeleiding.
Yoga na de kankerbehandeling
Op korte termijn vermindert yoga na de kankerbehandeling waarschijnlijk vermoeidheid door kanker vergeleken met geen yoga. We weten niet of yoga na een kankerbehandeling vermoeidheid door kanker op middellange termijn vermindert. Geen enkele studie peilde naar vermoeidheid door kanker op lange termijn.
Yoga na de kankerbehandeling kan de levenskwaliteit op korte en middellange termijn iets verbeteren, maar we zijn helemaal niet zeker over de resultaten. In de studies werd de levenskwaliteit op lange termijn niet gemeten.
We weten niet of er bijwerkingen zijn bij yoga na kankertherapie .
We vonden geen verschil in de effecten tussen verschillende soorten yoga, soorten kanker of tussen leeftijdsgroepen.
Wat zijn de beperkingen van het bewijs?
De deelnemers in de studies wisten welke behandeling ze kregen, namelijk yoga of geen yoga. Hoewel dit onvermijdelijk is bij dit type onderzoek, kunnen de resultaten hierdoor beïnvloed zijn. Voor sommige effecten, zoals die op middellange en lange termijn, vonden we geen studies die groot genoeg waren om zeker te zijn van onze resultaten. Daarom is meer onderzoek nodig om te begrijpen hoe blijvend de effecten van yoga zijn op vermoeidheid door kanker, kwaliteit van leven en mogelijke bijwerkingen.
Hoe actueel is het bewijs?
Het bewijs is up-to-date tot oktober 2023.
Vertaling door Muguet Koobasi (Informatiedeskundige Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg Gent) namens Cochrane België en Cochrane Nederland. Foutje gespot? Laat het ons weten via: cochrane.belgium@gmail.com