Wat zijn de voordelen en risico's van ergotherapie voor mensen met multiple sclerose?

Belangrijkste boodschappen

• Direct na ergotherapie ervaren mensen met multiple sclerose mogelijk kleine verbeteringen in hun dagelijks functioneren en hun kwaliteit van leven op mentaal vlak (mental health-related quality of life of HR-QoL). Ergotherapie heeft mogelijk weinig tot geen effect op de kwaliteit van leven op lichamelijk vlak (physical HR-QoL) of op deelname aan het dagelijks leven.

• Drie tot zes maanden na de therapie leidt ergotherapie mogelijk tot kleine verbeteringen in de kwaliteit van leven op mentaal vlak. Het heeft mogelijk weinig effect op dagelijkse activiteiten of op de kwaliteit van leven op lichamelijk vlak. In vergelijking met gebruikelijke zorg verbetert ergotherapie mogelijk het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven op lichamelijk en mentaal vlak enigszins.

• Door gebrek aan gegevens zijn we onzeker over de voor- en nadelen van ergotherapie op lange termijn.

• Het werkelijke effect van ergotherapie wordt in onze bevindingen mogelijk onderschat. Dat komt omdat de studies veel verschillende vormen van ergotherapie bekeken. Bovendien hielden we geen rekening met studies die een combinatie van ergotherapie en andere behandelingen onderzochten, tenzij de specifieke effecten van ergotherapie apart werd gemeten.

• Toekomstig onderzoek zou moeten nagaan welke onderdelen het best werken, voor wie en in welke situaties.

Wat is multiple sclerose?

Multiple sclerose (MS) is een veelvoorkomende aandoening van het centrale zenuwstelsel, die wereldwijd ongeveer 2,9 miljoen mensen treft. Bij MS valt het immuunsysteem per vergissing de beschermende laag rond de zenuwvezels in de hersenen en het ruggenmerg aan. Dit verstoort de communicatie tussen de hersenen en de rest van het lichaam, wat symptomen zoals vermoeidheid, spierzwakte en evenwichtsproblemen veroorzaakt. MS kan alledaagse activiteiten zoals aankleden, maaltijden bereiden of wandelen moeilijk maken. MS kan ook het geheugen en de concentratie aantasten, wat werk en sociale interacties lastig worden.

Hoe wordt multiple sclerose behandeld?

Geneesmiddelen tegen MS hebben als doel opflakkeringen te verminderen, de ziekte te vertragen en symptomen te verlichten. Revalidatie kan mensen met MS helpen om hun symptomen beter onder controle te houden, dagelijkse activiteiten beter uit te voeren en actief te blijven in de samenleving.

Ergotherapie is een therapie binnen de revalidatie. Ergotherapie helpt mensen bij dagelijkse activiteiten zoals zich aankleden, koken, zich wassen en werken. Ergotherapeuten leren mensen hoe ze deze activiteiten gemakkelijker kunnen uitvoeren en zorgen voor hulpmiddelen om beter om te gaan met hun symptomen. Ze helpen ook om de kracht en de coördinatie te verbeteren, zodat dagelijkse activiteiten gemakkelijker verlopen.

Wat wilden we onderzoeken?

We wilden nagaan hoe ergotherapie mensen met MS kan helpen. Daarbij onderzochten we vooral het effect van ergotherapie op dagelijks functioneren, kwaliteit van leven op lichamelijk en mentaal vlak (HR-QoL) en deelname aan het dagelijks leven. We wilden ook weten of ergotherapie bijwerkingen veroorzaakt.

Wat hebben we gedaan?

We zochten naar studies die ergotherapie vergeleken met andere behandelingen, gebruikelijke zorg of geen behandeling bij mensen met MS. We namen geen multidisciplinaire studies op (studies met betrokkenheid van verschillende zorgverleners), tenzij het specifieke effect van de ergotherapie apart werd beschreven. We bekeken de effecten direct na de behandeling, drie tot zes maanden na de behandeling (middellange termijn) en een jaar na de behandeling (lange termijn). We voegden de resultaten van de studies samen en beoordeelden hoe betrouwbaar het bewijs is, op basis van onder meer de gebruikte onderzoeksmethoden en het aantal deelnemers.

Wat hebben we gevonden?

We vonden 20 studies over ergotherapeutische behandelingen bij 1.628 mensen met MS. Tien studies onderzochten manieren om mensen met MS te helpen omgaan met vermoeidheid. Negen van deze studies waren gericht op het verbeteren van dagelijkse activiteiten, zoals zich aankleden en koken. Eén studie ging na hoe deelname aan sociale activiteiten kon worden verbeterd. De meeste studies werden uitgevoerd in landen met een hoog inkomen. De deelnemers aan de studies waren volwassenen van 18 tot 70 jaar met MS, bij wie de ziekte gepaard ging met een lichte tot matige beperking.

Wat waren de resultaten?

Ergotherapie kan op korte termijn mogelijk zorgen voor een lichte verbetering van het dagelijks functioneren in vergelijking met andere behandelingen. Ergotherapie werkt mogelijk ook beter dan gebruikelijke zorg of geen behandeling, maar het bewijs hiervoor is doorgaans onzeker. De effecten op middellange en lange termijn zijn nog onduidelijk.

Ergotherapie kan op korte termijn leiden tot een kleine verbetering van de kwaliteit van leven op mentaal vlak, maar heeft weinig tot geen effect op de kwaliteit van leven op lichamelijk vlak. De resultaten voor de vergelijking van ergotherapie met gebruikelijke zorg of geen behandeling zijn zeer onzeker, en de effecten op middellange en lange termijn zijn onduidelijk.

Ergotherapie heeft mogelijk weinig tot geen effect op deelname aan het dagelijks leven op korte termijn, maar het bewijs hiervoor is zeer beperkt.

Geen enkele studie beschreef de nadelen van ergotherapie op een systematische manier, waardoor die onbekend blijven.

Wat zijn de beperkingen van het bewijs?

Er is weinig bewijs over het effect van ergotherapie op de kwaliteit van leven op lichamelijk vlak bij mensen met MS. We weten niet goed of ergotherapie beter werkt dan gebruikelijke zorg of geen behandeling, omdat er te weinig studies zijn om duidelijke conclusies te trekken. Er is geen bewijs over mogelijke schadelijke effecten van ergotherapie. Daarnaast is er weinig bewijs over het effect van ergotherapie bij mensen die ernstige beperkingen ondervinden door MS.

Een andere moeilijkheid is dat we zeer verschillende vormen van ergotherapie in groep hebben bekeken. Daardoor zijn de resultaten minder betrouwbaar en moeilijker te interpreteren. Ergotherapie omvat veel verschillende benaderingen en is dus geen vaste, uniforme behandeling. Het is mogelijk dat we belangrijk bewijs hebben gemist, omdat we de meeste multidisciplinaire studies niet hebben opgenomen, behalve wanneer de rol van de ergotherapeut duidelijk werd beschreven.

Er is meer onderzoek nodig om beter te begrijpen hoe ergotherapie mensen met MS kan helpen.

Hoe up-to-date is het bewijs?

Het bewijs is gebaseerd op studies die werden gevonden via zoekopdrachten in november 2024.